Nhân dân tệ chỉ chiếm 2% dự trữ ngoại hối, khó thay thế USD trong ngắn hạn

Nhân dân tệ khó đe dọa vị thế đồng USD là đồng tiền dự trữ toàn cầu trong ngắn hạn, dù mức độ sử dụng trong thanh toán quốc tế và thị trường tài chính đang tăng.

Jean Lu, CEO Standard Chartered Trung Quốc, nói tại một tọa đàm truyền thông ở Singapore rằng “trong thời gian sự nghiệp của tôi, nhân dân tệ không có cách nào thách thức đồng USD”, Fortune đưa tin. Tuy nhiên, Jean Lu đánh giá nhân dân tệ có thể cạnh tranh với đồng yên và bảng Anh.

Dữ liệu COFER của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho thấy đồng USD chiếm khoảng 57% dự trữ ngoại hối toàn cầu trong quý I/2026, còn nhân dân tệ chiếm khoảng 2%. IMF thống kê riêng USD, euro, nhân dân tệ, yên và bảng Anh cùng các đồng tiền khác. Từ quý III/2025, IMF đã thay đổi phương pháp tính và loại trừ lượng dự trữ ngoại hối chưa phân bổ.

Do tiêu chuẩn thống kê trước và sau khi cải tổ khác nhau, việc so sánh trực tiếp với dữ liệu lịch sử gặp hạn chế. Dù vậy, các số liệu hiện tại cho thấy khoảng cách giữa USD và nhân dân tệ trong dự trữ ngoại hối vẫn rất lớn.

Việc sử dụng nhân dân tệ trên phạm vi quốc tế không giảm. Standard Chartered cho biết quy mô thanh toán bằng nhân dân tệ giữa Trung Quốc và ASEAN năm 2024 tăng 35% so với năm trước, chiếm 28% tổng kim ngạch thương mại giữa hai bên.

Standard Chartered cũng cho biết tiền gửi bằng nhân dân tệ tại Singapore tăng từ 134 tỷ nhân dân tệ năm 2020 lên 284 tỷ nhân dân tệ năm 2025. Hạ tầng thanh toán và đầu tư kết nối Trung Quốc với ASEAN được mở rộng, qua đó tạo nền tảng giao dịch khu vực lớn hơn cho nhân dân tệ.

Nhân dân tệ cũng được sử dụng trên thị trường trái phiếu. Singapore Airlines đã phát hành 1,5 tỷ nhân dân tệ trái phiếu nhân dân tệ offshore kỳ hạn 5 năm, đáo hạn ngày 30 tháng 6 năm 2026, với lãi suất coupon 2,38% mỗi năm.

Standard Chartered nhận định quá trình quốc tế hóa nhân dân tệ cần mở rộng thanh khoản ở nước ngoài, cải thiện khả năng tiếp cận thị trường trái phiếu và phát triển thêm các công cụ phòng hộ tỷ giá. Ngân hàng này cũng đề xuất các cơ chế repo, cho phép ngân hàng trung ương và cơ quan tiền tệ quốc tế ở nước ngoài huy động thanh khoản nhân dân tệ bằng trái phiếu chính phủ Trung Quốc làm tài sản thế chấp.

Repo là giao dịch vay tiền bằng cách dùng trái phiếu làm tài sản thế chấp rồi mua lại trái phiếu vào thời điểm đã thỏa thuận. Việc mở rộng kênh huy động nhân dân tệ cho các tổ chức nước ngoài có thể giúp tăng phạm vi sử dụng đồng tiền này trong giao dịch quốc tế, nhưng không tự động bảo đảm vị thế đồng tiền dự trữ.

Đồng tiền dự trữ đòi hỏi mức độ mở cửa thị trường và tính thanh khoản tài sản cao hơn so với đồng tiền dùng trong thanh toán thương mại. Jean Lu chỉ ra rằng kiểm soát vốn của Trung Quốc đang hạn chế dòng chảy tự do của nhân dân tệ ra quốc tế, trong khi thanh khoản tại các thị trường offshore vẫn chưa đủ.

Standard Chartered cho rằng nhân dân tệ hiện đang mở rộng ứng dụng trong thanh toán thương mại, huy động vốn, phòng hộ và quản lý thanh khoản, thay vì ngay lập tức thay thế USD. Điều này cho thấy cần phân biệt giữa việc mở rộng nền tảng giao dịch của nhân dân tệ và việc đồng tiền này đạt vị thế dự trữ.

Quá trình quốc tế hóa nhân dân tệ cũng có thể được so sánh với thị trường ngoại hối trong nước. TokenPost từng đưa tin về tỷ trọng thanh toán bằng won và các thách thức quốc tế hóa, trong đó cho rằng mức độ quốc tế hóa tiền tệ phụ thuộc không chỉ vào quy mô thương mại mà còn vào mạng lưới thanh toán, thanh toán bù trừ và nhu cầu thực tế.

Một triển vọng trái chiều cũng được đưa ra. Kenneth Rogoff, giáo sư Đại học Harvard, nói trong cuộc phỏng vấn với South China Morning Post vào tháng 3/2026 rằng nhân dân tệ có thể trở thành một đồng tiền dự trữ quan trọng trong 5 năm tới.

Sự khác biệt giữa hai nhận định nằm ở cách đánh giá tốc độ và phạm vi quốc tế hóa nhân dân tệ. Jean Lu xem kiểm soát vốn và thanh khoản offshore là các yếu tố hạn chế, trong khi Rogoff đánh giá cao khả năng quốc tế hóa của nhân dân tệ trong 5 năm tới.

Các số liệu hiện tại cho thấy việc sử dụng nhân dân tệ trong thanh toán, tiền gửi và thị trường trái phiếu đang mở rộng. Tuy nhiên, khoảng cách với USD về tỷ trọng dự trữ ngoại hối và khả năng tiếp cận thị trường tài chính vẫn còn lớn. Khả năng nhân dân tệ từ một đồng tiền thanh toán khu vực trở thành đồng tiền dự trữ toàn cầu sẽ phụ thuộc vào tốc độ mở cửa thị trường vốn và cải thiện thanh khoản.