86 tấn vàng rời Mỹ về London, ngân hàng trung ương châu Âu tính lại nơi cất giữ

Một số ngân hàng trung ương châu Âu đang sắp xếp lại nơi cất giữ vàng ở nước ngoài. Hà Lan và Pháp vừa chuyển hoặc thay thế một phần vàng đang giữ tại New York, đưa về London và châu Âu. Theo giải thích được công bố, động thái này nhằm phân tán nơi lưu trữ và tăng khả năng ứng phó khi khủng hoảng, chứ không phải để rút khỏi hệ thống tài chính Mỹ.

Ngân hàng trung ương Hà Lan (De Nederlandsche Bank) cho biết ngày 2 tháng 9 rằng đã chuyển khoảng 86 tấn vàng từ Mỹ và Canada về London, giúp phần vàng dự trữ dễ giao dịch hơn. Việc di chuyển được thực hiện từ tháng 3 đến tháng 8 năm 2026.

Đợt điều chỉnh này lấy một phần từ tổng cộng 313 tấn vàng đang giữ tại New York và Ottawa để chuyển về London. Tỷ trọng vàng Hà Lan cất tại New York giảm từ 31,3% xuống còn 18,5%, trong khi tỷ trọng tại Ottawa cũng giảm từ 19,7% xuống 18,5%.

Ngân hàng trung ương Hà Lan giải thích rằng vàng giữ tại London đáp ứng tiêu chuẩn giao dịch quốc tế hiện đại và có thể được sử dụng nhanh hơn khi xảy ra khủng hoảng. Ông Olaf Sleijpen, Thống đốc Ngân hàng trung ương Hà Lan, nói: "Động thái này giúp cải thiện khả năng sử dụng phần vàng dự trữ của chúng tôi." Ông nói thêm: "Chúng tôi mong sẽ không bao giờ phải dùng đến nó, nhưng vẫn cần củng cố khả năng phục hồi và sự sẵn sàng." Phát biểu này cho thấy việc dịch chuyển vàng mang tính phòng ngừa hơn là phản ứng trước một rủi ro cụ thể.

Vàng của ngân hàng trung ương không đơn thuần là tài sản nắm giữ, mà là tài sản dự phòng có thể dùng để giao dịch, thế chấp hoặc củng cố niềm tin trong khủng hoảng. Cùng một lượng vàng, nhưng nơi cất giữ và việc có đáp ứng tiêu chuẩn giao dịch quốc tế hay không mới quyết định khả năng sử dụng thực tế.

Ngân hàng trung ương Pháp (Banque de France) cũng đã sắp xếp lại vàng giữ tại New York. Trong báo cáo kết quả năm 2025 công bố ngày 25 tháng 3, ngân hàng này cho biết 129 tấn vàng tại New York không còn đáp ứng tiêu chuẩn hiện hành của Hiệp hội Thị trường Vàng bạc London (LBMA), nên đã bán số vàng này rồi mua lại vàng đạt chuẩn tại châu Âu.

Quá trình này giúp Pháp ghi nhận khoản lãi một lần 11 tỷ euro trong năm 2025. Tổng lượng vàng dự trữ của Pháp vẫn được giữ nguyên ở mức 2.437 tấn.

Tiêu chuẩn LBMA là chuẩn mực chính được sử dụng phổ biến trong giao dịch vàng thỏi quốc tế. Nếu muốn xem vàng là tài sản ứng phó khủng hoảng, ngân hàng trung ương không chỉ cần quan tâm đến số lượng, mà còn phải quản lý cả quy cách vàng thỏi, nơi giao dịch và khả năng thanh toán.

Khảo sát dự trữ vàng của ngân hàng trung ương năm 2026 do Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council) công bố ngày 16 tháng 6 cũng cho thấy sự thay đổi trong chiến lược lưu trữ. Khảo sát được thực hiện từ ngày 5 tháng 2 đến ngày 19 tháng 5 năm 2026, thu về 76 phản hồi.

Trong đó, 9% số ngân hàng trung ương tham gia khảo sát cho biết đã tăng lượng vàng cất giữ trong nước trong 12 tháng qua, còn 10% cho biết đã phân tán thêm nơi cất giữ ở nước ngoài. Với kế hoạch cho 12 tháng tới, 7% dự định mở rộng lưu trữ trong nước và 9% dự định tiếp tục phân tán nơi cất giữ ở nước ngoài.

Tuy vậy, khó có thể nói vị thế của Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York (New York Fed) đã bị lung lay ngay lập tức. New York Fed từ lâu đảm nhận việc cất giữ vàng cho các chính phủ nước ngoài, ngân hàng trung ương và tổ chức quốc tế, và cho biết kho vàng của mình vẫn là kho lưu trữ vàng tiền tệ được biết đến lớn nhất thế giới.

Tính đến năm 2024, kho vàng của New York Fed lưu giữ khoảng 507.000 thỏi vàng, tổng cộng 6.331 tấn. Do không nhận giữ vàng của tư nhân mà chỉ nhận vàng thuộc khu vực chính thức nước ngoài, New York Fed vẫn là trụ cột trung tâm trong hệ thống lưu trữ vàng của các ngân hàng trung ương.

Đức lại chọn hướng đi khác. Ngân hàng trung ương Đức (Bundesbank) vẫn xem New York và London là hai trung tâm giao dịch vàng chủ chốt. Trong một cuộc phỏng vấn hồi tháng 3 năm 2026, Bundesbank cho biết 37% lượng vàng dự trữ của Đức đang được giữ tại New York, còn hơn 12% một chút được giữ tại London.

Một quan chức của Bundesbank nói không có căn cứ nào để nghi ngờ về độ an toàn của số vàng cất giữ tại New York. Điều này cho thấy ngay trong nội bộ các ngân hàng trung ương châu Âu cũng có sự phân hóa: một bên tái cơ cấu nơi lưu trữ, một bên vẫn duy trì cơ cấu phân tán hiện có.

Với độc giả tại Việt Nam, câu chuyện này đáng chú ý ở khía cạnh vị trí cất giữ hơn là giá vàng. Trước đó, TokenPost từng đưa tin rằng việc Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc nắm giữ ETF vàng khác với việc mua vàng vật chất, một điểm cần phân biệt rõ giữa tài sản dự phòng và sản phẩm đầu tư.

Đợt tái bố trí lần này không phản ánh niềm tin vào vàng suy giảm, mà là việc các ngân hàng trung ương xem xét lại nơi cất giữ vàng, tiêu chuẩn vàng đang nắm giữ, và tốc độ có thể sử dụng số vàng đó khi khủng hoảng xảy ra. Trong khảo sát của Hội đồng Vàng Thế giới, tỷ lệ ngân hàng trung ương có kế hoạch phân tán nơi cất giữ ở nước ngoài trong 12 tháng tới là 9%.