COP31: Cam kết AI cho phép tổ chức tự chọn, không có nghĩa vụ bắt buộc

Ban Chủ tịch COP31 của Thổ Nhĩ Kỳ và Liên minh Viễn thông Quốc tế (International Telecommunication Union, ITU) công bố “Cam kết AI Antalya”, đề cập việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để ứng phó với biến đổi khí hậu và giảm gánh nặng môi trường. Các tổ chức tham gia tự chọn nội dung thực hiện; cam kết không đặt ra nghĩa vụ bắt buộc chung cho tất cả.

Ban Chủ tịch COP31 xây dựng cam kết cùng ITU. ITU giới thiệu đây là khuôn khổ cam kết tự nguyện, đề cập đến thiết kế, mua sắm, cung cấp điện và đo lường tác động môi trường của AI.

Hiệp hội Bền vững các trường đại học và cao đẳng Anh (Environmental Association for Universities and Colleges, EAUC) hướng dẫn mỗi tổ chức chọn ít nhất một cam kết tự nguyện phù hợp với hoàn cảnh của mình. Các lựa chọn gồm công khai tác động năng lượng và môi trường của hệ thống AI, sử dụng điện phát thải thấp, đặt yêu cầu đối với trung tâm dữ liệu và quản lý rác thải điện tử.

Một số hạng mục yêu cầu mục tiêu có thể đo lường, chẳng hạn như thời hạn hoặc tỷ lệ cắt giảm. Vì vậy, hành động và mục tiêu được chọn có thể khác nhau giữa các tổ chức tham gia.

Mức tiêu thụ điện của các trung tâm dữ liệu, một vấn đề được đề cập trong cam kết, đang tăng. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (International Energy Agency, IEA) ghi nhận trong báo cáo năm 2026 rằng điện năng tiêu thụ của các trung tâm dữ liệu trên toàn cầu tăng 17% trong năm 2025 so với năm trước, còn mức sử dụng điện của các trung tâm dữ liệu chuyên dụng cho AI tăng 50%. Hai số liệu này áp dụng cho các nhóm đối tượng khác nhau.

IEA dự báo tổng mức tiêu thụ điện của các trung tâm dữ liệu toàn cầu sẽ tăng từ 485TWh năm 2025 lên 950TWh năm 2030. Con số năm 2030 là dự báo cho toàn bộ trung tâm dữ liệu, không riêng các cơ sở chuyên dụng cho AI. Báo cáo của IEA

Nhu cầu điện tăng là bối cảnh khiến cam kết đề cập đến việc sử dụng điện phát thải thấp và công khai thông tin môi trường. Trước đó, Ban Chủ tịch COP31 cũng đưa ra một mục tiêu tự nguyện riêng, kêu gọi nâng tỷ trọng điện trong tổng mức tiêu thụ năng lượng cuối cùng toàn cầu lên 35% vào năm 2035. Thông tin từ Ban Chủ tịch COP31

Một nghiên cứu cũng cho rằng không thể đánh giá tác động khí hậu của AI chỉ qua lượng điện mà trung tâm dữ liệu sử dụng. Will Alpine cùng các cộng sự phân tích bằng mô hình các tình huống AI giúp tăng năng suất đồng thời trong lĩnh vực nhiên liệu hóa thạch và năng lượng tái tạo. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí npj Climate Action ngày 4 tháng 8 năm 2026. Nghiên cứu

Nhóm nghiên cứu tính toán rằng trong những điều kiện đó, lượng khí thải carbon dioxide toàn cầu hằng năm có thể tăng từ 0,47 đến 1,8Gt, tương đương 1,2% đến 4,8% lượng phát thải liên quan đến năng lượng năm 2024.

Đây không phải số liệu phát thải quan sát được trên thực tế, cũng không phải lượng phát thải riêng của các trung tâm dữ liệu. Kết quả được tính theo giả định AI đồng thời được ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực nhiên liệu hóa thạch và năng lượng tái tạo.

Nghiên cứu nêu vấn đề cần xem xét cả tác động tích cực của AI trong lĩnh vực năng lượng tái tạo lẫn ảnh hưởng gián tiếp có thể phát sinh khi công nghệ này nâng cao hiệu quả sản xuất nhiên liệu hóa thạch. Do đó, cần phân biệt con số phát thải trong nghiên cứu với lượng phát thải trực tiếp từ hạ tầng AI.

EAUC cho rằng sự tham gia tự nguyện có thể thúc đẩy thay đổi. Theo hiệp hội, cam kết của các trường đại học và cao đẳng có thể giúp họ yêu cầu nhà cung cấp dịch vụ AI công khai thông tin năng lượng và môi trường, đồng thời nâng tiêu chuẩn mua sắm bền vững.

Viện Tài nguyên Thế giới (World Resources Institute, WRI) và Hội đồng Bảo vệ Tài nguyên Thiên nhiên (Natural Resources Defense Council, NRDC) cho rằng cam kết thiếu cơ chế buộc các bên thực hiện. Evan Tachovsky, Giám đốc dữ liệu và AI tại WRI, nói trong tuyên bố ngày 27 tháng 10 rằng cam kết “đưa ra định hướng đúng đắn, nhưng thiếu cơ chế trách nhiệm giải trình để thúc đẩy các bên đi theo hướng tốt hơn”. Tuyên bố của WRI

NRDC cũng đánh giá doanh nghiệp có nhiều quyền tự chọn các nội dung cam kết và cơ chế thực thi còn thiếu. Quan điểm khác nhau giữa những bên kỳ vọng cam kết giúp mở rộng sự tham gia và những bên muốn tăng trách nhiệm thực hiện. Tuyên bố của NRDC

ITU và Ban Chủ tịch COP31 dự kiến chính thức khởi động cam kết tại hội nghị bàn tròn cấp cao về AI vào ngày 16 tháng 11. EAUC cho biết thông tin bổ sung về cách thức báo cáo sau khi cam kết được đưa ra sẽ được công bố sau.