Citadel Securities đề nghị SEC giám sát hợp đồng phái sinh gắn KPI doanh nghiệp

Citadel Securities (Citadel Securities) vừa lên tiếng kêu gọi Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) đảm nhận vai trò giám sát chính đối với các hợp đồng gắn với chỉ số hoạt động cốt lõi (KPI) của doanh nghiệp niêm yết tại Mỹ, cùng các sản phẩm phái sinh vĩnh viễn liên kết cổ phiếu. Công ty cảnh báo quy trình tự chứng nhận sản phẩm của Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC) có thể làm gia tăng nguy cơ chênh lệch giám sát giữa hai cơ quan và rủi ro giao dịch nội gián.

Trong văn bản góp ý gửi SEC và CFTC ngày 9, Citadel Securities nêu rõ cơ quan giám sát chính đối với doanh nghiệp niêm yết Mỹ và các sản phẩm gắn liền với chứng khoán của những doanh nghiệp này nên là SEC. Công ty cũng đề nghị SEC đẩy nhanh và nâng cao hiệu quả quy trình thẩm định đối với các sản phẩm mới.

Vấn đề trọng tâm mà Citadel Securities nêu ra là các quyền chọn nhị phân (binary option), loại hợp đồng mà khoản thanh toán phụ thuộc vào việc doanh nghiệp có đạt được một chỉ tiêu cụ thể hay không, chẳng hạn doanh thu theo quý hoặc số lượng hành khách. Theo công ty, những hợp đồng này gắn trực tiếp với tình hình tài chính và giá trị chứng khoán của từng doanh nghiệp, nên có thể được xem là chứng khoán hoặc hoán đổi dựa trên chứng khoán (security-based swap).

Citadel Securities chỉ ra rằng khi một sàn giao dịch đã đăng ký với CFTC tự chứng nhận sản phẩm mới, hoạt động giao dịch có thể bắt đầu ngay từ ngày làm việc kế tiếp mà không cần trải qua giai đoạn lấy ý kiến công khai. Trong khi đó, các sản phẩm thuộc thẩm quyền của SEC thường phải qua quá trình lấy ý kiến công khai và được SEC phê duyệt bằng văn bản.

Việc sàn giao dịch có thể tự xác định bản chất sản phẩm để lựa chọn cơ chế giám sát đơn giản hơn chính là cốt lõi của điều mà Citadel Securities gọi là “chênh lệch giám sát”. Công ty đặt vấn đề rằng cơ sở phân định cơ quan giám sát nên dựa trên tài sản cơ sở và cấu trúc lãi lỗ của sản phẩm, chứ không chỉ dựa trên hình thức pháp lý.

Rủi ro giao dịch nội gián cũng được nêu như một điểm đáng lo ngại. Theo lập luận của công ty, nếu người trong nội bộ doanh nghiệp nắm được thông tin về doanh thu, sản lượng hay số lượng hành khách trước khi thông tin này được công bố ra thị trường, họ có thể trục lợi từ các hợp đồng gắn với chính những chỉ số đó.

Citadel Securities cho rằng cần có một cơ chế giám sát thống nhất do SEC đảm nhiệm, có khả năng theo dõi đồng thời cả thị trường cổ phiếu cơ sở lẫn thị trường phái sinh liên quan. Quan điểm của công ty là cơ chế công bố thông tin và giám sát thị trường nên được áp dụng chung cho các giao dịch cùng dựa trên một doanh nghiệp, thay vì tách riêng theo từng loại sản phẩm.

SEC và CFTC đã khởi động một đợt lấy ý kiến chung từ tháng 6 nhằm làm rõ ranh giới giữa hoán đổi (swap) và hoán đổi dựa trên chứng khoán, đồng thời tìm phương án tuân thủ thay thế. Hai cơ quan đề nghị các bên liên quan góp ý về tiêu chí phân loại và phương thức giám sát đối với các sản phẩm tài chính mới có thể nằm giữa hai lĩnh vực quản lý, với hạn chót nộp ý kiến là ngày 24 tháng 8.

Trong cùng đợt lấy ý kiến này, sàn giao dịch Nasdaq cũng chỉ ra rằng một số hợp đồng sự kiện (event contract) gắn với chỉ số KPI của doanh nghiệp đại chúng hay thời điểm phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng hiện đang được giao dịch trên các sàn do CFTC quản lý. Theo Nasdaq, một số sản phẩm trong nhóm này trên thực tế có thể gần với quyền chọn chứng khoán hoặc hoán đổi dựa trên chứng khoán hơn, nên cần có sự giám sát thị trường của SEC.

Sản phẩm phái sinh vĩnh viễn liên kết cổ phiếu cũng là một điểm gây tranh cãi khác. Citadel Securities cho rằng nếu loại sản phẩm này được giao dịch bên ngoài khuôn khổ giám sát thị trường cổ phiếu và bảo vệ nhà đầu tư của SEC, các yếu tố như quyền tiếp cận công bằng, công bố chất lượng thực thi lệnh và kiểm soát quyền truy cập thị trường có thể không được áp dụng đầy đủ.

Công ty cũng nêu rủi ro giảm đòn bẩy tự động (auto-deleveraging) khi biến động thị trường tăng cao. Do các hợp đồng phái sinh vĩnh viễn không có thời hạn đáo hạn cố định, Citadel Securities cho rằng ngoài việc phân loại sản phẩm, các tiêu chuẩn quản trị rủi ro của sàn giao dịch và bảo vệ nhà đầu tư cũng cần được xem xét song song.

Tranh luận lần này xoay quanh vấn đề giám sát các sản phẩm liên kết cổ phiếu mà Citadel Securities đặt ra.

Trước đó, trong trường hợp thảo luận về việc xếp hợp đồng vĩnh viễn vào nhóm hợp đồng tương lai, hoán đổi hay hoán đổi dựa trên chứng khoán, vấn đề được đặt ra cũng là loại tài sản cơ sở và đặc tính kinh tế của hợp đồng nên được phản ánh như thế nào trong việc phân loại. Mối liên hệ về mặt quản lý giữa các sản phẩm liên kết cổ phiếu và phái sinh tài sản số vẫn cần thêm thời gian thảo luận.

Văn bản góp ý lần này thể hiện đề nghị từ phía Citadel Securities, chứ chưa phải quyết định cuối cùng của SEC và CFTC. Việc hai cơ quan sẽ xếp các hợp đồng gắn KPI và phái sinh vĩnh viễn liên kết cổ phiếu vào nhóm nào hiện vẫn chưa được ấn định.