Điểm A: Nhật Bản cải tổ luật tiền mã hóa, mở rộng stablecoin

Cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật Bản (FSA) nêu việc cải tổ khung pháp lý tiền mã hóa và mở rộng ứng dụng stablecoin là thành tích nổi bật trong chính sách tài chính số của nước này.

FSA cho biết trong báo cáo đánh giá thành tích năm tài khóa 2025 công bố ngày 4 tháng 9, cơ quan này đã đánh giá các chính sách tài chính số được triển khai từ tháng 7 năm 2025 đến tháng 6 năm 2026. Trong đó, hạng mục “ứng phó chiến lược trước những thay đổi môi trường do xã hội mới lấy nền tảng số làm tiền đề mang lại” được chấm điểm A.

Theo tiêu chí đánh giá của FSA, hạng A đồng nghĩa với “đạt mục tiêu”. Cơ quan này giải thích việc chấm điểm dựa trên thực tế tiền mã hóa đã trở thành đối tượng đầu tư quen thuộc với cả nhà đầu tư trong và ngoài nước, đồng thời cho biết đã cân nhắc song song giữa bảo vệ người dùng và thúc đẩy đổi mới.

Trọng tâm của đợt cải tổ là chuyển quy định giao dịch tiền mã hóa từ khung Luật Thanh toán tiền tệ sang khung Luật Giao dịch công cụ tài chính. Dự luật liên quan được trình lên Quốc hội Nhật Bản vào tháng 4 và chính thức được thông qua ngày 15 tháng 7.

Hạ viện Nhật Bản cho biết trong bản tóm tắt dự luật rằng các quy định về công bố thông tin liên quan tiền mã hóa, quản lý hoạt động kinh doanh giao dịch tiền mã hóa và quy định giao dịch không công bằng sẽ được sắp xếp lại trong Luật Giao dịch công cụ tài chính. Đây là bước chuyển hướng xử lý tiền mã hóa không chỉ như phương tiện thanh toán đơn thuần, mà đặt trong khuôn khổ quy định giao dịch công cụ tài chính.

Luật Giao dịch công cụ tài chính vốn là hệ thống pháp lý điều chỉnh việc công bố thông tin, chào bán và trật tự giao dịch đối với các công cụ tài chính mang tính đầu tư như chứng khoán, phái sinh. Khi tiền mã hóa được đưa vào khuôn khổ này, quy định công bố thông tin và ngăn chặn giao dịch không công bằng sẽ được siết chặt hơn về mặt thể chế.

Cải cách thuế cũng nằm trong cùng xu hướng. Bộ Tài chính Nhật Bản, trong đề cương cải cách thuế năm tài khóa 2026, đã đề xuất phương án áp mức thuế 20% theo hình thức kê khai tách riêng đối với lợi nhuận chuyển nhượng một số loại tiền mã hóa nhất định, với điều kiện tiên quyết là Luật Giao dịch công cụ tài chính được sửa đổi.

Bộ Tài chính cũng đề xuất phương án cho phép chuyển lỗ sang tối đa 3 năm sau dưới một số điều kiện nhất định. Đối với nhà đầu tư Nhật Bản vốn chịu gánh nặng thuế lớn theo hệ thống thuế tổng hợp hiện hành, thay đổi cách tính thuế này có thể trở thành biến số thể chế trực tiếp.

Tuy nhiên, nghị quyết kèm theo của Quốc hội Nhật Bản khẳng định rõ đợt cải tổ này không mang ý nghĩa nhà nước bảo đảm cho hoạt động đầu tư tiền mã hóa. Quốc hội cũng yêu cầu chính phủ phải thông báo cho người dân biết rằng đối tượng áp dụng quy định mới và thuế tách riêng có thể chỉ giới hạn ở một số giao dịch tiền mã hóa nhất định.

Ở lĩnh vực stablecoin, thử nghiệm thanh toán dựa trên đồng yên được nêu như một thành quả. FSA cho biết đã hoàn thiện nghị định của chính phủ theo Luật Thanh toán tiền tệ sửa đổi năm 2025 và chính thức thi hành từ tháng 6 năm 2026.

Nội dung sửa đổi lần này bao gồm việc thành lập loại hình kinh doanh trung gian dịch vụ phương tiện thanh toán điện tử và tiền mã hóa, cùng với việc nới lỏng quy định quản lý, vận hành tài sản dự trữ đối với stablecoin dạng ủy thác. Stablecoin dạng ủy thác là hình thức quản lý tài sản dự trữ neo theo giá trị phát hành thông qua cấu trúc ủy thác.

FSA đã thành lập “Dự án nâng cấp thanh toán” trong khuôn khổ trung tâm thử nghiệm fintech. Thông qua dự án này, cơ quan bắt đầu hỗ trợ ba ngân hàng lớn của Nhật Bản gồm Ngân hàng Mizuho, Ngân hàng MUFG và Ngân hàng Sumitomo Mitsui trong việc phối hợp phát hành và ứng dụng stablecoin bằng đồng yên.

Các trường hợp được hỗ trợ bao gồm chuyển tiền xuyên biên giới bằng stablecoin, xử lý đồng thời việc chuyển quyền chứng khoán trên nền tảng blockchain với thanh toán stablecoin, và chuyển tiền gửi token hóa giữa các ngân hàng. Đây gần như là bước thử nghiệm nhằm xử lý tài sản thanh toán và chứng khoán token hóa trong cùng một luồng giao dịch.

FSA từng xem xét phương hướng cho phép cá nhân giao dịch stablecoin vượt mức 1 triệu yên. Việc hoàn thiện thể chế và hỗ trợ thử nghiệm được nêu trong báo cáo đánh giá thành tích lần này cho thấy xu hướng mở rộng dần phạm vi ứng dụng stablecoin tại Nhật Bản.

Động thái này cũng nối tiếp xu hướng khi Anh giao cho Ngân hàng Trung ương Anh mục tiêu hỗ trợ đổi mới tiền tệ số và thanh toán. Tuy nhiên, đánh giá lần này của Nhật Bản là báo cáo tự đánh giá thành tích nội bộ của FSA, không đi kèm số liệu riêng cho thấy liên hệ với biến động giá hay khối lượng giao dịch tiền mã hóa.

FSA cho biết nhiệm vụ tiếp theo là xác định các vấn đề cần thiết cho sự phát triển lành mạnh của tài chính số thông qua trao đổi ý kiến với doanh nghiệp. Vấn đề trọng tâm sắp tới nằm ở việc các nghị định thi hành, hướng dẫn giám sát và phạm vi áp dụng thuế sẽ vận hành ra sao trên thực tế giao dịch.