Staking ETH chạm 50% cung: đề xuất đốt 100% phần thưởng gây tranh cãi

Một đề xuất mới cho Ethereum(ETH) đang gây tranh cãi trong cộng đồng: nếu tỷ lệ staking chạm mốc 50% tổng nguồn cung, toàn bộ phần thưởng tăng thêm dành cho validator sẽ bị đốt. Nếu được thông qua, lợi suất staking sẽ giảm, nhưng bù lại người nắm giữ ETH không staking sẽ bớt lo bị pha loãng.

Đề xuất mang tên EIP-8363 quy định tỷ lệ staking càng cao thì tỷ lệ đốt phần thưởng validator càng lớn. Khi tổng lượng ETH staking đạt một nửa nguồn cung, tỷ lệ đốt sẽ chạm mốc 100%. Tài liệu đề xuất cải tiến Ethereum xếp EIP-8363 vào nhóm “Draft Core EIP”, được soạn ngày 14 tháng 7 năm 2026.

Theo tài liệu này, nếu áp dụng ngay ở thời điểm tỷ lệ staking hiện khoảng 33%, lợi suất staking ròng có thể giảm từ khoảng 2,6% xuống còn khoảng 1,2%. Tuy nhiên, cơ chế phần thưởng sẽ được điều chỉnh dần trong 18 tháng, với đề xuất giảm hệ số BASE_REWARD_FACTOR từ 128 xuống 64 trong giai đoạn chuyển tiếp.

Nhóm phụ trách giao thức của Quỹ Ethereum (Ethereum Foundation) công bố bảng xếp hạng mức độ ưu tiên mang tên Hegotá vào ngày 7, trong đó EIP-8363 bị xếp vào nhóm “Declined for Inclusion” (DFI), tức bị loại khỏi phạm vi xem xét lần này. Lý do được đưa ra là chính sách phát hành ETH thuộc phạm vi thảo luận rộng hơn của toàn hệ sinh thái, chứ không nằm trong phạm vi của một đợt hard fork cụ thể. Quỹ Ethereum khẳng định việc phân loại này không phản ánh đánh giá về ưu, nhược điểm của đề xuất.

Trọng tâm tranh luận nằm ở việc cân đối ngân sách bảo mật trả cho validator với giá trị tiền tệ của ETH. Giảm lượng phát hành có thể giúp giảm áp lực pha loãng cho người nắm giữ ETH, nhưng đồng thời làm thay đổi cơ cấu lợi nhuận của validator và các dịch vụ staking.

Phía ủng hộ đề xuất cho rằng đường cong phát hành hiện tại vẫn giữ nguyên động lực thưởng dù tỷ lệ staking tăng cao, buộc người không staking phải chấp nhận bị pha loãng, hoặc tự vận hành validator, hoặc sử dụng dịch vụ staking của bên thứ ba.

Ngược lại, phía phản đối lo ngại lợi suất giảm sẽ tạo áp lực lên toàn bộ hệ sinh thái staking. Trên diễn đàn Ethereum, các thành viên đóng góp từ Lido cho rằng đề xuất chưa đánh giá đầy đủ tác động đối với các validator độc lập (solo staker), token staking thanh khoản (LST), tài sản thế chấp trong DeFi cũng như vấn đề thuế và kế toán.

Một lo ngại đáng chú ý khác là lợi suất giảm có thể gây áp lực lớn hơn cho các validator quy mô nhỏ so với các đơn vị vận hành lớn. Lập luận đưa ra là nếu lợi suất không đủ bù đắp chi phí vận hành và rủi ro, cơ cấu validator toàn mạng có thể thay đổi.

Trong khi đó, phía ủng hộ lập luận rằng cấu trúc hiện tại đang thúc đẩy tỷ lệ staking tăng liên tục và khiến quyền lực tập trung vào tay số ít đơn vị vận hành lớn. Theo logic này, nếu tỷ lệ staking tiếp tục tăng, các đơn vị vận hành lớn và nhà cung cấp LST sẽ càng có ảnh hưởng lớn hơn, trong khi validator độc lập rơi vào thế bất lợi tương đối.

Bức tranh staking hiện tại của Ethereum cũng là bối cảnh cho cuộc tranh luận này. Theo dữ liệu từ beaconcha.in tính đến ngày 8, tổng lượng ETH đang staking đạt 42.983.439 ETH, hàng chờ nạp (deposit queue) ở mức 1.969.465 ETH, với thời gian chờ trung bình lên tới 34 ngày 4 giờ 36 phút.

Cũng theo dữ liệu này, trong nhóm các đơn vị staking lớn nhất, Lido chiếm 19,3% thị phần. Khi khối lượng staking và hàng chờ đều ở mức cao, mọi thay đổi trong chính sách phát hành không chỉ ảnh hưởng đến lợi suất validator mà còn tác động tới cấu trúc LST và tài sản thế chấp trong DeFi.

Galaxy Research đặt đề xuất này trong bối cảnh làn sóng xem xét lại chính sách cung ứng của cả Ethereum và Solana(SOL). Theo Galaxy Research, tỷ lệ staking của Ethereum hiện chiếm khoảng một phần ba nguồn cung, và nếu đề xuất được thông qua, lợi suất ở tầng đồng thuận (consensus layer) có thể giảm từ khoảng 2,6% xuống còn khoảng 1,2%.

Trên diễn đàn Ethereum Magicians, hai luồng quan điểm tiếp tục đối đầu: một bên xem đề xuất là sự thay đổi chính sách tiền tệ trên diện rộng, bên còn lại cho rằng đường cong phát hành hiện tại đang làm trầm trọng thêm tình trạng tập trung hóa và pha loãng giá trị ETH. Bình luận từ giới quan sát cho rằng cuộc tranh luận này thực chất là lựa chọn giữa việc duy trì lợi suất staking cao và việc bảo toàn giá trị nắm giữ ETH.

EIP-8363 hiện vẫn ở giai đoạn dự thảo. Việc có được thông qua hay không, các điều chỉnh chi tiết trong cơ cấu phần thưởng, cũng như lịch trình áp dụng vào một đợt hard fork cụ thể đều chưa được xác định. Do Quỹ Ethereum đã chuyển vấn đề chính sách phát hành sang khuôn khổ thảo luận riêng của hệ sinh thái, các bước tiếp theo dự kiến sẽ xoay quanh việc chỉnh sửa đề xuất và quá trình rà soát từ cộng đồng.