Tổng thống Iran Pezeshkian: "Không có điều khoản đầu hàng" trước sức ép trừng phạt mới của Mỹ

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố nước này cần chấm dứt tình trạng bế tắc "không chiến tranh cũng không hòa bình" với Mỹ, trong bối cảnh Washington dọa siết thêm các biện pháp kinh tế và vấn đề thông thương qua eo biển Hormuz một lần nữa đẩy tranh luận về đường lối đối ngoại tại Tehran lên cao.

Theo AP đưa tin ngày 23 (giờ địa phương), trong bài phát biểu được công bố cùng ngày, ông Pezeshkian nói rằng bản ghi nhớ với Mỹ "không có bất kỳ điều khoản nào mang tính đầu hàng", đồng thời khẳng định "lãnh tụ tối cao sẽ quyết định chính sách và chúng tôi sẽ đi theo con đường đó". Ông cho biết Iran không có ý định nhượng bộ, nhưng nếu khả năng chiến tranh tái diễn vẫn còn treo lơ lửng thì rất khó thu hút đầu tư.

Trọng tâm phát biểu của ông Pezeshkian là tách bạch giữa lập trường đàm phán và cáo buộc đầu hàng. Ông vừa phát đi thông điệp cần chấm dứt xung đột với Mỹ ra bên ngoài, vừa chủ động ngăn chặn tranh cãi "khuất phục" mà phe cứng rắn trong nước có thể khơi lên.

Phát biểu này được đưa ra ngay sau khi Tổng thống Trump (Donald Trump) cảnh báo về một "ngày kinh tế quyết định" nhắm vào Iran. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, trong cuộc phỏng vấn với CNBC, đề cập khả năng áp trừng phạt thứ cấp lên các quốc gia và doanh nghiệp vẫn duy trì giao dịch với Iran.

Ông Bessent nói: "Nếu họ vẫn tiếp tục giao dịch với Iran, Bộ Tài chính và chính phủ Mỹ sẽ dồn toàn lực đối phó". Phát ngôn này được hiểu là Mỹ sẽ gây sức ép không chỉ với Iran mà cả các bên bên ngoài có quan hệ thương mại với nước này.

Trừng phạt thứ cấp là biện pháp gây bất lợi về tài chính, thương mại đối với doanh nghiệp, tổ chức của nước thứ ba có giao dịch trực tiếp với quốc gia bị trừng phạt. Do hệ thống thanh toán USD và khả năng tiếp cận thị trường tài chính Mỹ thường được dùng làm công cụ gây sức ép, biện pháp này có thể ảnh hưởng đến dầu mỏ, vận tải biển và giao dịch tài chính nói chung.

Mỹ đang gây sức ép buộc Iran dừng chương trình hạt nhân và mở lại eo biển Hormuz. AP cho biết xung đột Mỹ-Iran đã kéo dài gần 6 tháng, và chính quyền Trump báo trước một chiến dịch kinh tế và cô lập ở quy mô chưa từng có nhằm vào Iran.

Bộ Ngoại giao Iran phản ứng gay gắt, cho rằng sức ép trừng phạt của Mỹ chỉ lặp lại cách tiếp cận cũ. Dù hai bên chưa hoàn toàn khép lại khả năng đàm phán, khoảng cách quanh vấn đề hạt nhân và điều kiện thông thương qua eo biển vẫn chưa được thu hẹp.

Eo biển Hormuz là điểm mấu chốt của căng thẳng lần này. Theo Al Jazeera, trong điều kiện bình thường khoảng 1/5 lượng dầu vận chuyển toàn cầu đi qua eo biển này.

Iran và Oman đang thảo luận phương án quản lý tàu thuyền qua lại. Phía Iran cho biết chỉ khi Mỹ chấp nhận các điều kiện đưa ra, eo biển Hormuz mới có thể mở lại.

Phe cứng rắn tại Iran cũng lên tiếng phản đối. Ông Mohsen Rezaei, người đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, cảnh báo bất kỳ quốc gia nào ủng hộ biện pháp kinh tế mới của Mỹ sẽ bị Iran coi là "hành động chiến tranh".

Ông Rezaei cho biết các tuyến vận chuyển dầu khác ở vịnh Ba Tư, thay thế cho eo biển Hormuz, cũng có thể trở thành mục tiêu. Phát biểu này được xem là lời cảnh báo nhắm đồng thời vào các nước tham gia trừng phạt và mạng lưới vận tải biển trong khu vực.

Phát biểu của Tổng thống Pezeshkian cũng được nhìn nhận như tín hiệu cho thấy khó khăn kinh tế trong nước đã đến mức không thể tiếp tục phớt lờ. Theo Anadolu, ông cho biết giới chức Iran gần như thảo luận mỗi ngày về phương án thoát khỏi thế bế tắc, đồng thời nhấn mạnh mọi thỏa thuận đạt được phải giữ vững nguyên tắc và giá trị của Iran.

Eo biển Hormuz, nơi khoảng 1/5 lượng dầu vận chuyển toàn cầu đi qua trong điều kiện bình thường, vì vậy tiếp tục được xem là biến số quan trọng đối với nguồn cung năng lượng thế giới.

Trước đó, TokenPost từng đưa tin về việc Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất ngừng toàn bộ giao dịch thương mại, tài chính với Iran. Bên cạnh đó, bài viết về phát biểu của Tổng thống Pezeshkian về việc chấm dứt xung đột và bế tắc đàm phán quanh eo biển Hormuz cũng từng chỉ ra rằng vấn đề trừng phạt và tuyến vận chuyển dầu mỏ đang diễn biến song song.

Tác động trực tiếp của diễn biến này lên thị trường tiền mã hóa, trong đó có Bitcoin(BTC), hiện chưa thể khẳng định chỉ dựa trên phát biểu nói trên. Việc các biện pháp trừng phạt bổ sung của Mỹ nhắm cụ thể vào quốc gia và ngành nào sẽ được xác nhận sau khi ông Bessent chính thức công bố.