Gấp 3 lần công suất trung tâm dữ liệu: EU đề xuất triển khai trong 5-7 năm

Liên minh châu Âu (EU) đang thúc đẩy kế hoạch tăng ít nhất gấp 3 lần công suất trung tâm dữ liệu trong khu vực trong 5-7 năm tới. Sáng kiến nhằm mở rộng hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) và điện toán đám mây, qua đó giảm phụ thuộc vào các doanh nghiệp Mỹ, nhưng cũng làm gia tăng tranh luận địa phương về lưới điện và nguồn nước.

Ủy ban châu Âu đã thông qua đề xuất Đạo luật Phát triển Điện toán Đám mây và AI (Cloud and AI Development Act, CADA) ngày 3 tháng 6. Đề xuất tập trung vào việc xác định địa điểm xây dựng trung tâm dữ liệu, đơn giản hóa thủ tục cấp phép, đồng thời áp dụng công nghệ nâng cao hiệu quả năng lượng, làm mát và quản lý điện. Ủy ban châu Âu cũng đặt mục tiêu đáp ứng nhu cầu điện toán của doanh nghiệp và cơ quan công quyền trong khu vực đến năm 2035.

◇ Mở rộng trung tâm dữ liệu và chủ quyền số

CADA không chỉ là kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu. Ủy ban châu Âu muốn nâng cao năng lực cạnh tranh của các nhà cung cấp dịch vụ đám mây châu Âu và cải tổ cơ chế mua sắm dịch vụ đám mây của khu vực công nhằm giảm phụ thuộc vào các nhà cung cấp Mỹ.

Việc mở rộng công suất trung tâm dữ liệu có thể cần khoảng 200 tỷ euro đến năm 2036. Đây là ước tính đầu tư dài hạn, chưa phải khoản chi thực tế hay mức phân bổ đã được xác định giữa khu vực công và tư nhân.

Những nhận định cho rằng năng lực điện toán AI của châu Âu còn thiếu và cần mở rộng trung tâm dữ liệu phù hợp với bối cảnh của kế hoạch lần này. Khi nhu cầu dịch vụ AI và điện toán đám mây tăng, yêu cầu bảo đảm đồng thời cơ sở điện toán và hạ tầng điện cũng gia tăng.

◇ Gánh nặng điện, nước và tiêu chuẩn môi trường

Phái đoàn Phần Lan thuộc Ủy ban châu Âu cho biết, dựa trên dự báo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), mức tiêu thụ điện của các trung tâm dữ liệu tại EU có thể tăng từ khoảng 68TWh năm 2024 lên khoảng 114TWh vào năm 2030. Một dự báo khác cho rằng đến năm 2030, các trung tâm dữ liệu có thể sử dụng hơn 3% tổng nhu cầu điện của EU.

Ủy ban châu Âu yêu cầu các trung tâm dữ liệu có công suất trên 500kW báo cáo thông tin về hiệu suất năng lượng, đồng thời thúc đẩy công khai dữ liệu sử dụng năng lượng và nước, áp dụng hệ thống xếp hạng chung cùng các tiêu chuẩn hiệu suất tối thiểu. Cơ chế đánh giá chung được đề xuất ngày 21 tháng 9 vẫn phải trải qua quy trình xem xét của Nghị viện châu Âu và Hội đồng EU. Nhãn bền vững đầu tiên dự kiến được công bố vào năm 2027.

Hệ thống xếp hạng đánh giá hiệu quả sử dụng năng lượng, nước và mức đóng góp cho lưới điện của các trung tâm dữ liệu trên 500kW tập trung vào việc so sánh hiệu quả sử dụng tài nguyên và mức đóng góp cho hệ thống năng lượng của từng cơ sở. Hệ thống này không đặt giới hạn trần đối với tổng lượng điện hoặc nước mà trung tâm dữ liệu được phép sử dụng.

Khi nhu cầu điện tăng, khả năng kết nối với lưới điện và chi phí xây dựng hạ tầng mới sẽ trở thành vấn đề trọng tâm. Nguồn nước phục vụ làm mát và đất đai cần cho việc xây dựng cơ sở cũng được xem là những chi phí mà cộng đồng địa phương phải gánh chịu.

◇ Phản ứng của cộng đồng và quan điểm ngành

Hội đồng hạt Kildare của Ireland đã bác đề xuất xem xét lại khu đất được quy hoạch cho mục đích xây dựng trung tâm dữ liệu với 11 phiếu thuận, 22 phiếu chống và 7 phiếu trắng. Người dân và các tổ chức xã hội dân sự cho biết sẽ tiếp tục chiến dịch phản đối, nêu các vấn đề liên quan đến điện, nước, tiếng ồn và ô nhiễm không khí.

Người dân cho rằng các trung tâm dữ liệu có thể gây áp lực lên hóa đơn tiền điện và khả năng chuyển đổi sang năng lượng tái tạo của quốc gia. Tuy nhiên, cơ quan quản lý Ireland từng bác bỏ một số cách diễn giải về sự khác biệt trong gánh nặng tiền điện giữa các trung tâm dữ liệu lớn và người tiêu dùng thông thường. Vì vậy, mối quan hệ nhân quả giữa trung tâm dữ liệu và chi phí tăng vẫn chưa được xác định.

Tại Amsterdam, Hà Lan, hơn 500 người đã tham gia chiến dịch phản đối việc xây dựng các trung tâm dữ liệu quy mô lớn. Truyền thông địa phương đưa tin các trung tâm dữ liệu chiếm 4,6% tổng lượng điện tiêu thụ của Hà Lan trong năm 2024, trong khi lượng nước sử dụng hằng năm của một dự án sau khi hoàn thành có thể lên tới 1,1 tỷ lít.

Ở chiều ngược lại, người đứng đầu Equinix tại Benelux cho rằng trung tâm dữ liệu là hạ tầng hiện đại cần thiết cho doanh nghiệp, dịch vụ công và an ninh. Tại Étréchy, Pháp, 5 người, trong đó có thị trưởng và các nghị viên địa phương, đã từ chức để phản đối kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu của Google. Phía dự án và những người ủng hộ phát triển địa phương nhấn mạnh tác động tích cực về nguồn thu thuế và việc làm.

Trung tâm dữ liệu của Google được ước tính sẽ sử dụng từ 880MW đến 1,1GW điện khi hoàn thành. Đây là ước tính dựa trên kế hoạch của nhà vận hành, trong khi mức tiêu thụ điện cuối cùng chưa được xác định.

◇ Quy trình còn lại và liên hệ với thị trường Việt Nam

CADA hiện vẫn mới ở giai đoạn đề xuất, chưa phải văn bản pháp luật đã được thông qua. Trong quá trình thảo luận giữa Nghị viện châu Âu và Hội đồng EU, mục tiêu mở rộng công suất trung tâm dữ liệu, thủ tục cấp phép và các nghĩa vụ về năng lượng có thể tiếp tục thay đổi.

Kế hoạch này liên quan trực tiếp đến năng lực điện toán AI, hạ tầng điện toán đám mây, chất bán dẫn và lưới điện, nhưng chưa ghi nhận mối liên hệ trực tiếp với hoạt động tiền mã hóa hoặc blockchain. Với doanh nghiệp và nhà đầu tư Việt Nam, tác động của việc EU mở rộng đầu tư vào hạ tầng AI và xây dựng tiêu chuẩn về điện, nước đối với thị trường thiết bị và hạ tầng sẽ là vấn đề đáng chú ý.