Doanh nghiệp zombie châu Á tăng hơn 50% giai đoạn 2005-2021, kéo giảm tăng trưởng và lạm phát các nước phát triển 0,4 điểm %

Số doanh nghiệp zombie tại 10 thị trường mới nổi châu Á đã tăng hơn 50% trong giai đoạn 2005-2021, kéo giảm tăng trưởng thực và lạm phát của các nước phát triển khoảng 0,4 điểm % trong trung hạn.

Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) công bố phát hiện này trong báo cáo nghiên cứu mang tên “Doanh nghiệp zombie tại châu Á mới nổi: Tác động lan tỏa trong nước và xuyên biên giới” ngày 3 tháng 9 (giờ địa phương), trang bìa báo cáo ghi ngày soạn thảo là 31 tháng 8. Nhóm tác giả đã phân tích dữ liệu liên kết doanh nghiệp - ngân hàng cùng số liệu thương mại và cho vay ngân hàng xuyên biên giới tại Trung Quốc, Đài Loan, Hồng Kông, Ấn Độ, Indonesia, Hàn Quốc, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan.

Doanh nghiệp zombie được định nghĩa là những công ty rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán nhưng vẫn chưa bị đào thải khỏi thị trường và tiếp tục hoạt động. Theo báo cáo, nhóm doanh nghiệp này chiếm 13% tổng tài sản và 20% tổng nợ của toàn bộ doanh nghiệp trong mẫu nghiên cứu, với tỷ lệ tồn tại hàng năm lên tới khoảng 95%.

BIS chỉ ra rằng nguyên nhân chính khiến các doanh nghiệp zombie tồn tại dai dẳng là hiện tượng “evergreening” - việc các ngân hàng yếu liên tục gia hạn kỳ hạn cho những khoản vay đã xấu. Thay vì thu hồi nợ hoặc ghi nhận nợ xấu, ngân hàng duy trì khoản vay cũ, khiến quá trình đào thải doanh nghiệp mất khả năng thanh toán bị trì hoãn.

Sự gia tăng doanh nghiệp zombie cũng làm suy giảm hiệu quả hoạt động doanh nghiệp và sức sống kinh tế ngay trong nội bộ các thị trường mới nổi châu Á. Nguồn vốn và nhân lực bị chôn vào các doanh nghiệp yếu kém thay vì chuyển sang những công ty khỏe mạnh có năng suất cao hơn, khiến tăng trưởng và lạm phát hàng năm của khu vực châu Á mới nổi giảm khoảng 0,2 điểm %.

Tác động này còn lan ra ngoài biên giới, ảnh hưởng tới các nền kinh tế phát triển. Việc doanh nghiệp zombie duy trì giá bán thấp và nguồn cung dư thừa đã kéo giá hàng hóa trung gian giảm thông qua chuỗi giá trị toàn cầu. Những nước phát triển có quan hệ thương mại càng chặt chẽ với châu Á mới nổi càng chịu áp lực giảm tăng trưởng và lạm phát rõ rệt hơn.

Ngược lại, kênh liên kết cho vay ngân hàng xuyên biên giới không cho thấy tác động lan tỏa vĩ mô đáng kể tới tăng trưởng và lạm phát của các nước phát triển. Mức độ tiếp xúc với doanh nghiệp zombie làm suy yếu sức khỏe của các ngân hàng trong nước, trong khi ngân hàng nước ngoài chịu ảnh hưởng ít hơn tương đối.

Mẫu nghiên cứu của BIS chỉ tính đến năm 2021. Vì vậy, báo cáo chưa thể phản ánh tác động của đợt tăng lãi suất và tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu từ năm 2022 trở đi tới tình trạng doanh nghiệp zombie hiện nay cũng như nền kinh tế các nước.

BIS lưu ý đây là kết quả nghiên cứu của các tác giả và không nhất thiết phản ánh quan điểm chính thức của BIS hay các ngân hàng trung ương thành viên.