14 tỷ USD vũ khí cho Đài Loan chậm thông báo, ông Tập yêu cầu phản đối độc lập

Gói vũ khí trị giá 14 tỷ USD (khoảng 19,2 nghìn tỷ won) dành cho Đài Loan vẫn chưa được chính quyền Mỹ thông báo với Quốc hội, trong khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình yêu cầu Tổng thống Mỹ Donald Trump thể hiện rõ lập trường phản đối Đài Loan độc lập.

Ông Tập Cận Bình và Tổng thống Trump đã tổ chức hội nghị thượng đỉnh tại Nhà Trắng ngày 24 (giờ địa phương). Ông Tập nói Mỹ “phải duy trì lập trường đúng đắn là phản đối Đài Loan độc lập”.

Ông Tập cho rằng việc xử lý thận trọng vấn đề Đài Loan sẽ tạo nền tảng cho hợp tác chiến lược Mỹ-Trung và sự phát triển quan hệ song phương. Sau bài viết cho biết Trung Quốc cảnh báo về lằn ranh đỏ liên quan đến Đài Loan trước hội nghị thượng đỉnh, vấn đề Đài Loan một lần nữa nổi lên là trọng tâm của cuộc gặp.

Cụm từ “phản đối Đài Loan độc lập” được đánh giá là mạnh hơn lập trường trước đây của Mỹ rằng “không ủng hộ Đài Loan tuyên bố độc lập chính thức”. Bloomberg đưa tin phát biểu này là yêu cầu công khai nhằm thay đổi cách diễn đạt chính sách Đài Loan của Mỹ, nhưng Nhà Trắng chưa nói cụ thể liệu vấn đề Đài Loan có được thảo luận tại hội nghị hay không.

Bộ Ngoại giao Đài Loan đã bác bỏ tuyên bố từ phía Trung Quốc. Trong một tuyên bố, cơ quan này chỉ trích Trung Quốc bóp méo sự thật và đơn phương truyền đạt lập trường cùng các yêu sách của mình.

Bộ Ngoại giao Đài Loan khẳng định chủ quyền của Đài Loan thuộc về toàn thể người dân Đài Loan, đồng thời cho rằng tương lai của hòn đảo phải do người dân quyết định theo phương thức dân chủ. Trong lúc yêu cầu của Trung Quốc và phản bác của Đài Loan đối đầu nhau, lập trường tiếp theo của chính phủ Mỹ vẫn chưa được công bố.

Kế hoạch bán vũ khí cho Đài Loan của Mỹ đã bị trì hoãn trong nhiều tháng. Mỹ vẫn chưa tiến hành thủ tục thông báo với Quốc hội về gói bán vũ khí trị giá 14 tỷ USD, dù kế hoạch đã được phê duyệt và xem xét trước ở cấp Quốc hội. Có ý kiến cho rằng việc công bố có thể được lùi đến sau Hội nghị Cấp cao APEC vào tháng 11 hoặc Hội nghị G20 vào tháng 12.

South China Morning Post đưa tin quyết định cuối cùng có thể là sự thỏa hiệp giữa phe cứng rắn với Trung Quốc trong chính quyền Trump và các nhóm vận động liên quan đến Đài Loan. Tuy nhiên, thông tin này không có nghĩa thời điểm công bố cuối cùng hay cấu trúc của gói vũ khí đã được xác định.

Thông báo bán vũ khí và việc bàn giao thực tế là hai quy trình riêng biệt. Đài Loan chỉ có thể bắt đầu các thủ tục tiếp theo để tiếp nhận vũ khí sau khi Mỹ thông báo kế hoạch bán với Quốc hội.

Mark Montgomery, cựu chuẩn đô đốc Hải quân Mỹ, nói: “Mỹ phải tiến hành thông báo bán vũ khí thì Đài Loan mới có thể bước vào quy trình tiếp nhận vũ khí”. Ông cho rằng thông báo bán và bàn giao thực tế là hai việc khác nhau, đồng thời nhận định giao dịch trị giá 14 tỷ USD có thể được công bố thành nhiều gói.

Khả năng trì hoãn bán vũ khí cho Đài Loan đã được nêu ra trước hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Trung. Cùng với bài viết cho biết Trung Quốc cảnh báo về lằn ranh đỏ liên quan đến Đài Loan trước hội nghị, việc bán vũ khí được xem là một vấn đề trong đàm phán giữa hai nước.

Trước đó, hội nghị thượng đỉnh dự kiến thảo luận các vấn đề Đài Loan, trí tuệ nhân tạo (AI), thương mại và Iran. Sau bài viết của TokenPost cho biết lịch trình hội nghị bắt đầu, cuộc gặp đã diễn ra, nhưng Mỹ chưa công bố quyết định thay đổi cách diễn đạt chính sách Đài Loan hay thông báo bán vũ khí với Quốc hội.

Thời điểm Mỹ thông báo kế hoạch bán vũ khí cho Đài Loan với Quốc hội, cũng như việc công bố gói 14 tỷ USD trong một lần hay chia thành nhiều đợt, là những vấn đề then chốt của quy trình tiếp theo. Hiện khả năng công bố sau Hội nghị Cấp cao APEC vào tháng 11 hoặc Hội nghị G20 vào tháng 12 đang được đề cập.