40.000 tỷ USD: Nợ công Mỹ lần đầu vượt mốc, áp lực lãi vay tăng

Tổng nợ công của Mỹ đã vượt mốc 40.000 tỷ USD lần đầu tiên trong lịch sử, đạt 40.047.425.768.420,22 USD vào ngày 18. Với nhà đầu tư, điều đáng quan tâm không hẳn là bản thân con số mang tính biểu tượng này, mà là tác động kéo theo tới lãi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn dài, thanh khoản đồng USD và mức độ hấp dẫn của tài sản rủi ro.

Reuters dẫn số liệu tiền mặt và nợ công hằng ngày do Bộ Tài chính Mỹ công bố cho biết, con số nói trên là tổng nợ công, bao gồm cả 32.266 tỷ USD nợ công chúng đang nắm giữ và 7.782 tỷ USD nợ nội bộ giữa các cơ quan chính phủ. Đây không phải con số nợ công chúng nắm giữ mà thị trường thường theo dõi.

Tổng nợ công là khái niệm cộng gộp cả khoản chính phủ liên bang vay từ nhà đầu tư bên ngoài lẫn khoản nợ giữa các tài khoản chính phủ với nhau. Trong khi đó, nợ công chúng nắm giữ - gần với phần trái phiếu do nhà đầu tư tư nhân, chính phủ nước ngoài và ngân hàng trung ương sở hữu - mới là thước đo thường được dùng khi đánh giá lãi suất và áp lực lên đầu tư tư nhân.

Nợ công Mỹ đã tăng hơn gấp đôi chỉ trong chưa đầy 10 năm, từ mức 19.950 tỷ USD khi Tổng thống Trump nhậm chức nhiệm kỳ đầu vào tháng 1/2017. Chi tiêu ứng phó đại dịch Covid-19, cơ cấu cắt giảm thuế và chi tiêu, chi phí an sinh xã hội và Medicare, cùng gánh nặng lãi vay đã cộng dồn qua từng năm.

Vấn đề đáng chú ý không nằm ở quy mô nợ mà ở chi phí duy trì khoản nợ đó. Trong báo cáo triển vọng ngân sách và kinh tế giai đoạn 2026-2036, Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) dự báo nợ công chúng nắm giữ sẽ tăng từ 99% GDP vào cuối năm 2025 lên 120% GDP vào năm 2036.

CBO cũng ước tính chi phí lãi ròng sẽ tăng từ 1.000 tỷ USD vào năm 2026 lên 2.100 tỷ USD vào năm 2036. Lãi suất càng neo cao trong thời gian dài, dư địa cho các khoản chi tiêu khác của ngân sách càng bị thu hẹp.

Cơ quan Kiểm toán Nhà nước Mỹ (GAO), trong báo cáo công bố tháng 6, cũng cảnh báo nếu chính sách hiện hành được giữ nguyên, nợ công chúng nắm giữ có thể tăng nhanh gấp khoảng hai lần tốc độ tăng trưởng kinh tế trong 10 năm tới và chạm mốc 120% GDP vào năm 2036. Theo GAO, tình trạng thiếu hụt của các quỹ tín thác An sinh xã hội và Medicare, cùng việc tái cơ cấu nguồn thu - chi, cần được xử lý đồng thời.

Áp lực từ thị trường trái phiếu cũng buộc Bộ Tài chính Mỹ phải hành động. Trong thông cáo ngày 19, cơ quan này cho biết sẽ nâng quy mô mua lại (buyback) trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 10-30 năm nhằm hỗ trợ thanh khoản, từ mức tối đa 2 tỷ USD mỗi phiên trước đây lên tối thiểu 4 tỷ USD mỗi phiên.

Buyback là công cụ để chính phủ mua lại trái phiếu đã phát hành trên thị trường thứ cấp, qua đó bổ sung thanh khoản cho một số kỳ hạn nhất định. Công cụ này thường được dùng để giảm bớt áp lực khi nguồn cung trái phiếu dài hạn tăng và lợi suất có xu hướng đi lên.

Phản ứng từ Quốc hội Mỹ khá mạnh mẽ nhưng hướng xử lý lại không đồng nhất. Jodey Arrington, Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Hạ viện Mỹ, trong tuyên bố ngày 19 nói rằng “nợ công của nước Mỹ đã chạm mốc 40.000 tỷ USD”. Ông nhắc tới thủ tục theo Điều 5 Hiến pháp Mỹ để thúc đẩy tu chính án ngân sách cân bằng, đồng thời nhấn mạnh cần kiềm chế chi tiêu và cải cách thể chế. Phát biểu của ông phản ánh quan điểm ưu tiên siết kỷ luật tài khóa từ phía cắt giảm chi tiêu.

Hạ nghị sĩ Jared Golden cùng Diễn đàn Tài khóa Lưỡng đảng, trong tuyên bố ngày 21, cho rằng cả hai đảng đều có phần trách nhiệm và kêu gọi thành lập một ủy ban tài khóa. Về phía đảng Dân chủ, nhiều ý kiến nghiêng về hướng tăng nguồn thu và điều chỉnh thứ tự ưu tiên chi tiêu.

Dù hướng giải quyết khác nhau, điểm chung giữa các bên là nhận thức rằng chi phí lãi vay đang thu hẹp dần dư địa lựa chọn chính sách tài khóa. Phía ủng hộ siết kỷ luật tài khóa đặt trọng tâm vào tái cơ cấu chi tiêu, trong khi phía ủng hộ tăng thu nghiêng về việc xem lại chính sách cắt giảm thuế và cơ chế đánh thuế nhóm thu nhập cao.

Với nhà đầu tư, điều đáng quan tâm không phải con số 40.000 tỷ USD mang tính biểu tượng, mà là lộ trình lãi suất và tốc độ tăng chi phí lãi vay trong thời gian tới. Nếu lãi suất dài hạn của Mỹ tiếp tục neo ở mức cao, thanh khoản đồng USD, khẩu vị rủi ro trên thị trường tài chính toàn cầu và tỷ giá các đồng tiền khác đều có thể chịu tác động.

Liên hệ với thị trường tiền mã hóa hiện vẫn còn hạn chế. Đây là yếu tố liên quan trực tiếp tới lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ và thanh khoản đồng USD, hơn là chính sách riêng đối với Bitcoin(BTC) hay quy định về tài sản số nói chung.

TokenPost trước đó cũng đưa tin rằng tác động trực tiếp của biến động lãi suất trái phiếu dài hạn tới các tài sản rủi ro như BTC vẫn cần được theo dõi thêm. Mốc thời gian tiếp theo đã được xác nhận là ngày 9/9/2026, thời điểm Bộ Tài chính Mỹ chính thức áp dụng quy mô mua lại trái phiếu danh nghĩa kỳ hạn dài đã được mở rộng.