Vostok Oil sắp xuất chuyến dầu thô đầu tiên, mở tuyến Bắc Cực sang châu Á

Dự án Vostok Oil của Rosneft (Nga) đang chuẩn bị cho chuyến xuất khẩu dầu thô đầu tiên, đánh dấu phép thử mới cho tuyến vận chuyển dầu sang châu Á qua Tuyến đường biển phương Bắc (NSR). Việc bơm dầu vào đường ống và hoàn thiện cơ sở bốc hàng tại cảng đang được xúc tiến, cho thấy trục logistics dầu thô của Nga đang mở rộng ra ngoài tuyến kênh đào Suez truyền thống.

Trong báo cáo tài chính theo chuẩn IFRS nửa đầu năm 2026, Rosneft cho biết đang chuẩn bị đưa Vostok Oil vào vận hành kỹ thuật trong năm 2026. Công ty cho biết đã bắt đầu bơm dầu thô vào hệ thống đường ống theo từng giai đoạn từ cuối tháng 7.

Tại cảng Sever Bay, công tác chuẩn bị cho tàu cập bến tại hai cầu cảng hàng hóa và cầu cảng tàu dịch vụ đã hoàn tất. Theo Rosneft, cầu cảng bốc dầu thô đầu tiên cũng đã đạt mức độ hoàn thiện cao.

Tổng thống Nga Vladimir Putin (Vladimir Putin), phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế phương Đông ngày 3/9, nói rằng “lô dầu thô đầu tiên của Vostok Oil sẽ sớm được xuất cho khách hàng và vận chuyển qua tuyến Bắc Cực”. Việc bốc hàng thực tế đã hoàn tất hay chưa, cũng như tên tàu chở dầu, chưa được công bố chính thức.

Vostok Oil là dự án hạ tầng khai thác và xuất khẩu dầu thô quy mô lớn tại vùng Bắc Cực của Nga. Trong tài liệu giới thiệu dự án, Rosneft đưa ra con số trữ lượng tài nguyên hơn 6 tỷ tấn, công suất xử lý cảng giai đoạn đầu đạt 30 triệu tấn mỗi năm.

Chiều dài đường ống dẫn dầu được ghi nhận khác nhau tùy nguồn. Tài liệu dự án của Rosneft ghi 770km, trong khi hãng tin Interfax trong bản tin ngày 19/6 đưa con số 790km.

Lượng dầu thô vận chuyển qua NSR đã tăng từ đầu năm nay. Reuters ngày 11/8 đưa tin từ đầu năm đến nay đã có 7 chuyến hàng dầu thô Nga, tương đương khoảng 6 triệu thùng, được vận chuyển sang châu Á qua tuyến này.

Điểm đến ghi nhận được tính đến nay chỉ có Trung Quốc. Diễn biến này gắn với xu hướng dầu thô Nga chuyển hướng nhiều hơn sang châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, trong bối cảnh chịu lệnh trừng phạt từ châu Âu và áp lực từ các tuyến vận chuyển truyền thống.

NSR là tuyến hàng hải nối châu Âu và châu Á dọc theo bờ biển Bắc Cực của Nga. Đây là tuyến mang tính mùa vụ, thường mở chính thức từ tháng 7 đến tháng 10, với ưu điểm thời gian hải trình sang châu Á ngắn hơn so với tuyến qua kênh đào Suez.

Tuy nhiên, tuyến Bắc Cực bị giới hạn bởi điều kiện băng, tiêu chuẩn phân cấp tàu, chi phí bảo hiểm - tái bảo hiểm và rủi ro trừng phạt. Đây là lý do giới quan sát vẫn thận trọng, cho rằng chuyến hàng đầu tiên chưa hẳn kéo theo mở rộng vận hành thương mại quy mô lớn ngay lập tức.

Rosatom, trong cuộc phỏng vấn với Interfax ngày 1/9, cho biết dự báo khối lượng hàng hóa qua NSR sẽ tăng 14% trong năm 2026. Tổng khối lượng vận chuyển năm 2025 đạt 37,02 triệu tấn, trong đó hàng hóa giữa cảng Trung Quốc và Nga đạt 5,4 triệu tấn, chiếm khoảng 15% tổng lượng.

Nga và Trung Quốc đang nhấn mạnh vai trò của NSR như một hành lang chiến lược trong hợp tác năng lượng. Rosneft, trong phát biểu liên quan đến diễn đàn năng lượng Nga - Trung, cũng cho biết NSR trở nên quan trọng như một tuyến logistics thay thế giữa bối cảnh biến động địa chính trị.

Đối với độc giả quan tâm thị trường năng lượng, đây là vấn đề gắn với tuyến nhập khẩu năng lượng và logistics hàng hải nhiều hơn là tiền mã hóa. Nếu dầu thô Nga chuyển hướng nhiều hơn sang Trung Quốc qua tuyến Bắc Cực, điều này có thể tác động đến tuyến thu mua và nhu cầu vận tải biển của các nhà máy lọc dầu châu Á.

Trước đó, TokenPost từng đưa tin việc Trung Quốc điều chỉnh nhập khẩu dầu thô trở thành biến số cho xu hướng giá dầu. Thay đổi tuyến vận chuyển dầu Nga cần được nhìn nhận cùng với cách Trung Quốc quản lý tồn kho, chi phí né tránh trừng phạt và chiến lược thu mua của các nhà máy lọc dầu châu Á.

Diễn biến các nhà máy lọc dầu Ấn Độ mở rộng nguồn mua sang Trung Đông, châu Phi và thị trường giao ngay giữa lúc nguồn cung dầu Nga gặp trở ngại cũng nằm trong bối cảnh tương tự. Việc thu mua dầu thô không chỉ phụ thuộc vào giá mà còn vào chủng loại dầu, khả năng giao hàng, rủi ro bảo hiểm - trừng phạt và độ ổn định của tuyến vận chuyển.

Điểm cần theo dõi tiếp theo của Vostok Oil là khối lượng lô hàng đầu tiên, tàu được sử dụng và việc dầu có thực sự cập bến châu Á hay không. Rosneft đã công bố kế hoạch chuẩn bị vận hành kỹ thuật năm 2026 và bắt đầu bơm dầu vào đường ống, còn khối lượng vận chuyển thực tế qua NSR sẽ phụ thuộc vào tính mùa vụ và điều kiện băng.