27% lao động tại 31 nước phát triển chịu tác động của AI

Trí tuệ nhân tạo (AI) có thể tác động tới hơn 27% khối lượng công việc của người lao động tại 31 quốc gia phát triển, theo một phân tích mới công bố. Trong số đối tượng được khảo sát, hơn 120 triệu lao động được xác định là chịu mức độ phơi nhiễm AI cao.

Bloomberg Economics đưa ra phân tích này trong báo cáo công bố ngày 30/6. Báo cáo cho biết tỷ lệ phơi nhiễm AI trung bình của lao động tại các nền kinh tế mới nổi chỉ khoảng 10%.

Phân tích này đo mức độ phơi nhiễm AI ở cấp độ từng đầu việc, thay vì khả năng cả một nghề nghiệp biến mất hoàn toàn. Một đầu việc được xếp vào diện phơi nhiễm AI nếu thời gian xử lý công việc đó giảm từ một nửa trở lên khi sử dụng mô hình ngôn ngữ lớn (LLM).

Một nghề nghiệp được tính là nghề chịu phơi nhiễm khi từ một nửa số đầu việc cấu thành nghề đó trở lên bị AI tác động. Vì vậy, con số phơi nhiễm AI không đồng nghĩa với quy mô sa thải hay thất nghiệp thực tế.

Phân tích kết hợp hơn 19.000 điểm số phơi nhiễm AI theo từng đầu việc do đội ngũ nghiên cứu của OpenAI tính toán với dữ liệu việc làm của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO). Điểm số theo đầu việc được ghép với cơ cấu lao động của từng quốc gia để tính mức độ phơi nhiễm theo nhóm nghề.

Những nghề có tỷ trọng lao động trí óc và tri thức cao như lập trình viên phần mềm, biên phiên dịch, chuyên viên tính toán bảo hiểm có mức phơi nhiễm cao. Ngược lại, các nghề thiên về lao động chân tay lặp đi lặp lại như nhân viên vệ sinh, thợ mổ thịt, thợ mộc có mức phơi nhiễm thấp hơn.

Xét theo quốc gia, Singapore có tỷ lệ phơi nhiễm lao động cao nhất, khoảng 40%. Thụy Điển và Anh ở mức khoảng 30%, còn Mỹ ghi nhận 26%.

Trung Quốc, Canada và Hàn Quốc không có số liệu riêng vì dữ liệu ILO liên quan không được đưa vào phân tích. Do đó, chỉ dựa vào phân tích này thì chưa thể quy đổi thành con số cụ thể về tác động đối với thị trường lao động Hàn Quốc.

Bloomberg Economics cho biết vẫn chưa thể xác định AI sẽ được dùng để nâng cao năng suất lao động hay để tự động hóa thay thế việc làm. Tốc độ ứng dụng AI cũng có thể thay đổi tùy theo chi phí, chính sách thị trường lao động và quy định pháp lý.

Các ước tính từ những tổ chức nghiên cứu khác cũng cho thấy khó có thể quy tác động của AI về một con số duy nhất. Năm 2023, Goldman Sachs ước tính AI tạo sinh có thể khiến khối lượng công việc tương đương khoảng 300 triệu việc làm toàn thời gian trên toàn cầu bị phơi nhiễm trước khả năng tự động hóa. Báo cáo của Goldman Sachs nêu rõ con số này phản ánh khả năng tự động hóa một phần công việc, không phải sự biến mất hoàn toàn của việc làm.

Trong phân tích công bố ngày 3/9, Goldman Sachs cho biết khi mức phơi nhiễm AI tăng thêm 10%, tốc độ tăng trưởng việc làm hằng năm tại Pháp, Canada và Mỹ giảm khoảng 0,1 điểm phần trăm. Goldman Sachs nhận định các ngành có mức phơi nhiễm AI cao ghi nhận tuyển dụng chậm lại, nhưng chưa đủ cơ sở để kết luận điều này lan rộng thành suy giảm việc làm trên toàn nền kinh tế.

Bridgewater ước tính trong 5 năm tới, tối đa 18% việc làm tại Mỹ có thể bị AI thay thế. Tài liệu của Bridgewater cho biết con số này dựa trên giả định công nghệ AI tiếp tục phát triển nhanh.

Mức phơi nhiễm AI thể hiện khả năng các đầu việc của một nghề được AI thực hiện hoặc rút ngắn thời gian xử lý. Ngay trong cùng một nhóm nghề, việc có bị tự động hóa trên thực tế hay không còn tùy vào chi phí ứng dụng của doanh nghiệp, cách tái thiết kế công việc và chính sách thị trường lao động.

Các số liệu trong phân tích lần này cho thấy tác động của AI có thể khác nhau tùy theo cơ cấu ngành nghề và thành phần công việc của từng quốc gia. Tỷ lệ phơi nhiễm trung bình thấp hơn tại các nền kinh tế mới nổi cũng phản ánh sự khác biệt trong cơ cấu lao động giữa các nước.

Cách diễn đạt '380 triệu việc làm toàn cầu gặp rủi ro' không xuất hiện trong báo cáo gốc của Bloomberg Economics. Quy mô mà báo cáo gốc đưa ra là hơn 120 triệu lao động tại 31 quốc gia phát triển, và báo cáo không đưa ra con số riêng cho thị trường lao động Hàn Quốc.