ESMA cảnh báo rủi ro từ cổ phiếu token hóa lan sang tài chính truyền thống

Cơ quan Chứng khoán và Thị trường châu Âu (ESMA) cảnh báo rằng sự lan rộng của cổ phiếu token hóa, tài chính phi tập trung (DeFi) và thị trường dự đoán có thể khiến những cú sốc trên thị trường tiền mã hóa lan sang thị trường tài chính truyền thống.

Trong báo cáo giám sát rủi ro thứ hai năm 2026 công bố ngày 10 (giờ địa phương), ESMA cho biết cần theo dõi sát mối liên kết ngày càng lớn giữa thị trường tài sản mã hóa - vốn còn nhiều điểm dễ tổn thương - và hệ thống tài chính.

ESMA đánh giá thị trường tài chính nhìn chung vẫn duy trì khả năng chống chịu, nhưng nhận định mối liên kết giữa thị trường tài sản mã hóa và hệ thống tài chính rộng lớn hơn đang gia tăng. Cơ quan này cho rằng cần liên tục giám sát khả năng cú sốc từ một thị trường lan sang thị trường khác.

Cổ phiếu token hóa là điểm thay đổi lớn được báo cáo nhắc tới. Đây là sản phẩm thể hiện quyền sở hữu hoặc quyền lợi kinh tế của cổ phiếu dưới dạng token trên blockchain.

Hiện quy mô thị trường cổ phiếu token hóa còn rất nhỏ so với thị trường cổ phiếu toàn cầu. Tuy nhiên ESMA đánh giá mảng này có thể thu hút thêm nhà đầu tư và hạ tầng giao dịch mới, từ đó làm thay đổi cấu trúc thị trường.

ESMA cho biết khi cổ phiếu token hóa mở rộng và kéo theo sự tham gia của các chủ thể, hạ tầng mới, cơ quan quản lý cần theo dõi sát rủi ro liên kết liên quan.

Các vụ tấn công mạng và lạm dụng trong DeFi cũng được nêu là yếu tố rủi ro. DeFi là mô hình cung cấp các chức năng tài chính như cho vay, giao dịch... thông qua hợp đồng thông minh và giao thức blockchain, không cần tổ chức trung gian.

ESMA chỉ ra rằng các vụ lạm dụng trong DeFi có thể làm tăng rủi ro liên kết giữa thị trường tài sản mã hóa và tài chính truyền thống.

Thị trường dự đoán cũng được xếp vào nhóm rủi ro riêng. Đây là thị trường giao dịch kết quả của các sự kiện cụ thể như chính trị, kinh tế, thể thao dưới dạng hợp đồng.

Theo ESMA, nếu tiền mã hóa được sử dụng trong thị trường dự đoán, việc nhận diện giao dịch nội gián, giao dịch rửa (wash trading) và hành vi thao túng giá có tổ chức có thể trở nên khó khăn hơn. Tính ẩn danh và cấu trúc giao dịch phi tập trung được cho là có thể khiến việc giám sát và phát hiện giao dịch bất thường phức tạp hơn.

Tại Mỹ, vấn đề gây tranh cãi là liệu các hợp đồng thị trường dự đoán có chịu sự điều chỉnh của quy định phái sinh liên bang hay thuộc phạm vi luật cờ bạc của từng bang. Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC) trong năm 2026 đã đưa ra hướng dẫn liên quan tới thị trường dự đoán và hợp đồng sự kiện, đồng thời khẳng định thẩm quyền độc quyền đối với các hợp đồng sự kiện chịu sự quản lý liên bang.

CFTC đã khởi kiện khi nhiều bang, gồm Kentucky, Minnesota, New Mexico, New York, Illinois và Connecticut, tìm cách áp luật cờ bạc của bang đối với các đơn vị vận hành thị trường dự đoán. Vụ việc trở thành tranh chấp pháp lý về phạm vi áp dụng giữa quy định liên bang và luật bang.

Ngày 2 tháng 9, cơ quan chức năng bang New Jersey đã gửi đơn đề nghị Tòa án Tối cao Mỹ xem xét liệu luật cờ bạc thể thao của bang có thể áp dụng cho các thị trường dự đoán đã đăng ký với CFTC hay không. Tòa án Tối cao Mỹ hiện chưa quyết định có thụ lý vụ việc này hay không.

Tranh cãi về quản lý thị trường dự đoán cho thấy giao dịch dựa trên tiền mã hóa có thể làm thay đổi ranh giới giữa sản phẩm tài chính và hợp đồng mang tính cờ bạc. Phán quyết của tòa án Mỹ sẽ ảnh hưởng tới phạm vi giám sát giữa cơ quan liên bang và chính quyền bang.

Cảnh báo lần này của ESMA tập trung vào cấu trúc liên kết với thị trường tài chính hơn là xu hướng giá tiền mã hóa. Cơ quan này cho rằng khi tài sản token hóa, DeFi và thị trường dự đoán ngày càng kết nối với nhà đầu tư, tổ chức và hạ tầng của tài chính truyền thống, cần xây dựng đồng thời hệ thống thông tin và giám sát để nhận diện các rủi ro liên quan.

Trước đó, cuộc cạnh tranh mở tài khoản trên thị trường cổ phiếu token hóa cũng đã được ghi nhận lan rộng. Báo cáo lần này của ESMA đề cập tới sự mở rộng của cổ phiếu token hóa, các vụ lạm dụng trong DeFi và tranh cãi quản lý thị trường dự đoán, đặt trong bối cảnh rủi ro liên kết giữa các thị trường tài chính.