USDC bị nói đạt 100 nghìn tỷ USD giao dịch, nhưng khác xa thanh toán thực tế

Có thông tin cho rằng tổng khối lượng giao dịch on-chain lũy kế của USDC (USD Coin) đã vượt mốc 100 nghìn tỷ USD, nhưng con số này khó có thể xem là tiền thanh toán thực tế hay dòng vốn mới đổ vào thị trường. Lý do là trong tài chính phi tập trung (DeFi), cùng một khoản tiền có thể được ghi nhận nhiều lần khi di chuyển qua lại.

Crypto Briefing đưa tin ngày 14 (giờ địa phương) rằng tổng khối lượng giao dịch on-chain lũy kế của USDC đã vượt 100 nghìn tỷ USD. Tuy nhiên, Circle (CRCL) - đơn vị phát hành USDC - trong báo cáo kết quả kinh doanh quý II công bố ngày 5 tháng 8 (giờ địa phương) chỉ đưa ra con số khối lượng giao dịch on-chain theo quý là 14,8 nghìn tỷ USD, chứ chưa từng xác nhận chính thức mức lũy kế 100 nghìn tỷ USD.

Theo báo cáo của Circle, khối lượng giao dịch on-chain của USDC trong quý II tăng 151% so với cùng kỳ năm trước. Lượng USDC lưu hành tính đến cuối quý đạt 73,3 tỷ USD, tăng 19% so với một năm trước đó.

Circle cho biết tổng doanh thu cộng với thu nhập từ dự trữ trong quý II đạt 701 triệu USD, tăng 7% so với cùng kỳ năm ngoái. Theo công bố chính thức của Circle, thu nhập từ dự trữ trong con số này là 668 triệu USD.

Khối lượng giao dịch và quy mô sử dụng thực tế lại là hai chuyện khác nhau. CoinMetrics trong phân tích công bố tháng 8 ước tính khối lượng chuyển giao đã điều chỉnh của USDC trong năm 2026 vào khoảng 32 nghìn tỷ USD, đồng thời cho biết mỗi 1 USDC đang lưu hành di chuyển trung bình 741 lần mỗi năm.

Cùng tiêu chí này, số lần di chuyển của Tether (USDT) chỉ là 74 lần. Tần suất di chuyển cao của USDC cho thấy không thể chỉ giải thích bằng nhu cầu thanh toán, mà cần nhìn vào cấu trúc dòng tiền được luân chuyển lặp lại trong quá trình giao dịch.

CoinMetrics phân tích rằng phần lớn khối lượng giao dịch của USDC liên quan đến hoạt động cung cấp thanh khoản, vay nhanh (flash loan) và tái cân bằng vị thế trên các sàn giao dịch phi tập trung (DEX), diễn ra trên Ethereum (ETH) và Base. Vay nhanh là hình thức vay và trả nợ diễn ra đồng thời trong cùng một giao dịch.

Trong quá trình này, cùng một khoản tiền có thể được blockchain ghi nhận như thể đã di chuyển nhiều lần. Vì vậy, dù khối lượng giao dịch on-chain tăng lên, cũng khó khẳng định rằng khoản chi tiêu thanh toán của người dùng cuối hay giá trị giao dịch mới phát sinh trong nền kinh tế thực cũng tăng với tỷ lệ tương tự.

Theo phân tích chung của CoinMetrics và Talos, 69% khối lượng giao dịch USDC trên Base được xếp vào nhóm cung cấp thanh khoản cho DEX, 23% thuộc về vay nhanh. Trên Ethereum, tỷ trọng vay nhanh được ghi nhận ở mức 65%.

Phân tích chưa phân tách rõ tỷ trọng của phần giao dịch còn lại, vốn có thể bao gồm thanh toán, cầu nối (bridge) và điều chuyển tài chính nội bộ. Con số lũy kế 100 nghìn tỷ USD có xu hướng phản ánh vai trò của USDC như một hạ tầng thanh khoản trong thị trường DeFi, hơn là quy mô thanh toán thực tế.

Khi nhìn vào dòng thanh toán thực tế, cần phân biệt rõ số tiền nạp vào và số tiền thực sự chi tiêu. Một phân tích trước đây của tòa soạn từng chỉ ra rằng số tiền nạp vào thẻ stablecoin và số tiền chi tiêu thực tế là hai chỉ số khác nhau; tổng khối lượng on-chain cũng không thể xem là tương đương với giá trị thanh toán cuối cùng.

Khối lượng giao dịch tăng cũng không đồng nghĩa với việc doanh thu của Circle trở nên đa dạng hơn. CoinMetrics tổng hợp cho thấy khoảng 95% doanh thu của Circle đến từ thu nhập dự trữ, trong khi doanh thu phát sinh trực tiếp từ giao dịch chỉ khoảng 5,3 triệu USD.

Với cấu trúc kinh doanh như vậy, lượng USDC lưu hành, quy mô dự trữ và mức lãi suất đều có ảnh hưởng quan trọng đến lợi nhuận. Dù khối lượng giao dịch tăng, nếu thu nhập lãi từ dự trữ giảm, đà tăng trưởng doanh thu tổng thể vẫn có thể chững lại.

Khối lượng chuyển giao đã điều chỉnh là chỉ số được xây dựng nhằm giảm bớt ảnh hưởng của các giao dịch lặp lại, mang tính máy móc. Tuy nhiên, chỉ số này vẫn chưa tách bạch hoàn toàn giữa thanh toán, cầu nối và điều chuyển tài chính, nên không thể dùng làm thước đo duy nhất cho hoạt động kinh tế thực.

Nhìn chung, khi đánh giá khối lượng giao dịch của USDC, cần xem xét cả bản chất giao dịch lẫn tiêu chí thống kê, chứ không chỉ dựa vào tổng số lũy kế. Con số 100 nghìn tỷ USD cho thấy tần suất sử dụng cao của USDC và vai trò thanh khoản của nó trong DeFi, nhưng không phản ánh đúng quy mô thanh toán thực tế.