Iran công bố kế hoạch phản công kinh tế đối phó trừng phạt Mỹ

Iran vừa công bố kế hoạch phản công kinh tế nhằm đối phó với các lệnh trừng phạt mở rộng của Mỹ, đẩy căng thẳng Trung Đông từ đối đầu quân sự sang mặt trận tài chính và thương mại. Bất ổn tại eo biển Hormuz và tuyến vận chuyển dầu mỏ vẫn tiếp diễn, trong khi thị trường dự đoán phản ánh khả năng Mỹ và Iran đạt thỏa thuận vào năm 2026 ở mức thấp.

Crypto Briefing đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), Bộ trưởng Kinh tế Iran đã công bố kế hoạch phản công kinh tế nhằm vào các thế lực thù địch. Phát biểu này được đưa ra sau khi cuộc đối đầu công khai giữa Iran với Mỹ và Israel bước vào giai đoạn ngừng bắn mong manh.

Theo bài viết, tuyên bố lần này cho thấy Iran có xu hướng gia tăng sức ép thông qua các công cụ thương mại và tài chính, thay vì hành động quân sự trực tiếp. Đây được xem là cách Iran duy trì áp lực đối ngoại bằng biện pháp phi quân sự sau xung đột.

Định hướng của chính phủ Iran cũng trùng khớp với những phát biểu trước đó về đối phó chiến tranh kinh tế. Tasnim News đưa tin ngày 4, Bộ trưởng Kinh tế và Tài chính Iran Ali Madanizadeh cho biết nước này đã chuẩn bị kế hoạch ứng phó với chiến tranh kinh tế tổng hợp từ các quốc gia thù địch.

Ông Madanizadeh cáo buộc các thế lực thù địch nhắm vào nền kinh tế Iran song song với các cuộc tấn công quân sự và mạng. Ông cho biết chính phủ Iran đã xây dựng kế hoạch kinh tế - kháng cự kéo dài hai năm.

Mỹ cũng đang siết chặt sức ép kinh tế lên Iran. Tuyên bố phản công kinh tế lần này của Iran xuất hiện trong bối cảnh các lệnh trừng phạt và áp lực ngoại giao từ Mỹ vẫn tiếp diễn.

Sức ép từ Mỹ có thể gây khó khăn cho cả các doanh nghiệp, tổ chức bên thứ ba có giao dịch với Iran. Trước áp lực này, Iran đã báo trước sẽ đáp trả bằng các biện pháp kinh tế.

Trừng phạt thứ cấp là hình thức gây sức ép lên cả doanh nghiệp, tổ chức bên thứ ba từng giao dịch với quốc gia bị trừng phạt. Vì đối tượng bị nhắm tới không chỉ giới hạn ở các bên giao dịch trực tiếp, nên các nước nhập khẩu dầu, tổ chức tài chính và hãng vận tải biển đều phải cân nhắc lại quyết định giao dịch của mình.

Iran cũng để ngỏ khả năng đáp trả các quốc gia hợp tác với lệnh trừng phạt của Mỹ. Điều này cho thấy xung đột trừng phạt có thể lan rộng ra ngoài quan hệ song phương Iran - Mỹ, ảnh hưởng tới cả mạng lưới thương mại khu vực.

Lời cảnh báo nhắm vào các nước hợp tác trừng phạt được xem là tín hiệu cho thấy Iran sẽ không hạ nhiệt sức ép trên mặt trận kinh tế và thương mại, ngay cả sau xung đột quân sự. Khi việc thực thi trừng phạt của Mỹ và phản ứng của Iran cùng diễn ra, gánh nặng đối với các doanh nghiệp giao dịch trong khu vực cũng có thể tăng lên.

Đối với độc giả Việt Nam, vấn đề này có ý nghĩa quan trọng ở mối liên hệ giữa dầu mỏ và tài sản rủi ro. Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển dầu mỏ then chốt của Trung Đông, và TokenPost từng đưa tin giá dầu Brent tăng 5% trong một ngày, lên mức 87,72 USD/thùng, do bất ổn tại eo biển Hormuz.

Diễn biến lần này cho thấy cùng một căng thẳng đang chuyển từ đối đầu quân sự sang tranh cãi về trừng phạt, phong tỏa thương mại và cô lập tài chính. Khi bất ổn tại tuyến vận chuyển dầu mỏ gia tăng, không chỉ giá năng lượng mà cả khẩu vị đối với tài sản rủi ro cũng có thể bị lung lay.

Thị trường dự đoán cũng đang phản ánh khả năng đạt thỏa thuận ngoại giao ở mức thấp. Crypto Briefing cho biết trong thị trường đặt câu hỏi liệu thỏa thuận Mỹ - Iran năm 2026 có bao gồm khoản tiền tái thiết hay không, giá cược "có" đã giảm xuống còn 16,5%.

Giá trên thị trường dự đoán chỉ phản ánh cách phân bổ vốn của người tham gia, chứ không khẳng định kết quả ngoại giao thực tế. Cũng có ý kiến cho rằng mức giá này có thể phản ánh dòng vốn của một nhóm tham gia hẹp, hơn là dư luận rộng rãi.

Điểm chạm trực tiếp với thị trường tiền mã hóa nằm ở khâu thực thi trừng phạt. Sức ép của Mỹ đối với Iran từng mở rộng ra ngoài dầu mỏ, vận tải biển, tài chính để chạm tới cả lĩnh vực tài sản số. TokenPost từng đưa tin Tether(USDT) đã đóng băng 475 triệu USD (khoảng 660 tỷ won) tại một địa chỉ được xác định thuộc sở hữu của Ngân hàng Trung ương Iran.

Diễn biến tiếp theo của cuộc đối đầu này sẽ phụ thuộc vào việc Mỹ thực thi thêm các lệnh trừng phạt và các biện pháp phản công kinh tế cụ thể của Iran tác động ra sao tới các giao dịch thương mại, tài chính thực tế.