69% vốn các vault DeFi dồn về 5 curator lớn nhất

Top 5 tổ chức quản lý (curator) hàng đầu trong thị trường vault DeFi hiện đang kiểm soát tới 69% tổng vốn được gửi vào, cho thấy mức độ tập trung ngày càng rõ rệt dù tổng giá trị khóa (TVL) ở mảng cung ứng DeFi nói chung đang giảm.

Theo báo cáo "Hiện trạng thị trường Curator DeFi năm 2026" của Vaults.fyi, sau khi phân tích 856 vault, 131 curator và 18 giao thức, tổng TVL của nhóm vault dạng curator đạt khoảng 11,29 tỷ USD. Trong 1 năm qua, TVL ở mảng cung ứng DeFi giảm 41,8%, trong khi TVL của các vault dạng curator lại tăng 39%. Cùng giai đoạn này, thị phần của nhóm vault dạng curator tăng từ 5,24% lên 12,51%.

Vault dạng curator là sản phẩm on-chain phân bổ tài sản người dùng vào các thị trường hoặc chiến lược cụ thể. Thay vì nhà đầu tư tự chọn giao thức, bên vận hành vault (curator) sẽ quyết định phạm vi phân bổ tài sản và giới hạn rủi ro, còn hợp đồng thông minh chỉ thực thi việc chuyển vốn theo đúng quy tắc đã đặt ra. Đây được xem là chỉ dấu cho thấy các sản phẩm sinh lời trong DeFi đang dịch chuyển từ hình thức gửi đơn thuần sang mô hình quản lý chủ động hơn.

Mức độ tập trung được ghi nhận ở cả phía tổ chức quản lý lẫn phía địa chỉ ví. Top 10 curator lớn nhất đang nắm giữ 79,1% tổng vốn. Thứ hạng dẫn đầu cũng biến động mạnh: Sentora và Concrete, hai cái tên không có mặt trong bảng xếp hạng 1 năm trước, nay đã vươn lên vị trí thứ 2 và thứ 4; trong khi đó Usual lại tụt từ hạng 4 xuống hạng 34.

Xét theo giao thức, Morpho chiếm 46,2% tổng TVL của nhóm vault dạng curator, phần còn lại 53,8% phân bổ rải rác trên 17 giao thức khác. Riêng 25 vault stablecoin lớn nhất của Morpho đạt quy mô khoảng 3,71 tỷ USD, trong đó tỷ trọng tài sản thế chấp bằng Bitcoin(BTC) chiếm 54,1%. TokenPost trước đó từng đưa tin rằng tiêu chí đánh giá vault stablecoin đang được mở rộng sang cả rủi ro cấu trúc.

Tình trạng tập trung cũng thể hiện rõ ở cấp độ địa chỉ ví. Tính theo trọng số TVL, trung bình một địa chỉ đơn lẻ nắm giữ tới 47% cổ phần trong mỗi vault. Top 10 địa chỉ lớn nhất cộng lại kiểm soát 74% tổng vốn, cho thấy dòng tiền không chỉ dồn vào một số ít curator mà còn tập trung vào một số ít địa chỉ ví thực tế.

Về cấu trúc rút vốn, khoảng 33% vốn trong các vault dạng curator yêu cầu phải qua nhiều bước mới có thể rút ra được. Lợi suất quy đổi theo năm, tính trung vị trong 7 ngày, của nhóm vault này đạt 4,82%, cao hơn 98 điểm cơ bản (bps) so với các vault có thể rút ngay lập tức. Bình luận cho rằng chênh lệch lợi suất này có thể phản ánh phần thưởng cho quy trình rút vốn phức tạp và mức độ chủ động trong vận hành, tuy nhiên rủi ro cũng như điều kiện thanh khoản vẫn khác nhau tùy từng vault cụ thể.

Báo cáo của Vaults.fyi cũng cho biết một số định chế tài chính truyền thống như Societe Generale (Pháp), Apollo và JPMorgan đã bắt đầu triển khai chiến lược vault dạng curator. Giới quan sát bình luận rằng cùng với đà mở rộng quy mô, thị trường vault dạng curator đang bước vào giai đoạn cần theo dõi sát cả mức độ tập trung ở tổ chức quản lý, mức độ tập trung ở địa chỉ ví lẫn cấu trúc rút vốn.