4,79%: Lợi suất TPCP Mỹ kỳ hạn 10 năm, áp lực hấp thụ nợ dài hạn tăng

Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn dài neo quanh mốc 5%, khiến câu hỏi "ai sẽ hấp thụ lượng trái phiếu dài hạn này" trở thành biến số chung của kinh tế vĩ mô lẫn thị trường Bitcoin(BTC). Chưa thể khẳng định nhu cầu đã sụp đổ, nhưng cùng thời điểm giới đầu tư ghi nhận lượng nắm giữ của khối ngoại giảm và một quỹ đầu tư dài hạn lớn khuyến nghị cắt giảm tỷ trọng trái phiếu chính phủ.

Theo dữ liệu H.15 của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), tính đến ngày 3 tháng 9, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm ở mức 4,79%. Kỳ hạn 20 năm và 30 năm cùng ở mức 5,27%. Lợi suất dài hạn tăng vừa đẩy chi phí vay của chính phủ Mỹ lên cao, vừa có thể làm giảm sức hút tương đối của BTC - tài sản rủi ro không trả lãi.

Bộ Tài chính Mỹ ngày 19 tháng 8 thông báo nâng quy mô mua lại (buyback) trái phiếu chính phủ danh nghĩa kỳ hạn dài lên tối thiểu 400 triệu USD mỗi lần, nhằm hỗ trợ thanh khoản. Hạn mức mới áp dụng từ ngày 9 tháng 9 đến ngày 4 tháng 11. Bộ Tài chính Mỹ giải thích đây là biện pháp củng cố thanh khoản thị trường ở các kỳ hạn dài.

Mua lại trái phiếu chính phủ là công cụ vận hành thị trường, theo đó chính phủ mua lại số trái phiếu đã phát hành trước đó. Đây không phải chính sách thắt chặt tài khóa để giảm tổng nợ, cũng không giống việc ngân hàng trung ương mua tài sản. Về bản chất, đây là công cụ giảm áp lực giao dịch ở một số kỳ hạn cụ thể, bổ trợ chức năng vận hành của thị trường.

Vì vậy, khó có thể xem việc mở rộng mua lại là dấu hiệu nhu cầu trái phiếu đã phục hồi. Bộ Tài chính Mỹ dự báo quy mô vay ròng từ khu vực tư nhân trong quý 3 (tháng 7-9) đạt 739 tỷ USD, cho thấy thị trường vẫn cần thêm nhà đầu tư mới để hấp thụ lượng trái phiếu phát hành thêm.

Số liệu thống kê vốn quốc tế chính thức lại phát đi tín hiệu trái chiều. Trong báo cáo vốn quốc tế (TIC) tháng 6 của Bộ Tài chính Mỹ, khối ngoại mua ròng 207,1 tỷ USD chứng khoán Mỹ kỳ hạn dài. Trong đó, nhà đầu tư tư nhân nước ngoài mua ròng 169,8 tỷ USD, còn các tổ chức chính thức nước ngoài mua ròng 37,3 tỷ USD.

Cũng trong tháng 6, lượng tín phiếu kho bạc ngắn hạn do khối ngoại nắm giữ giảm 29 tỷ USD. Như vậy, dù mua ròng trái phiếu dài hạn vẫn mạnh, phần nắm giữ trái phiếu ngắn hạn lại đồng thời sụt giảm - lý do khiến khó khẳng định một chiều về xu hướng nhu cầu.

Xét theo quy mô nắm giữ, mức giảm đã được xác nhận. Reuters đưa tin lượng trái phiếu chính phủ Mỹ do khối ngoại nắm giữ trong tháng 6 giảm còn 9,299 nghìn tỷ USD, từ mức 9,371 nghìn tỷ USD của tháng trước đó. Trong đó, Nhật Bản giảm còn 1,116 nghìn tỷ USD, Anh còn 939,9 tỷ USD, Trung Quốc còn 633,4 tỷ USD.

Tuy nhiên, số liệu TIC phân theo quốc gia được tính theo nơi lưu ký, không phản ánh đầy đủ quốc tịch của nhà đầu tư nắm giữ cuối cùng. Nếu quy mức giảm nắm giữ theo quốc gia thành sự sụp đổ nhu cầu thực, kết luận có thể bị phóng đại.

Ở nhóm nhà đầu tư dài hạn, động thái tái phân bổ danh mục cũng xuất hiện. Trong thư gửi Bộ Tài chính Na Uy ngày 1 tháng 9, đơn vị quản lý quỹ đầu tư quốc gia Na Uy - Norges Bank Investment Management (NBIM) - khuyến nghị hạ tỷ trọng trái phiếu chính phủ trong chỉ số trái phiếu từ 70% xuống 50%. NBIM cho rằng mức tỷ trọng 50% vẫn đủ đáp ứng nhu cầu thanh khoản ngay cả khi thị trường tài chính biến động.

Theo tính toán của Reuters, đề xuất này có thể khiến khoảng 80 tỷ USD bị cắt giảm khỏi danh mục nắm giữ trái phiếu chính phủ Mỹ trị giá khoảng 215 tỷ USD của quỹ. Dù vậy, đây mới là khuyến nghị, chưa phải quyết định bán ra chính thức. Thay đổi thực tế, nếu có, nhiều khả năng sẽ diễn ra dần sau khi Chính phủ Na Uy quyết định.

Áp lực tài khóa cũng là bối cảnh của tranh luận về lãi suất dài hạn. Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) dự báo thâm hụt ngân sách liên bang năm tài khóa 2026 ở mức 1,9 nghìn tỷ USD, còn chi phí lãi ròng vượt hơn 1 nghìn tỷ USD. Nếu lãi suất dài hạn duy trì ở mức cao, gánh nặng huy động vốn của Bộ Tài chính Mỹ sẽ tăng thêm, đồng thời áp lực cạnh tranh vốn giữa trái phiếu doanh nghiệp và trái phiếu chính phủ cũng lớn hơn.

Thị trường tiếp tục nhìn nhận song song cả áp lực nguồn cung lẫn hiệu ứng bổ trợ thanh khoản. Như một bài viết trước đây của TokenPost từng phản ánh, dù Bộ Tài chính Mỹ mở rộng mua lại trái phiếu dài hạn, bất ổn ở lãi suất dài hạn và đồng USD vẫn chưa dứt, giới quan sát bình luận rằng mở rộng mua lại chỉ là biện pháp bổ trợ chức năng thị trường trái phiếu dài hạn, chứ không phải lời giải cho áp lực tài khóa.

Cách diễn giải của thị trường tiền mã hóa cũng không đồng nhất. CoinDesk đưa tin BTC tăng khoảng 25% chỉ trong vài ngày sau khi Bộ Tài chính Mỹ mở rộng mua lại hồi tháng 8. Wall Street Journal (WSJ) đưa tin BTC lấy lại mốc 80.000 USD khi lãi suất dài hạn hạ nhiệt. Ngược lại, một số bình luận công khai trên thị trường cũng cảnh báo lãi suất cao và lạm phát đang gây sức ép lên tài sản rủi ro.

Với nhà đầu tư tại Hàn Quốc, lãi suất dài hạn Mỹ vẫn là biến số gián tiếp nhưng đáng chú ý. Biến động lãi suất dài hạn Mỹ có thể tác động tới thanh khoản đồng USD, tỷ giá và khẩu vị rủi ro, từ đó ảnh hưởng tới thị trường chứng khoán và tài sản số trong nước. Một bài viết trước đó của TokenPost cũng từng chỉ ra kênh tác động này, khi lãi suất dài hạn Mỹ ảnh hưởng tới lãi suất trái phiếu won, tỷ giá USD/KRW và khẩu vị rủi ro.

Diễn biến lần này được xem gần với việc "tái định giá cấu trúc hấp thụ trái phiếu dài hạn" hơn là "nhu cầu trái phiếu chính phủ Mỹ sụp đổ". Số liệu mua ròng chính thức vẫn ở mức mạnh, nhưng quy mô nắm giữ giảm và khuyến nghị cắt giảm tỷ trọng từ một quỹ đầu tư dài hạn lớn đã xuất hiện cùng lúc. Hai mốc thời gian cần theo dõi tiếp theo là ngày 9 tháng 9, khi hạn mức mua lại trái phiếu dài hạn mới có hiệu lực, và ngày 4 tháng 11, thời điểm công bố kế hoạch tái cấp vốn quý tiếp theo.