Nasdaq lập đỉnh lịch sử sau khi Fed tăng 25 điểm cơ bản, nhưng chưa đủ kết luận

Chỉ số Nasdaq Composite đã lập đỉnh lịch sử ngay sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất cơ bản 25 điểm cơ bản. Dù việc tăng lãi suất và mức đỉnh của chứng khoán xuất hiện đồng thời, số liệu lịch sử cho thấy không thể kết luận chắc chắn về xu hướng thị trường chỉ dựa trên hướng đi của chính sách hoặc mức điểm của chỉ số.

Ngày 16 tháng 9, Fed nâng phạm vi mục tiêu lãi suất quỹ liên bang thêm 25 điểm cơ bản lên 3,75-4,00%. Fed cho biết hoạt động kinh tế tiếp tục mở rộng với tốc độ vững chắc, chi tiêu trong nước cho thấy khả năng chống chịu, trong khi năng suất và đầu tư vốn vẫn mạnh. Tuy nhiên, Fed nhận định lạm phát vẫn ở mức cao.

Ngày 22 tháng 9, chỉ số Nasdaq Composite có lúc tăng lên 27.212,68 điểm, lần đầu lập đỉnh lịch sử trong phiên kể từ tháng 6. Chỉ số này đã vượt mức đỉnh trước đó là 27.190,21 điểm. Reuters cho rằng đà phục hồi của nhóm cổ phiếu công nghệ, giá dầu giảm, nhu cầu về trí tuệ nhân tạo (AI) và khả năng chống chịu của lợi nhuận doanh nghiệp là những yếu tố đứng sau diễn biến này.

Thông thường, việc tăng lãi suất được xem là yếu tố gây áp lực lên giá trị cổ phiếu, do chi phí vay tăng và tỷ lệ chiết khấu dòng tiền tương lai cao hơn. Ngược lại, lãi suất giảm thường được cho là có thể hỗ trợ giá cổ phiếu thông qua việc nới lỏng điều kiện tài chính.

Tuy nhiên, số liệu lịch sử do Opening Bell Daily giới thiệu lại cho thấy kết quả khác với cách diễn giải đơn giản này. Kể từ năm 1982, lợi suất trung bình của S&P500 trong 12 tháng sau các đợt Fed tăng lãi suất là 14,9%, cao hơn mức 11,2% trong 12 tháng sau các đợt Fed giảm lãi suất.

Số liệu này không có nghĩa là tăng lãi suất dẫn đến giá cổ phiếu tăng. Điều đó gần với cách hiểu rằng khả năng tăng lãi suất tự nó có thể là tín hiệu cho thấy nền kinh tế khi đó vẫn có mức độ phục hồi nhất định. Khi lợi nhuận doanh nghiệp, việc làm và tiêu dùng còn trụ vững, Fed có thêm dư địa để tăng lãi suất nhằm kiềm chế lạm phát.

Các đợt giảm lãi suất thường diễn ra trong bối cảnh khác. Việc chuyển hướng chính sách có thể xuất hiện khi kinh tế giảm tốc, việc làm xấu đi, bất ổn trong hệ thống tài chính gia tăng hoặc rủi ro suy thoái lớn hơn. Vì vậy, nếu tách riêng hướng đi của lãi suất để đưa ra kết luận về thị trường cổ phiếu, nhà đầu tư có thể bỏ qua tình trạng kinh tế được phản ánh trong quyết định chính sách.

Mức đỉnh lịch sử của chỉ số cũng không tự động trở thành tín hiệu giảm giá. Theo số liệu của FactSet, kể từ năm 1950, việc mua S&P500 vào những ngày chỉ số lập đỉnh lịch sử mang lại lợi suất trung bình 9,5% trong 12 tháng tiếp theo, so với 9,3% trong các ngày giao dịch khác.

Ở các khung thời gian 3 năm và 5 năm, kết quả mua vào tại đỉnh lịch sử cũng không yếu hơn rõ rệt so với các ngày giao dịch khác. Điều này không có nghĩa mua ở đỉnh luôn có lợi, mà cho thấy riêng việc chỉ số lập đỉnh lịch sử không đủ để dự đoán lợi suất sau đó sẽ xấu đi.

Trong một thị trường liên tục lập đỉnh mới, bản thân kỷ lục mới có thể không cho biết thời điểm xu hướng tăng kết thúc. Trong các giai đoạn tăng kéo dài, chỉ số có thể nhiều lần thiết lập mức cao mới sau kỷ lục đầu tiên.

Dù vậy, mức trung bình trong quá khứ không bảo đảm kết quả tương lai. Mỗi giai đoạn Fed tăng lãi suất trước đây có sự khác biệt về lạm phát, định giá doanh nghiệp và điều kiện tài chính, nên không thể mặc định các con số tương tự sẽ áp dụng cho thị trường hiện tại.

Tuyên bố lần này của Fed cho thấy cơ quan này đánh giá hoạt động kinh tế, chi tiêu, năng suất và đầu tư vốn vẫn vững chắc. Đồng thời, Fed nhận định lạm phát vẫn cao, cho thấy đợt tăng lãi suất không diễn ra trong bối cảnh suy thoái đã rõ ràng.

Các biến số thị trường hiện cần theo dõi là lợi nhuận doanh nghiệp, tiêu dùng và việc làm. Nếu lợi nhuận doanh nghiệp và tiêu dùng vẫn trụ vững dù lãi suất cao kéo dài, ý nghĩa của việc tăng lãi suất có thể khác đi. Ngược lại, nếu các lĩnh vực nhạy cảm với lãi suất như nhà ở và ô tô suy yếu, rồi tác động lan sang tiêu dùng, việc làm và lợi nhuận, khả năng giải thích của các mức trung bình lịch sử có thể giảm.

Đối với nhà đầu tư Việt Nam, sự kết hợp giữa lãi suất Mỹ và các chỉ số chủ chốt cũng là cơ sở để theo dõi đồng thời cổ phiếu quốc tế, tỷ giá USD/VND và diễn biến của các tài sản rủi ro. Tuy nhiên, tài liệu lần này không dự báo giá tăng hay giảm của một tài sản cụ thể, mà chỉ cho thấy khó đánh giá thị trường chỉ dựa trên lãi suất và mức đỉnh lịch sử.

Như bản tin trước đây của TokenPost về giá vàng giao ngay giảm ngay sau khi Fed tăng 25 điểm cơ bản, thay đổi chính sách có thể được phản ánh khác nhau giữa các loại tài sản. Vì vậy, để đánh giá hướng đi tiếp theo của thị trường, cần theo dõi cùng lúc ngôn ngữ chính sách của Fed, sức chống chịu của nền kinh tế, khả năng duy trì lợi nhuận doanh nghiệp và những thay đổi trong việc làm, tiêu dùng.

Cuối cùng, việc Fed tăng lãi suất và Nasdaq lập đỉnh chỉ là điểm khởi đầu để diễn giải thị trường.