Rial Iran rơi xuống hơn 2 triệu/USD, Iran cảnh báo trả đũa nước ủng hộ trừng phạt mới

Đồng rial Iran trên thị trường tự do đã giảm xuống ngưỡng khoảng 2.020.000 rial đổi 1 USD, mức thấp kỷ lục, giữa lúc Mỹ chuẩn bị công bố các biện pháp trừng phạt mới và tình hình tại eo biển Hormuz tiếp tục căng thẳng.

Theo hãng tin AP đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), đồng rial Iran đã rơi xuống mức 2.020.000 rial đổi 1 USD ngay đầu phiên giao dịch. Trong khi đó, tỷ giá chính thức do Ngân hàng Trung ương Iran công bố chỉ khoảng 1.500.000 rial đổi 1 USD, chênh lệch lớn so với thị trường tự do.

Số liệu tỷ giá có sự khác biệt giữa các nguồn tin. Guardian Live cùng ngày dẫn dữ liệu từ Bonbast do Bloomberg News trích dẫn, cho biết tỷ giá thị trường ở mức 1.992.000 rial đổi 1 USD. Dù con số không hoàn toàn khớp nhau, cả hai nguồn đều cho thấy đồng rial đang ở vùng thấp chưa từng có.

Mohsen Rezaei (Mohsen Rezaei), quan chức Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, tuyên bố sẽ xem hành động ủng hộ các biện pháp kinh tế mới của Mỹ là “hành vi chiến tranh” đối với bất kỳ quốc gia nào. Phát biểu này cho thấy Tehran đang phản ứng gay gắt trước khả năng bị siết chặt trừng phạt hơn nữa. AP cho biết Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent (Scott Bessent) dự kiến công bố biện pháp mới ngay trong ngày.

Tuy nhiên, tính đến thời điểm hiện tại, thông báo chính thức từ Bộ Tài chính Mỹ và Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) về các lệnh trừng phạt mới liên quan đến Iran kể từ sau ngày 7 tháng 8 vẫn chưa được xác nhận. Phạm vi và đối tượng trừng phạt cụ thể có thể chỉ rõ ràng hơn sau khi Bộ Tài chính công bố và OFAC đưa ra danh sách chỉ định.

Vấn đề đáng chú ý lúc này không chỉ là đà giảm của tỷ giá mà còn là phạm vi trừng phạt có thể mở rộng đến đâu. Nếu Mỹ gây sức ép lên cả doanh nghiệp, tổ chức của nước thứ ba có giao dịch với Iran, hoạt động xuất khẩu dầu, hệ thống thanh toán và vận tải biển đều có thể bị ảnh hưởng theo.

Hình thức trừng phạt thứ cấp là cách gây sức ép lên cả các chủ thể ở nước thứ ba không trực tiếp giao dịch với quốc gia bị trừng phạt. Với một nước phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu dầu và mạng lưới thanh toán vòng như Iran, đây là công cụ có thể thu hẹp đồng thời khả năng tiếp cận tài chính lẫn đường vận chuyển hàng hóa.

Eo biển Hormuz cũng được nhắc đến trong bối cảnh này. AP cho biết trong 48 giờ gần nhất chưa ghi nhận vụ tấn công nào được xác nhận tại eo biển Hormuz, nhưng giới chức Iran đã thông báo hạn chế trong thời gian tới đối với hàng chục tàu bị cho là vi phạm quy định lưu thông qua khu vực này.

Eo biển Hormuz là tuyến đường huyết mạch vận chuyển dầu và khí đốt từ Trung Đông. TokenPost từng đưa tin về xu hướng lưu lượng tàu qua Hormuz giảm rồi một phần hoạt động vận chuyển được nối lại trước đó.

Việc kiểm soát tàu thuyền, dù không liên quan trực tiếp đến xung đột quân sự, vẫn có thể tác động đến thị trường. Khi hạn chế lưu thông, phí bảo hiểm tăng và tuyến đường vòng mở rộng cùng lúc xảy ra, chi phí vận chuyển dầu và khí tự nhiên hóa lỏng sẽ tăng theo, kéo theo gánh nặng cho các nước nhập khẩu tại châu Á.

Đối với Iran, đồng rial suy yếu và áp lực trừng phạt đang diễn ra song song. Khoảng cách giữa tỷ giá chính thức và tỷ giá thị trường càng lớn, giá hàng nhập khẩu và gánh nặng huy động ngoại tệ càng tăng, đồng thời rủi ro thanh toán trong giao thương khu vực cũng lộ rõ hơn.

Bản tin của AP lần này không đề cập trực tiếp đến mối liên hệ với thị trường tiền mã hóa. Tuy nhiên, Bộ Tài chính Mỹ trước đó, vào ngày 7 tháng 8, cho biết đã trừng phạt các sàn giao dịch tài sản số và mạng lưới rửa tiền mà chính quyền Iran từng dựa vào.

Bộ Tài chính Mỹ giải thích rằng biện pháp khi đó nhắm vào hoạt động tài chính bất hợp pháp và né tránh trừng phạt liên quan đến Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). TokenPost cũng từng lưu ý rằng cần tách bạch việc đồng rial suy yếu với biến động thực tế của khối lượng giao dịch tiền mã hóa hay tâm lý ưa rủi ro, thay vì gộp chung hai vấn đề này.

Nhìn chung, câu chuyện lần này không nằm ở biến số giá tiền mã hóa mà nằm ở việc hạ tầng trừng phạt nhằm vào Iran sẽ mở rộng đến đâu trong lĩnh vực tài chính và kiểm soát hàng hải. Liệu các biện pháp mới có nhắm trở lại vào kênh tài sản số hay không sẽ được xác nhận qua thông báo tiếp theo của Bộ Tài chính Mỹ và danh sách chỉ định của OFAC.