83% người châu Á chọn tự lập tuổi già thay vì để lại thừa kế

83% người trưởng thành tại châu Á cho biết giữ được sự độc lập và tự do tài chính khi về già quan trọng hơn việc để lại thừa kế tối đa cho con cái. Đây là kết quả từ khảo sát Asia Care Survey 2026 do Manulife thực hiện, phản ánh một sự dịch chuyển rõ rệt trong cách các gia đình châu Á nhìn nhận vấn đề thừa kế và tuổi già.

Steve Finch, Tổng giám đốc điều hành khu vực châu Á của Manulife, viết trên chuyên mục của Fortune rằng các gia đình châu Á sẽ chuyển giao khoảng 10.000 tỷ USD tài sản cho thế hệ kế tiếp trong 10 năm tới. Ông cho rằng đây không đơn thuần là quá trình chuyển giao của cải, mà gắn liền với bài toán giữ vững sự tự chủ khi về già.

Khảo sát của Manulife được thực hiện với hơn 9.000 người trưởng thành tại 9 thị trường châu Á. Kết quả cho thấy 83% người tham gia ưu tiên sự độc lập và tự do tài chính hơn là để lại càng nhiều thừa kế càng tốt cho con cái.

Trung bình, người được hỏi cho biết sẽ dùng khoảng 68% tài sản tài chính của mình cho chi phí dưỡng già và y tế. Điều này cho thấy cách lập kế hoạch tuổi già đang chuyển từ ưu tiên tính toán thừa kế trước sang cân đối đồng thời giữa chăm sóc sức khỏe, chi phí điều dưỡng và thu nhập hưu trí.

Sự khác biệt giữa các quốc gia khá lớn. Người Đài Loan cho biết sẽ dành tới 78% tài sản cho sức khỏe và chăm sóc bản thân, trong khi tỷ lệ này ở Philippines và Indonesia đều là 60%.

Tại Hong Kong, 90% người được khảo sát muốn tự lập càng lâu càng tốt, và sẵn sàng dùng 71% tài sản tài chính cho các nhu cầu trong tương lai. Ở Malaysia, 84% xem sự độc lập là “di sản mới”, còn 83% cho biết sẽ tự chi trả chi phí chăm sóc sau này bằng khoản tiết kiệm của chính mình.

Tốc độ già hóa dân số là nguyên nhân chính thúc đẩy xu hướng này. Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) cho biết trong một bài viết công bố ngày 30/6/2026 rằng tỷ lệ dân số từ 60 tuổi trở lên tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương sẽ tăng từ 14,3% năm 2022 lên 25% vào năm 2050.

Quy mô gia đình thu hẹp và xu hướng di cư gia tăng cũng làm suy yếu mạng lưới chăm sóc gia đình truyền thống. Trước đây, con cái thường đóng vai trò là lưới an sinh chính cho cha mẹ già. Nhưng khi tuổi thọ tăng lên cùng lúc với việc di chuyển đến các đô thị lớn, chi phí tuổi già buộc phải được tính toán kỹ hơn trong kế hoạch tài chính cá nhân.

Khoảng cách giữa mong muốn và sự chuẩn bị thực tế vẫn là vấn đề đáng lo ngại. Theo khảo sát của Manulife, 89% người châu Á muốn duy trì sự độc lập tài chính càng lâu càng tốt, nhưng chỉ 51% cho biết đang sử dụng các kênh đầu tư để chuẩn bị cho chi phí hưu trí và chăm sóc sức khỏe.

Bài viết trên Fortune nhận định rằng để thu hẹp khoảng cách này, cần thiết kế đồng bộ giữa tiết kiệm, bảo hiểm, thu nhập hưu trí và chăm sóc y tế phòng ngừa. Theo cách nhìn này, độc lập tài chính trong thời đại tuổi thọ kéo dài không chỉ là chuyện tích lũy nhiều hơn, mà là duy trì dòng tiền ổn định cho tới khi các khoản chi y tế và chăm sóc thực sự phát sinh.

Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cũng chỉ ra những giới hạn về mặt thể chế. Trong báo cáo “Asia Capital Markets Report 2025”, OECD cho biết phần lớn tài sản quỹ hưu trí tại nhiều quốc gia châu Á vẫn được quản lý theo hướng thận trọng và tập trung chủ yếu vào trái phiếu chính phủ.

Việc quỹ hưu trí tập trung vào trái phiếu chính phủ có thể giúp tăng độ an toàn, nhưng đồng thời giới hạn khả năng sinh lời dài hạn và mở rộng thu nhập hưu trí. Trong khi nhu cầu vốn cho tuổi già ngày càng tăng do dân số già hóa, cách phân bổ tài sản trên thực tế vẫn khá thận trọng.

Với các công ty bảo hiểm và quản lý tài sản, đây là bài toán về thiết kế sản phẩm. Xu hướng tự lập tuổi già không đồng nghĩa với việc từ bỏ thừa kế hay chia tách gia đình, mà đang trở thành một cách tiếp cận tài chính nhằm giảm bớt gánh nặng chăm sóc cho thế hệ con cái.

Tuy nhiên, số liệu trung bình khu vực chưa thể phản ánh đầy đủ bức tranh toàn châu Á. Mỗi quốc gia có mức thu nhập, chi phí y tế, hệ thống lương hưu công và cấu trúc chăm sóc gia đình khác nhau, nên cùng một câu trả lời “muốn tự lập” có thể dẫn tới cách chuẩn bị thực tế rất khác nhau.

Khảo sát lần này cho thấy quá trình già hóa dân số đang làm thay đổi cả ý nghĩa của thừa kế. Khi quy mô tài sản chuyển giao ngày càng lớn, chi phí để duy trì sự tự lập tuổi già cũng tăng theo, khiến bài toán tiếp theo của các gia đình châu Á là phải cân đối lại giữa phần để lại và phần dùng cho chính mình.