AI tác động 15 điểm cơ bản đến thất nghiệp Mỹ, rõ nhất ở lao động trẻ

Tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) đến tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ vẫn còn hạn chế, nhưng tín hiệu thay thế việc làm đã rõ hơn ở lao động trẻ và các ngành dễ bị tự động hóa.

Theo báo cáo công bố ngày 20 (giờ địa phương), Morgan Stanley(MS) ước tính AI đã khiến tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ tăng thêm tối đa khoảng 15 điểm cơ bản (bps), tính đến tháng 6/2026. Con số này cao hơn mức 10 điểm cơ bản ghi nhận vào tháng 12/2025. Ngân hàng đầu tư này nhận định cú sốc lên toàn bộ thị trường lao động chưa lớn, nhưng xu hướng thay đổi đang dần rõ nét hơn.

Điểm đáng chú ý không nằm ở con số tuyệt đối mà ở cách nó phân bổ. Theo Morgan Stanley(MS), mức tăng thất nghiệp ở lao động trẻ rõ rệt hơn tại các ngành có mức độ tiếp xúc với AI cao. Nhóm lao động 22-27 tuổi tập trung nhiều ở những vị trí mang tính lặp lại, xử lý trên máy tính như phân tích viên, kế toán, trợ lý pháp lý.

Diego Anzoategui, chuyên gia kinh tế tại bộ phận nghiên cứu Morgan Stanley(MS), cho biết trong một bài viết công bố hồi tháng 4 rằng "đo lường tác động của AI lên thị trường lao động là việc phức tạp". Ông giải thích cùng một công nghệ vừa có thể tự động hóa công việc, vừa có thể hỗ trợ người lao động, nâng năng suất và tăng nhu cầu tại chính những ngành tiếp xúc nhiều với AI. Nhận định này cho thấy tác động của AI không chỉ mang tính một chiều mà còn phụ thuộc vào cách doanh nghiệp sử dụng công nghệ.

Trong bài viết cùng thời điểm, Morgan Stanley(MS) đánh giá ảnh hưởng của AI lên thị trường lao động hiện vẫn ở giai đoạn đầu và mang tính thay thế cục bộ. Tác động thể hiện rõ hơn ở lao động trẻ, nhưng chưa cho thấy cú sốc lan rộng trên các chỉ số việc làm tổng thể. Số liệu bảng lương phi nông nghiệp của Mỹ cũng cho thấy việc làm ở các ngành có độ tiếp xúc AI cao nhìn chung vẫn ổn định.

Tuy nhiên, phát ngôn từ doanh nghiệp đang thay đổi hướng. Morgan Stanley(MS) phân tích các bản ghi âm công bố kết quả kinh doanh và nhận thấy tần suất nhắc đến việc AI "thay thế" nhân sự đang tăng nhanh hơn so với việc nhắc đến AI "tạo thêm việc làm". Anzoategui lưu ý xu hướng này nên được hiểu là tín hiệu về chiều hướng thay đổi, chưa phải bằng chứng xác nhận cho làn sóng sa thải bổ sung trong thực tế.

Với nhà đầu tư crypto và công nghệ, câu chuyện này đáng quan tâm vì AI không chỉ là chủ đề công nghệ đơn thuần mà còn liên quan đến lãi suất và cách thị trường định giá tài sản rủi ro. Tỷ lệ thất nghiệp là một trong những chỉ số cốt lõi mà Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) dùng để hoạch định chính sách. Mức độ AI tác động đến việc làm vì vậy cũng gắn với cách thị trường diễn giải thanh khoản dành cho cổ phiếu công nghệ, doanh nghiệp hạ tầng AI và các tài sản rủi ro như Bitcoin(BTC), Ethereum(ETH).

Morgan Stanley(MS) cho rằng trong lịch sử, các cuộc cách mạng công nghệ từng loại bỏ một số việc làm nhưng về dài hạn vẫn đi kèm năng suất cao hơn, ngành nghề mới và tổng việc làm mở rộng. Dù vậy, ngân hàng này cũng cảnh báo nếu AI lan rộng theo hướng thay thế lao động nhanh hơn là bổ trợ, khác với các chu kỳ công nghệ trước đây, khoảng cách bất bình đẳng có thể nới rộng.

Con số lần này chưa đủ để khẳng định AI đã làm chao đảo thị trường lao động Mỹ, nhưng cho thấy rõ nơi cú sốc xuất hiện trước tiên. Tín hiệu hiện tại tập trung ở lao động trẻ và các ngành nghề dễ bị tự động hóa, hơn là ở tỷ lệ thất nghiệp tổng thể.