EU giữ moratorium khoan dầu khí mới ở Bắc Cực, Na Uy tiếp tục phát triển Biển Barents

Ủy ban châu Âu sẽ duy trì lập trường moratorium đối với hoạt động khoan dầu khí mới tại Bắc Cực, trong khi Na Uy tiếp tục thúc đẩy phát triển tài nguyên ở Biển Barents bất kể EU có ủng hộ hay không.

Người phát ngôn Ủy ban châu Âu ngày 21 tháng 9 cho biết cách tiếp cận đối với moratorium sẽ không thay đổi. Ủy ban dự kiến phản ánh các nguyên tắc ứng phó biến đổi khí hậu, ngăn ngừa tổn hại môi trường và phát triển kinh tế bền vững trong dự thảo sửa đổi chiến lược về các khu vực láng giềng phía bắc, dự kiến công bố ngày 20 tháng 10.

Tuy nhiên, chiến lược này là tài liệu chính sách không có tính ràng buộc pháp lý. Ngay cả khi EU duy trì lập trường hiện tại, điều đó cũng không trực tiếp buộc Na Uy dừng hoạt động thăm dò và khai thác trong vùng đặc quyền kinh tế của nước này.

Lập trường trên trái với yêu cầu của Na Uy, quốc gia nhấn mạnh an ninh năng lượng châu Âu và cho rằng phát triển tài nguyên Bắc Cực cần được đưa vào các cuộc thảo luận chính sách. Na Uy hiện là một trong những nhà cung cấp năng lượng chủ chốt của châu Âu.

Terje Aasland (Terje Aasland) Bộ trưởng Năng lượng Na Uy nói ngày 24 tháng 8: “Bất kể EU có ủng hộ hay không, chúng tôi sẽ tiếp tục phát triển các nguồn tài nguyên dầu khí ở Biển Barents”. Phát biểu này cho thấy Na Uy muốn duy trì vai trò nhà cung cấp năng lượng dài hạn cho châu Âu và coi Bắc Cực là một phần của kế hoạch phát triển.

Trong vòng cấp phép APA 2026 được công bố vào tháng 5, chính phủ Na Uy đã mở rộng khu vực thăm dò thêm 70 lô. Trong số đó, 38 lô nằm ở Biển Barents.

Bộ Năng lượng Na Uy cho biết ngành dầu khí có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế trong nước và an ninh năng lượng châu Âu. Điều này gắn định hướng phát triển Bắc Cực của Na Uy với lập luận về ổn định nguồn cung năng lượng.

Năng lực sản xuất trên thềm lục địa Na Uy cũng chiếm tỷ trọng đáng kể tại thị trường năng lượng châu Âu. Bộ Năng lượng Na Uy cho biết sản lượng trên thềm lục địa nước này trong năm 2025 tương đương khoảng 30% lượng tiêu thụ khí đốt và khoảng 14% lượng tiêu thụ dầu của EU và Anh.

Chính phủ Na Uy dự báo tổng sản lượng dầu khí năm 2026 sẽ duy trì ở mức tương đương năm 2025. Dự báo này cho thấy tranh luận về phát triển mới ở Bắc Cực gắn với kế hoạch cung cấp năng lượng cho châu Âu, bên cạnh chính sách môi trường.

Lập trường hiện tại của EU bắt nguồn từ chiến lược Bắc Cực năm 2021. Khi đó, Ủy ban châu Âu cho biết các mỏ than, dầu và khí đốt tại Bắc Cực nên được giữ lại dưới lòng đất.

Ủy ban châu Âu cũng giải thích vào tháng 6 năm nay rằng các mục tiêu hiện có về ứng phó biến đổi khí hậu, ngăn ngừa tổn hại môi trường và phát triển kinh tế bền vững vẫn còn hiệu lực. Nếu chiến lược mới tiếp tục giữ các nguyên tắc này, căng thẳng giữa kế hoạch phát triển mới của Na Uy và chính sách khí hậu châu Âu có thể tiếp diễn.

Chính sách phát triển của Na Uy nối tiếp lập trường trước đây về việc tiếp tục khoan tại Biển Barents bất chấp sự phản đối của EU. Khi đó, Na Uy cũng cho rằng hoạt động tại Biển Barents phù hợp với lợi ích của cả Na Uy và châu Âu.

Cần phân biệt giữa tài liệu chính sách và quy trình cấp phép thực tế. Dự thảo sửa đổi chiến lược của EU có thể tác động đến định hướng chính sách của các nước thành viên và quốc gia lân cận, nhưng việc cấp phép khoan và quyết định sản xuất vẫn phụ thuộc vào quyết định trong nước của Na Uy và các quốc gia Bắc Cực khác.

Do đó, ngay cả khi định hướng chính sách của EU được duy trì, chưa thể cho rằng hoạt động thăm dò hoặc sản xuất của Na Uy sẽ lập tức dừng lại. Ngược lại, nếu các nguyên tắc môi trường của EU được mở rộng thành tiêu chuẩn hợp tác cụ thể, điều này có thể ảnh hưởng đến quá trình các dự án phát triển mới của Na Uy được chấp nhận tại châu Âu.

Ủy ban châu Âu dự kiến công bố dự thảo sửa đổi chiến lược về các khu vực láng giềng phía bắc vào ngày 20 tháng 10. Sau khi tài liệu được công bố, nội dung sẽ cho thấy liệu EU chỉ giữ nguyên nguyên tắc moratorium hay sẽ cụ thể hóa thêm các tiêu chuẩn hợp tác năng lượng với Na Uy.