970.635 USD: Cước VLCC lập kỷ lục dù Saudi Arabia khởi động lại đường ống dầu

Saudi Arabia đã khởi động lại đường ống dầu Đông-Tây vào ngày 22 tháng 9, sau khi đình chỉ tuyến này vì cuộc tấn công bằng drone ngày 10 tháng 9, nhưng căng thẳng nguồn cung trên thị trường dầu thô toàn cầu vẫn tiếp diễn. Các tàu chở dầu siêu lớn phải đi vòng do rủi ro trên tuyến Biển Đỏ, đẩy cước VLCC lên mức cao kỷ lục, trong khi áp lực tồn kho sản phẩm chưng cất trung gian tại Mỹ vẫn chưa được giải quyết.

Reuters cho biết Saudi Arabia vận hành lại đường ống ở tốc độ thấp trong giai đoạn đầu, đồng thời chưa ấn định thời điểm nối lại xuất khẩu từ cảng Yanbu và khôi phục hoàn toàn lưu lượng. Việc khởi động lại chưa đồng nghĩa nguồn cung dầu thô đã trở lại bình thường ngay lập tức.

Đường ống Đông-Tây vận chuyển dầu thô từ các mỏ dầu ở miền Đông Saudi Arabia đến cảng Yanbu trên bờ Biển Đỏ mà không phải đi qua Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz. Bộ Năng lượng Saudi Arabia cho biết đã đóng đường ống để bảo đảm an toàn sau các cuộc tấn công tại khu vực Riyadh và Medina ngày 11 tháng 9.

Cuộc tấn công khiến một số người bị thương và các đội ứng phó khẩn cấp bắt đầu kiểm tra an toàn. Trước đó, TokenPost đã đưa tin về quá trình Saudi Arabia đình chỉ hoạt động đường ống Đông-Tây; diễn biến mới cho thấy tuyến này đang được khởi động lại một phần.

Dù đường ống hoạt động trở lại, việc dầu thô Saudi Arabia đến châu Á như bình thường vẫn gặp trở ngại vận tải. Rủi ro quanh eo biển Bab el-Mandeb ở Biển Đỏ buộc các tàu phải sử dụng tuyến đường vòng, làm tăng khoảng cách hành trình và chi phí vận chuyển.

S&P Global ghi nhận chỉ số cước vận tải toàn cầu của VLCC không lắp scrubber và không thân thiện với môi trường đạt 970.635 USD (khoảng 1,33559 tỷ won) mỗi ngày vào ngày 16 tháng 9, mức cao nhất lịch sử. Cước vận tải tăng từ 519.041 USD (khoảng 714,20 triệu won) ngày 1 tháng 9 và 283.635 USD (khoảng 390,28 triệu won) ngày 20 tháng 7.

S&P Global phân tích việc các tàu chở dầu lớn tránh eo biển Bab el-Mandeb và quãng đường vận chuyển kéo dài đã thúc đẩy cước tăng. Khi cước tàu cao hơn, lượng dầu thực tế đến thị trường và gánh nặng chi phí có thể thay đổi ngay cả khi vận chuyển cùng một khối lượng dầu thô.

Trong lượng dầu thô Saudi Arabia xuất sang châu Á, tỷ trọng đi qua kênh đào Suez hoặc đường ống SUMED của Ai Cập đạt 58% trong tháng 8. Con số này tăng mạnh từ 5% trong tháng 7, cho thấy hoạt động vận chuyển tránh tuyến Biển Đỏ đã gia tăng.

Kênh đào Suez và đường ống SUMED là các tuyến thay thế được sử dụng để đưa dầu thô Saudi Arabia đến châu Á mà không đi qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, việc sử dụng tuyến thay thế có thể đồng thời làm tăng khoảng cách vận chuyển và nhu cầu tàu.

Thị trường sản phẩm lọc dầu cũng tiếp tục chịu áp lực. Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) dự báo trong triển vọng năng lượng ngắn hạn tháng 9 rằng tồn kho sản phẩm chưng cất trung gian tại Mỹ sẽ giảm xuống dưới 100 triệu thùng trong tháng 9 và duy trì dưới mức thấp nhất của trung bình 5 năm giai đoạn 2021-2025 trong phần lớn thời gian của năm 2027 cũng như cuối năm 2026.

EIA cho rằng nguồn cung sản phẩm lọc dầu giảm tại Trung Đông, Nga và Trung Quốc, cùng với xuất khẩu tăng của Mỹ, là những yếu tố làm tồn kho giảm. Sản phẩm chưng cất trung gian gồm dầu diesel và dầu sưởi, trong đó mức tồn kho phản ánh lượng cung còn lại trên thị trường sau quá trình lọc dầu thô.

EIA nhận định sản lượng và xuất khẩu dầu thô của Trung Đông có thể dần tăng nhờ sử dụng các tuyến thay thế và khôi phục dòng chảy qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, cơ quan này cho rằng hạn chế xuất khẩu tại Trung Đông có thể kéo dài đến cuối năm nay, còn sản lượng dầu thô có thể vẫn thấp hơn mức trung bình trước xung đột cho đến quý II năm 2027.

Triển vọng này được xây dựng trên cơ sở ngày 3 tháng 9 nên có thể chưa phản ánh đầy đủ việc đường ống được khởi động lại ngày 22 tháng 9 và những thay đổi sau đó tại Trung Đông. EIA cũng cho biết áp lực giá diesel tại Mỹ có thể tăng do hoạt động bảo dưỡng nhà máy lọc dầu vào mùa thu và nhu cầu nhiên liệu nông nghiệp gia tăng.

Dự báo giá dầu của các bên tham gia thị trường vẫn trái chiều. Trên thị trường dự đoán của Polymarket về khả năng dầu thô lập mức cao lịch sử vào cuối năm, xác suất đạt mức này trước ngày 30 tháng 9 được hiển thị là 0%, còn trước ngày 31 tháng 12 là 11%. Đây là đánh giá của những người tham gia giao dịch, không phải dự báo giá dầu chính thức.

Tác động thực tế của việc khởi động lại sẽ phụ thuộc vào khả năng khôi phục lưu lượng bình thường của đường ống, khối lượng xuất khẩu tại cảng Yanbu, rủi ro vận hành trên tuyến Biển Đỏ và việc cước VLCC có giảm hay không. Ngay cả khi mạng lưới vận tải của Saudi Arabia trở lại bình thường, việc tàu tiếp tục đi vòng có thể khiến áp lực nguồn cung trên thị trường dầu thô toàn cầu kéo dài trong một thời gian.