Thặng dư 1.200 tỷ USD của Trung Quốc: Bessent kêu gọi G20 phối hợp

Áp lực của Mỹ quanh mức thặng dư thương mại 1.200 tỷ USD (khoảng 1.614 nghìn tỷ won) của Trung Quốc đang lan từ các đòn thuế quan riêng lẻ sang lời kêu gọi phối hợp trong khuôn khổ nhóm 20 nền kinh tế lớn (G20). Tuy vậy, đến nay chưa có biện pháp thuế quan chung hay gói thuế mới nào được G20 xác nhận.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent (Scott Bessent) nói với Reuters ngày 30 tháng 8 rằng “thế giới không thể chịu đựng mức thặng dư thương mại 1.200 tỷ USD của Trung Quốc”. Ông cho rằng Trung Quốc cần giảm phụ thuộc vào xuất khẩu và mở rộng tiêu dùng nội địa; đây là quan điểm riêng của giới chức Mỹ, chưa phải kết luận chung của G20.

Ông Bessent cũng thúc ép các nước thành viên G20 xem xét lại điều kiện thương mại với Trung Quốc. Lý do được đưa ra là dù thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc đang giảm, hàng hóa Trung Quốc lại đang đổ mạnh hơn vào các thị trường khác như châu Âu và Mỹ Latinh.

Trong tuyên bố của chủ tịch G20 công bố ngày 1 tháng 9, Bộ Tài chính Mỹ cảnh báo rằng “mất cân bằng quá mức và kéo dài” có thể làm méo mó nền kinh tế và làm suy yếu chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuyên bố kêu gọi các nước giảm những “chính sách và thông lệ phi thị trường” làm gia tăng mất cân bằng, đồng thời đề nghị các nước phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu nới bớt các rào cản đang kìm hãm tiêu dùng nội địa.

Trung Quốc đã phản đối một phần nội dung của tuyên bố này. Theo tuyên bố, Trung Quốc không đồng thuận với các điều khoản 4, 10, 11 và 13.

Tranh luận này thực chất đã kéo dài từ tháng 5. Sau cuộc họp bộ trưởng tài chính G7 ngày 19 tháng 5, ông Bessent từng nêu vấn đề xuất khẩu mở rộng của Trung Quốc có thể gây áp lực lên kinh tế các nước khác, dựa trên số liệu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

G20 là diễn đàn nơi bộ trưởng tài chính và thống đốc ngân hàng trung ương các nền kinh tế lớn thảo luận về kinh tế vĩ mô, ổn định tài chính và mất cân bằng thương mại. Đây không phải là cơ chế trực tiếp áp thuế lên một quốc gia cụ thể, nhưng nếu hình thành nhận thức chung, nó có thể trở thành cơ sở chính trị cho chính sách thương mại của từng nước.

Trung Quốc phản bác bằng cách đề cao nguyên tắc đồng thuận và đa phương. Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 2 tháng 9 tuyên bố G20 cần hành động một cách khách quan, công bằng và cân bằng.

Theo Reuters, Thống đốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) nói Trung Quốc không chủ đích theo đuổi thặng dư thương mại, và sẽ tiếp tục mở rộng tiêu dùng nội địa cũng như duy trì mức độ mở cửa đối ngoại cao. Phía Trung Quốc cho rằng cần nhìn vào sự cân bằng và hợp tác tổng thể của nền kinh tế, hơn là chỉ nhìn vào cán cân thương mại.

Bộ Thương mại Trung Quốc ngày 4 tháng 9 phản bác rằng việc nhấn mạnh mất cân bằng kinh tế và dư thừa công suất tại G20 chỉ là cái cớ để che giấu chủ nghĩa bảo hộ. Đây được xem là phản ứng trước việc Mỹ chỉ trích chính sách công nghiệp của Trung Quốc, mà Bắc Kinh cho là nhằm hợp thức hóa các áp lực thương mại.

Cơ quan hải quan Trung Quốc ngày 8 tháng 9 công bố số liệu chính thức cho thấy trong 8 tháng đầu năm, xuất khẩu tăng 14,6% so với cùng kỳ năm trước, đạt 20,17 nghìn tỷ nhân dân tệ, còn nhập khẩu tăng 22%, đạt 14,61 nghìn tỷ nhân dân tệ. Riêng trong tháng 8, xuất khẩu tăng 18,6% và nhập khẩu tăng 21,7%.

Thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc cũng là một trọng tâm của tranh luận. Theo Reuters, thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc trong nửa đầu năm nay ở mức 73,9 tỷ USD (khoảng 99 nghìn tỷ won), giảm khoảng một phần ba so với cùng kỳ năm trước.

Thị trường đang chú ý đến khả năng vấn đề thương mại này cộng hưởng với lãi suất, lạm phát và bất ổn tài khóa. Reuters cho biết ngày 1 tháng 9, bên lề cuộc họp G20, làn sóng bán tháo trái phiếu toàn cầu đã gia tăng, và lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm lần đầu tiên chạm mức 3% kể từ năm 1996.

Một số nước châu Âu cũng nêu vấn đề hàng xuất khẩu giá rẻ và trợ cấp của Trung Quốc. Ngược lại, Trung Quốc cho rằng cách đặt vấn đề của Mỹ và châu Âu có thể dẫn tới chủ nghĩa bảo hộ, và tiếp tục nhấn mạnh nguyên tắc đối thoại đa phương cùng đồng thuận đã có từ trước.

Đây là vấn đề thương mại liên quan trực tiếp đến thuế quan, tỷ giá và chuỗi cung ứng. Hiện chưa ghi nhận phản ứng trực tiếp nào của giá tiền mã hóa, và cũng chưa có thông tin cho thấy chính sách thương mại của Trung Quốc hay các thảo luận tại G20 đã dẫn tới biện pháp quản lý hoặc thay đổi cung cầu đối với Bitcoin(BTC) hay bất kỳ token riêng lẻ nào.