Kiện chế tài tăng gấp đôi, Ủy ban Tài chính Hàn Quốc lập diễn đàn luật gia

Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hàn Quốc (FSC, 금융위원회) vừa đưa vào vận hành một diễn đàn quy tụ chuyên gia luật tài chính bên ngoài nhằm giảm bớt những điểm yếu pháp lý trong các quyết định chế tài, sau khi ngày càng nhiều vụ chế tài của cơ quan này bị tòa án tuyên hủy.

Theo Yonhap Infomax, Phó Chủ tịch FSC Kwon Dae-young (권대영) đã cùng Viện Nghiên cứu Thị trường vốn (자본시장연구원), Viện Nghiên cứu Tài chính (금융연구원) và Viện Nghiên cứu Bảo hiểm (보험연구원) thành lập “Diễn đàn Nghiên cứu Luật Tài chính”. Diễn đàn tổ chức phiên họp kín đầu tiên vào ngày 18 vừa qua và sẽ họp định kỳ hằng tháng, với sự tham gia của các chuyên gia luật tài chính đến từ giới nghiên cứu, học thuật và pháp lý.

Phiên họp đầu tiên có sự tham dự của ông Kwon cùng các trưởng phòng phụ trách của FSC, gồm phòng Chính sách tài chính, phòng Thị trường vốn và phòng Bảo hiểm. Ở các phiên họp tiếp theo, lãnh đạo cấp cục, phòng phụ trách từng chủ đề thảo luận cũng sẽ tham gia.

Mỗi tháng, diễn đàn bàn hai nhóm vấn đề: △ các vấn đề cấp bách mà cơ quan quản lý tài chính đang đối mặt, △ những đề tài nghiên cứu trung và dài hạn. Dù mang hình thức một nhóm nghiên cứu do các viện dẫn dắt, trên thực tế diễn đàn hoạt động gần như một hội đồng cố vấn bên ngoài chuyên trách các vấn đề nóng của FSC.

Trọng tâm của diễn đàn là rà soát tính hợp pháp trong các quyết định của FSC. Khi cơ quan này đưa một dự luật hay chính sách đang xây dựng ra làm nội dung thảo luận, đội ngũ phụ trách sẽ cùng chuyên gia bên ngoài xem xét các điểm pháp lý liên quan.

Cách vận hành cũng được chia theo tính chất vấn đề. Những thay đổi thể chế lớn sẽ được đưa ra thảo luận tại phiên họp hằng tháng, còn các vấn đề riêng lẻ có thể được xử lý bằng cách mời chuyên gia liên quan tham vấn trực tiếp, theo phương án đang được cân nhắc.

Ví dụ tiêu biểu đang được nhắc đến là “quyền can thiệp khẩn cấp thị trường chứng khoán” thông qua sửa đổi Luật Thị trường vốn. Cơ quan quản lý đang xây dựng cơ sở pháp lý để có thể tạm thời điều chỉnh tỷ lệ đòn bẩy của quỹ hoán đổi danh mục (ETF) đòn bẩy theo dõi một mã cổ phiếu đơn lẻ, mà không cần triệu tập đại hội người thụ hưởng.

Bối cảnh của đề xuất này là lo ngại ETF đòn bẩy theo một mã cổ phiếu đơn lẻ có thể khiến biến động thị trường chứng khoán gia tăng. Tuy nhiên cũng có ý kiến cho rằng nếu cơ quan quản lý thay đổi cơ cấu lợi nhuận ETF đã được cam kết từ trước, điều đó có thể xâm phạm quyền tài sản của nhà đầu tư hiện hữu.

Việc dùng quyền hành chính để thay đổi phương thức vận hành mà công ty quản lý quỹ và nhà đầu tư đã thỏa thuận cũng làm dấy lên tranh cãi về giới hạn quyền tự do hợp đồng. Đây cũng chính là lý do FSC muốn siết chặt khâu rà soát pháp lý trước khi ban hành, nhằm hạn chế nguy cơ tranh chấp phát sinh về sau.

Theo tài liệu từ văn phòng nghị sĩ Kim Sang-hoon (김상훈) thuộc đảng Quyền lực Nhân dân, số vụ kiện hành chính do công ty tài chính và lãnh đạo doanh nghiệp khởi kiện vì không đồng ý với chế tài của cơ quan quản lý tài chính đã tăng từ 23 vụ năm 2022 lên 45 vụ năm 2025. Số tiền phạt phải hoàn trả do chế tài bị hủy cũng tăng từ 108 triệu won năm 2022 lên 789 triệu won năm 2025, và riêng 5 tháng đầu năm nay đã đạt 3.563 triệu won.

Phó Chủ tịch Kwon Dae-young được cho là đã phát biểu tại phiên họp đầu tiên rằng “quy định tài chính suy cho cùng phải được thể chế hóa bằng luật, nên ngay từ giai đoạn lập pháp cần có sự tham gia của chuyên gia pháp chế”, đồng thời nói thêm “khi quyết định của cơ quan giám sát bị tòa án đảo ngược, cần có quy trình rà soát sau đó để phân tích nguyên nhân”. Phát biểu này cho thấy chủ trương thể chế hóa song song cả khâu rà soát trước khi ban hành lẫn khâu tổng kết sau khi thua kiện.

Giới hạn về nhân lực rà soát pháp lý nội bộ của FSC cũng được xem là một nguyên nhân. FSC có một bộ phận không chính thức gọi là nhóm hỗ trợ thẩm định, phụ trách rà soát và thẩm định các phương án chế tài quan trọng, nhưng số luật sư đảm nhận việc rà soát pháp lý trên thực tế chỉ khoảng ba người.

Trong khi đó, Cơ quan Giám sát Tài chính Hàn Quốc (FSS, 금융감독원) hiện vận hành Hội đồng Cố vấn Giám sát Tài chính với 92 cố vấn tính đến năm nay. Đây cũng là lý do trong và ngoài FSC xuất hiện ý kiến cho rằng nền tảng tư vấn của cơ quan này còn mỏng hơn nhiều so với FSS.

Một người tham dự phiên họp cho biết “lấy ví dụ về bảo hiểm, phòng Bảo hiểm của FSC chỉ có một trưởng phòng và khoảng bốn chuyên viên, trong khi nhân sự phụ trách mảng bảo hiểm tại FSS lên tới hơn 100 người”, đồng thời nói thêm rằng “Phó Chủ tịch Kwon đã đề nghị các chuyên gia hỗ trợ để cơ quan có thể xây dựng thể chế hợp hiến và đưa ra chế tài hợp pháp”.

Một người tham dự khác nhận định “chỉ với nhân lực ít ỏi, FSC khó có thể kiểm chứng đầy đủ các chính sách và phương án chế tài, nên có vẻ đây là lý do cơ quan này lập ra nhóm chuyên gia lần này”, và nói thêm rằng “giờ đây ngay cả những vấn đề không quá nhạy cảm cũng đã có một kênh để cùng chuyên gia bàn bạc khi cần ý tưởng”. Diễn đàn dự kiến sẽ tiếp tục họp hằng tháng, bàn cả vấn đề cấp bách lẫn đề tài nghiên cứu trung và dài hạn của cơ quan quản lý tài chính.