57,13% dự trữ ngoại hối vẫn bằng USD, AUD và CAD được nêu là phương án thay thế

Đô la Australia và đô la Canada được nêu là những phương án thay thế cho USD, nhưng trật tự tiền tệ quốc tế lấy USD làm trung tâm vẫn chưa cho thấy dấu hiệu lung lay.

Tạp chí kinh tế Fortune của Mỹ ngày 25 nhận định rằng khi Mỹ sử dụng thuế quan, lệnh trừng phạt và mạng lưới thanh toán quốc tế như công cụ ngoại giao, các đồng tiền của những quốc gia nhỏ có thể chế và thị trường vốn ổn định có thể nổi lên như phương án thay thế. Bài bình luận được xây dựng dựa trên phân tích của Derek Holmstaier, giáo sư tài chính tại Đại học George Mason.

Fortune đề xuất đô la Australia và đô la Canada là các ứng viên. Hai đồng tiền này được đánh giá có thị trường vốn mở, chế độ tỷ giá thả nổi, thị trường phái sinh tiền tệ, pháp quyền và ngân hàng trung ương độc lập. Tuy nhiên, bài bình luận không khẳng định hai đồng tiền sẽ thay thế USD.

Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), dự trữ ngoại hối toàn cầu trong quý I/2026 đạt 13.100 tỷ USD (khoảng 17.934 nghìn tỷ won). Trong đó, tỷ trọng USD đạt 57,13%, tăng 0,71 điểm phần trăm so với 56,42% trong quý IV/2025.

IMF cho biết hiệu ứng định giá do USD tăng giá giải thích khoảng một nửa mức tăng tỷ trọng này. Tỷ trọng dự trữ ngoại hối không chỉ chịu ảnh hưởng từ hoạt động mua bán thực tế của các ngân hàng trung ương mà còn từ biến động tỷ giá của những đồng tiền được nắm giữ. Một phân tích cho rằng tỷ trọng USD giảm từ 64% năm 2015 xuống 56% năm 2025 không đồng nghĩa với việc các nước mua Bitcoin cũng chỉ ra điểm này.

Trong cùng giai đoạn, tỷ trọng đô la Canada trong dự trữ ngoại hối giảm 0,02 điểm phần trăm, còn đô la Australia tăng 0,09 điểm phần trăm. Tuy vậy, tài liệu IMF công bố chưa nêu tỷ trọng chính xác của hai đồng tiền này trong quý I/2026. Tính đến quý II/2025, đô la Australia chiếm 2,05% và đô la Canada chiếm 2,60%.

Khoảng cách giữa USD với hai đồng tiền này cũng rất lớn trên thị trường ngoại hối. Theo khảo sát năm 2025 của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), USD xuất hiện ở một phía của 89,2% tổng giao dịch ngoại hối, tăng từ 88,4% năm 2022. Tỷ trọng của đô la Australia và đô la Canada lần lượt ở mức khoảng 6%.

Thanh toán số là biến số

Bài bình luận của Fortune cho rằng stablecoin và tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) có thể bù đắp điểm yếu của các đồng tiền quốc gia nhỏ, vốn có thanh khoản thấp và hiệu ứng mạng lưới hạn chế. Lập luận này dựa trên khả năng kết nối nhiều đồng tiền bằng phương thức số để giảm chi phí và thời gian xử lý thanh toán xuyên biên giới.

Tuy nhiên, thị trường stablecoin hiện vẫn xoay quanh USD. Các nhà nghiên cứu BIS phân tích rằng khoảng 98% giá trị stablecoin được định danh bằng USD. Trong giai đoạn đầu, stablecoin vì vậy có thể củng cố vị thế trung tâm của USD thay vì làm suy yếu trật tự tiền tệ hiện tại. Việc sử dụng stablecoin cũng tập trung vào giao dịch tài sản số và nắm giữ USD hơn là thanh toán quốc tế.

BIS cũng đưa ra kết quả nghiên cứu cho thấy dòng vốn vào stablecoin có thể khiến đồng tiền địa phương suy yếu và làm tăng chi phí huy động USD. Điều này cho thấy công nghệ thanh toán số không tự động bảo đảm quá trình quốc tế hóa các đồng tiền của những quốc gia nhỏ.

Dự án Rialto của BIS đã tiến hành thử nghiệm công nghệ nhằm giảm các vấn đề về thanh toán xuyên biên giới và thanh khoản ngoại hối bằng cách sử dụng ngoại hối token hóa và tiền của ngân hàng trung ương. Tuy nhiên, đây mới là thử nghiệm khả năng công nghệ, không có nghĩa một đồng tiền của quốc gia nhỏ đã được chấp nhận làm tiền tệ dự trữ quốc tế.

Để có thể trở thành phương án thay thế, một đồng tiền của quốc gia nhỏ cần không chỉ sự ổn định mà còn cả khối lượng giao dịch đủ lớn, thị trường tài sản an toàn và khả năng tiếp cận mạng lưới thanh toán quốc tế. Đô la Australia và đô la Canada đáp ứng một số điều kiện, nhưng khoảng cách với USD trong dự trữ ngoại hối và giao dịch ngoại hối vẫn rất lớn.

Định hướng của thanh toán số cũng là biến số quan trọng đối với nhà đầu tư trong nước và thị trường tài sản số. Stablecoin và CBDC có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn cho dòng vốn xuyên biên giới, nhưng dữ liệu hiện tại cho thấy stablecoin định danh bằng USD vẫn giữ vị trí trung tâm. Không thể xem việc mở rộng thanh toán bằng blockchain đồng nghĩa với quá trình phi đô la hóa.

Nhận định của Fortune được đặt trong giả định chính sách của Mỹ làm suy yếu niềm tin chính trị đối với USD. Trong khi đó, số liệu của IMF và BIS cho thấy vị thế chi phối của USD trong dự trữ ngoại hối và giao dịch ngoại hối vẫn được duy trì hoặc tăng lên.

Khả năng đô la Australia và đô la Canada mở rộng vai trò đã được nêu ra, nhưng các số liệu hiện tại chưa đủ để xác nhận sự chuyển đổi của trật tự tiền tệ quốc tế lấy USD làm trung tâm.