26% giao dịch tăng vọt trong 10 giây đầu mỗi mốc 15 phút của Bitcoin(BTC)

Thị trường hợp đồng tương lai vĩnh viễn Bitcoin(BTC) ghi nhận số lệnh khớp, giá trị giao dịch và biến động giá cùng tăng vọt trong đúng 10 giây đầu tiên của mỗi mốc 15 phút.

Đây là kết quả nghiên cứu của Chan Kim, nhà nghiên cứu tại Cơ quan Xúc tiến Xã hội Thông tin Thông minh Quốc gia Hàn Quốc (NIA), và Peter Reinhard Hansen, giáo sư Đại học North Carolina (UNC), công bố trong bản thảo (preprint) trên arXiv hồi tháng 7. Nhóm nghiên cứu phân tích 6 hợp đồng tương lai vĩnh viễn USDT trên sàn Binance từ ngày 1/1/2021 đến 31/10/2024, gồm Bitcoin(BTC), Ethereum(ETH), Ripple(XRP), Solana(SOL), Dogecoin(DOGE) và Cardano(ADA).

Nghiên cứu so sánh 10 giây đầu tiên tại các mốc 0 phút, 15 phút, 30 phút và 45 phút mỗi giờ với các khung giờ bình thường khác. Kết quả cho thấy số lệnh khớp trung bình của 6 hợp đồng cao hơn khoảng 26%, giá trị giao dịch tính bằng USD cao hơn 32%, còn biên độ lợi nhuận tuyệt đối cũng lớn hơn 26% so với mức thông thường.

Riêng với Bitcoin(BTC), số lệnh khớp trung bình mỗi ngày đạt 1,54 triệu lệnh, giá trị giao dịch trung bình mỗi ngày là 14,579 tỷ USD. Con số này cho thấy ngay cả ở một thị trường tiền mã hóa hoạt động 24/7, giao dịch vẫn không phân bổ đều tuyệt đối theo từng khung giờ.

Điểm đáng chú ý là dù sàn giao dịch tiền mã hóa không có giờ mở - đóng cửa như thị trường truyền thống, vẫn tồn tại những ranh giới thời gian mang tính thực tế. Nhóm nghiên cứu bình luận rằng hiện tượng này xảy ra do việc cập nhật biểu đồ, tính lại các chỉ báo kỹ thuật và sắp xếp lại lệnh tự động diễn ra đồng thời mỗi khi nến 1 phút, 5 phút hay 15 phút kết thúc và nến mới bắt đầu, khiến giao dịch bị đồng bộ hóa vào những thời điểm nhất định.

Hợp đồng tương lai vĩnh viễn là loại hợp đồng phái sinh không có ngày đáo hạn. Để thu hẹp chênh lệch giữa giá giao ngay và giá hợp đồng, cơ chế này sử dụng phí funding được trả qua lại giữa các vị thế Long và Short.

Hiệu ứng ranh giới 15 phút được xem là hiện tượng thuộc về cấu trúc vi mô thị trường, hình thành từ sự kết hợp giữa chu kỳ biểu đồ và giao dịch tự động. Các ứng dụng giao dịch và thuật toán thường tính lại giá cùng các chỉ báo theo từng đơn vị nến cố định, khiến lệnh đặt và lệnh hủy có xu hướng dồn vào cùng một thời điểm.

Nghiên cứu cũng đưa ra một tín hiệu gián tiếp cho thấy sự tham gia của thuật toán giao dịch. Nhóm tác giả xem xét tỷ lệ lệnh có khối lượng kết thúc bằng số tròn. Với Bitcoin(BTC), tỷ lệ lệnh kết thúc bằng từ hai số 0 trở lên giảm 0,04 độ lệch chuẩn tại các mốc phút thông thường, và giảm tới 0,20 độ lệch chuẩn tại mốc đúng giờ.

Theo nhóm nghiên cứu, việc tỷ lệ lệnh số tròn giảm đi phù hợp với dấu hiệu thuật toán tham gia nhiều hơn, bởi lệnh do con người đặt trực tiếp thường có xu hướng tâm lý chọn số tròn, còn lệnh tự động lại có xu hướng chia nhỏ khối lượng và sắp xếp phi quy tắc hơn.

Tuy nhiên, kết quả này chưa phải bằng chứng trực tiếp xác định chủ thể đặt lệnh. Nhóm nghiên cứu cho biết lệnh của các tổ chức lớn, hoạt động thanh lý hay giao dịch chênh lệch giá liên quan đến phí funding cũng có thể làm giảm tỷ lệ lệnh số tròn, và dữ liệu giao dịch tổng hợp không đủ để tách bạch hoàn toàn từng nguồn gốc.

Khả năng dự báo từ hiện tượng này khá hạn chế. Trong kiểm định ngoài mẫu, độ chính xác dự báo chiều hướng giá ở 10 giây đầu mỗi mốc 15 phút đạt trung bình 57,12%, chỉ số AUC trung bình là 0,6011 và R² trung bình là 3,367%.

Mức sinh lời thực tế còn thấp hơn nữa. Tổng lợi nhuận có thể dự đoán được trung bình chỉ khoảng 0,5 điểm cơ bản (bp) cho mỗi lần xuất hiện ranh giới, thấp hơn cả mức phí taker tiêu chuẩn 5bp và phí maker 2bp của Binance. Điều này cho thấy tính lặp lại của hiện tượng không đồng nghĩa với việc có thể xây dựng một chiến lược giao dịch độc lập sinh lời.

Vì vậy, nhóm nghiên cứu bình luận rằng tín hiệu này phù hợp hơn với việc điều chỉnh cường độ khớp lệnh, trì hoãn thời điểm đặt lệnh, hủy lệnh chờ hoặc đánh giá khả năng cung cấp thanh khoản, thay vì dùng để đặt cược theo chiều hướng giá. Lý do là trong những khung thời gian ngắn có giao dịch dồn dập, khả năng khớp lệnh, mức trượt giá và khoảng trống trên sổ lệnh đều có thể biến động cùng lúc.

Phân tích này dựa trên dữ liệu giao dịch tổng hợp từ Binance. Do không có dữ liệu sổ lệnh gốc hay thông tin định danh tài khoản, nhóm nghiên cứu không thể tách bạch được đâu là market maker, cỗ máy thanh lý, thuật toán thực thi của tổ chức hay nhà giao dịch cá nhân đã tạo ra hiện tượng tập trung giao dịch này.

Nghiên cứu cho thấy mốc 15 phút không chỉ đơn thuần là một đơn vị thiết kế sản phẩm, mà còn có thể đóng vai trò như một đơn vị thời gian có ý nghĩa thực sự trong cấu trúc khớp lệnh của thị trường hợp đồng tương lai tiền mã hóa.

Nhóm nghiên cứu xem đây là bằng chứng mang tính chẩn đoán, phù hợp với giả thuyết về sự tham gia định kỳ của các thuật toán giao dịch. Tuy nhiên, nghiên cứu hiện vẫn ở dạng bản thảo preprint chưa qua bình duyệt, và các con số trong bài chưa đủ để khẳng định khả năng sinh lời thực tế sau khi trừ phí giao dịch và chi phí thực thi.