Lợi suất 20 năm quanh 5%, bẫy dòng tiền khi vay mua trái phiếu Mỹ

Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn dài tiếp tục neo quanh mốc 5%, khiến chiến lược vay tiền lãi suất thấp để mua tài sản lãi suất cao được nhắc lại trên thị trường. Tuy nhiên nếu chỉ nhìn vào lợi suất danh nghĩa, dòng tiền thực nhận và biến động tỷ giá có thể làm đảo lộn toàn bộ cấu trúc lợi nhuận.

Theo dữ liệu H.15 của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 20 năm lần lượt đạt 5,30% vào ngày 17/8, 5,28% ngày 18/8 và 5,20% ngày 20/8. Trang tin blockchain Đài Loan ABMedia (鏈新聞 ABMedia) cho biết theo giá chào bán gần đây trên thị trường, lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 20 năm đang ở khoảng 5,3%, trong khi lãi suất vay mua nhà tại Đài Loan phổ biến ở mức 2,2-2,6%, khiến giao dịch chênh lệch lãi suất này thu hút sự chú ý trở lại.

Cấu trúc cơ bản của giao dịch này là vay nội tệ với lãi suất thấp rồi dùng số tiền đó mua trái phiếu dài hạn định giá bằng đô la Mỹ. Nhìn bề ngoài, chênh lệch giữa lãi suất vay và lợi suất trái phiếu trông giống như khoản lợi nhuận chắc chắn, nhưng lãi lỗ thực tế còn phụ thuộc vào thời điểm nhận lãi, lịch trả gốc và lãi của khoản vay, biến động tỷ giá, cũng như giá bán nếu thanh lý trước hạn.

Điểm mấu chốt là lợi suất đáo hạn (YTM) và dòng tiền thực nhận không giống nhau. Theo ví dụ ABMedia đưa ra, một trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 20 năm có lợi suất đáo hạn 5,239%, nhưng lãi suất coupon (lãi suất danh nghĩa trên mệnh giá) chỉ khoảng 5,125%. Giá thị trường của trái phiếu này là 98,5938, thấp hơn mệnh giá.

Lợi suất đáo hạn là con số được tính trên giả định nhà đầu tư giữ trái phiếu đến khi đáo hạn và nhận đủ cả lãi lẫn gốc. Khi giá thị trường thấp hơn mệnh giá, khoản chênh lệch được hoàn trả theo mệnh giá lúc đáo hạn cũng được tính vào lợi suất. Vì vậy, phần lợi nhuận từ việc mua giá chiết khấu chỉ thực sự hiện thực hóa nếu nhà đầu tư giữ trái phiếu đến ngày đáo hạn.

Trong thời gian nắm giữ, dòng tiền mặt thực tế mà nhà đầu tư nhận được chỉ là khoản lãi theo lãi suất coupon. Theo ví dụ của ABMedia, dù bỏ ra 10.000 USD (khoảng 13,85 triệu won) để mua, khoản tiền mặt nhận về hằng năm tính trên mệnh giá cũng chỉ khoảng 5,125%. Con số lợi suất đáo hạn 5,239% không đồng nghĩa toàn bộ được trả bằng tiền mặt mỗi năm.

Trong giao dịch có sử dụng đòn bẩy vay nợ, khoảng cách này càng lớn hơn. Các khoản vay mua nhà thường yêu cầu trả gốc và lãi hằng tháng, trong khi lãi trái phiếu Chính phủ Mỹ thường chỉ được trả hai lần mỗi năm. Khi chu kỳ nhận lãi và chu kỳ trả nợ không khớp nhau, nhà đầu tư buộc phải bù đắp phần thiếu hụt bằng thu nhập hoặc tiền mặt khác.

Dù chênh lệch lãi suất trông có vẻ hấp dẫn, nếu dòng tiền hằng tháng không đủ để duy trì, áp lực bán trước hạn sẽ xuất hiện. Trái phiếu càng dài hạn, giá càng biến động mạnh theo thay đổi lãi suất. Nếu lãi suất tiếp tục tăng, giá trái phiếu đang nắm giữ sẽ giảm, và nếu buộc phải bán trước khi đáo hạn, khoản lỗ có thể lớn hơn.

Tỷ giá là một biến số riêng biệt khác. Về bản chất, giao dịch này là vay bằng nội tệ để mua tài sản định giá đô la. ABMedia chỉ ra rằng nếu đồng đô la mất giá hơn 5% so với đô la Đài Loan, mức chênh lệch lãi suất khoảng 2% hoàn toàn có thể bị triệt tiêu bởi khoản lỗ tỷ giá.

Nhà đầu tư Hàn Quốc cũng khó tránh khỏi rủi ro tỷ giá tương tự nếu vừa chi trả sinh hoạt phí và khoản vay bằng won vừa nắm giữ trái phiếu đô la. Khi cùng lúc gánh nợ bằng nội tệ và nắm tài sản bằng đô la, không chỉ chênh lệch lãi suất mà giá trị đô la tại thời điểm quy đổi cũng sẽ quyết định lãi lỗ cuối cùng.

Kết quả đấu thầu trái phiếu kỳ hạn 20 năm của Bộ Tài chính Mỹ cũng phản ánh áp lực lãi suất dài hạn. Theo dữ liệu công khai tổng hợp kết quả đấu thầu của Bộ Tài chính Mỹ, phiên đấu thầu trái phiếu 20 năm ngày 19/8 có lợi suất trúng thầu 5,204%, tỷ lệ đặt thầu đạt 2,53 lần. Đây là kết quả thực tế được công bố sau khi trái phiếu kỳ hạn 20 năm được xem là phép thử cho nhu cầu đối với kỳ hạn dài.

Trái phiếu kỳ hạn 20 năm là kỳ hạn phản ánh đồng thời chi phí huy động vốn dài hạn và phần bù kỳ hạn. Khi tỷ lệ đặt thầu giảm và tỷ trọng nhà đầu tư gián tiếp thu hẹp, thị trường thường hiểu đây là dấu hiệu nhà đầu tư nắm giữ trái phiếu dài hạn đòi hỏi mức lãi suất cao hơn. Trước đó, việc lãi suất dài hạn của Mỹ tăng từng được nhắc đến cùng các thảo luận về chi phí cơ hội của tài sản rủi ro.

Trên thị trường tiền mã hóa, lãi suất dài hạn của Mỹ và tỷ giá đô la là những biến số vĩ mô quan trọng để đo mức độ ưa thích tài sản rủi ro. Các tài sản không trả lãi hay cổ tức như Bitcoin(BTC) thường bị đưa vào bàn luận về sức hấp dẫn tương đối mỗi khi lãi suất tăng. Tuy vậy, dữ liệu lần này không cho thấy hướng đi giá cụ thể của bất kỳ đồng tiền mã hóa nào.

Điều có thể xác nhận là lãi suất dài hạn đang neo ở mức cao, và trong các giao dịch sử dụng đòn bẩy vay nợ, lãi suất coupon, chu kỳ trả nợ và tỷ giá cùng lúc tác động đến kết quả cuối cùng. Tính đến ngày 20/8, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 20 năm ở mức 5,20%.