EU tăng hơn 27 tỷ euro chi phí nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch

Chi phí nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch của Liên minh châu Âu (EU) đã tăng hơn 27 tỷ euro (khoảng 40 nghìn tỷ won) sau 60 ngày xung đột ở Trung Đông và các biện pháp kiểm soát tại eo biển Hormuz. Giá năng lượng tăng có thể tác động đến lạm phát khu vực đồng euro và chính sách tiền tệ.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen (Ursula von der Leyen) cho biết trong bài phát biểu trước Nghị viện châu Âu ngày 29/4: “Sau 60 ngày xung đột, chi phí nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch đã tăng hơn 27 tỷ euro”. Con số 90 tỷ euro được đề cập trong cùng bài phát biểu là quy mô khoản vay hỗ trợ Ukraine, không phải chi phí nhiên liệu hóa thạch.

Phát biểu của bà Ursula von der Leyen chỉ nêu mức tăng chi phí nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch là hơn 27 tỷ euro. Chưa thể khẳng định bà đã đề cập 90 tỷ euro như chi phí nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch.

Ủy ban châu Âu công bố trong kế hoạch ‘AccelerateEU’ ngày 22/4 rằng giá trị nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch của EU trong năm 2025 là 340 tỷ euro (khoảng 503 nghìn tỷ won). Cơ quan này cho biết EU đã phải chịu thêm 24 tỷ euro (khoảng 36 nghìn tỷ won) chi phí nhập khẩu năng lượng sau khi xung đột Trung Đông leo thang.

Tài liệu của Ủy ban châu Âu cũng cho biết 57% năng lượng tiêu thụ tại EU là nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu. EU đang thúc đẩy năng lượng tái tạo và điện khí hóa để giảm mức độ phụ thuộc này.

Tài liệu REPowerEU do Ủy ban châu Âu công bố đưa ra con số 336,7 tỷ euro cho giá trị nhập khẩu các sản phẩm năng lượng năm 2025 và khoảng 44 tỷ euro chi phí phát sinh sau xung đột Trung Đông. Các số liệu khác nhau tùy thời điểm thống kê và phạm vi sản phẩm năng lượng được tính.

Mức độ phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu của EU cũng cao theo từng nhóm hàng. Ủy ban châu Âu cho biết tỷ lệ phụ thuộc nhập khẩu khí đốt và dầu mỏ lần lượt vượt 80% và 95%. Eurostat thống kê giá trị nhập khẩu các sản phẩm năng lượng của EU năm 2025 ở mức 336,7 tỷ euro.

Giá khí đốt cũng tăng. Dữ liệu giá của Cơ quan Hợp tác các cơ quan quản lý năng lượng châu Âu (ACER) cho thấy giá khí đốt tại EU tăng từ 71,115 euro mỗi megawatt-giờ ngày 8/9 lên 79,647 euro ngày 15/9, tương đương khoảng 12% trong một tuần.

Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải quan trọng đối với dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Trung Đông. Nếu hoạt động lưu thông bị hạn chế, gián đoạn vận chuyển và cạnh tranh nguồn cung thay thế có thể cùng lúc đẩy chi phí năng lượng của các nước nhập khẩu tăng lên.

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) dự báo trong báo cáo tháng 9 rằng lạm phát khu vực đồng euro có thể tăng lên 3,6% trong quý IV/2026 do giá năng lượng tăng vì xung đột Trung Đông. ECB cũng cho biết lạm phát có thể hạ nhiệt trở lại nếu cú sốc năng lượng giảm bớt.

Trung tâm Nghiên cứu chung của EU (JRC) phân tích rằng trong kịch bản các hạn chế vận chuyển qua eo biển Hormuz kéo dài đến cuối năm 2026, giá dầu trong quý IV có thể lên khoảng 180 USD/thùng và giá khí đốt khoảng 80 euro mỗi megawatt-giờ. Đây là kịch bản giả định việc hạn chế vận chuyển kéo dài.

Chi phí nhập khẩu năng lượng tăng có thể tác động đến cán cân thương mại, lạm phát và tỷ giá, qua đó ảnh hưởng đến các thị trường tài sản rủi ro. Tuy nhiên, các tài liệu lần này không đưa ra dự báo trực tiếp về giá Bitcoin(BTC) hay Ethereum(ETH).

Một bài viết trước đây về chi phí tăng đối với các nước nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch do khủng hoảng eo biển Hormuz cũng cho thấy mức độ gánh chịu khác nhau giữa các khu vực. Những khu vực phụ thuộc nhiều hơn vào năng lượng nhập khẩu có xu hướng phải hấp thụ cú sốc giá dưới dạng chi phí cao hơn.

EU dự kiến vừa giảm gánh nặng chi phí năng lượng trong ngắn hạn, vừa đẩy nhanh việc mở rộng năng lượng tái tạo và điện khí hóa. Quy mô chi phí phát sinh có thể thay đổi theo thời điểm và tiêu chí thống kê, vì vậy cần kiểm tra phạm vi của từng tài liệu trước khi so sánh các số liệu.