Cựu giám đốc Meta(META) tố Instagram xem nhẹ an toàn trẻ em trước tòa

Trong vụ kiện về an toàn trẻ vị thành niên nhắm vào Meta(META), cách Instagram xử lý người dùng dưới 13 tuổi và trách nhiệm thiết kế nền tảng trở thành tâm điểm tranh cãi. Một cựu giám đốc điều hành khai rằng công ty coi trọng thời gian sử dụng hơn sự an toàn, trong khi Meta bác bỏ các cáo buộc này.

Theo AP đưa tin ngày 18 (giờ địa phương), ông Arturo Béjar, cựu Giám đốc Kỹ thuật của Meta, khai trước bồi thẩm đoàn tại tòa án liên bang ở Oakland, bang California rằng cách Instagram xử lý người dùng dưới 13 tuổi là kiểu “không hỏi, không nói”. Ông cho rằng khi thiết kế sản phẩm, Meta chú trọng tần suất và thời lượng sử dụng của người dùng, còn vấn đề an toàn bị đẩy xuống hàng thứ yếu.

Phiên tòa lần này do 4 bang California, Colorado, Kentucky và New Jersey khởi kiện Meta. Đây là nhóm nằm trong số 29 bang từng kiện Meta vào năm 2023, và là nhóm đầu tiên đưa trách nhiệm bảo vệ trẻ vị thành niên trên Facebook và Instagram ra phán quyết của bồi thẩm đoàn.

Chính quyền các bang cáo buộc Meta thiết kế các tính năng khiến trẻ vị thành niên ở lại nền tảng lâu hơn, đồng thời thu thập dữ liệu trẻ em dưới 13 tuổi mà không có sự đồng ý của phụ huynh. Trọng tâm vụ kiện không nằm ở nội dung bài đăng cụ thể, mà ở việc các tính năng như tự động phát, đề xuất nội dung, chỉ số phản hồi và thông báo đã tác động thế nào đến hành vi sử dụng.

Ông Béjar làm việc tại Facebook từ năm 2009 đến 2015, sau đó quay lại theo hợp đồng từ năm 2019 đến 2021 để phụ trách vấn đề an toàn. Ông từng điều trần trước Quốc hội Mỹ rằng ban lãnh đạo công ty biết rõ những tác hại của Instagram đối với thanh thiếu niên nhưng không tạo ra thay đổi thực chất.

Ông cho biết các video tự động phát, số lượt thích, lượt xem, bình luận và số người theo dõi hiển thị công khai có thể gây hại cho thanh thiếu niên. Ông cũng chỉ trích tính năng “Tạm nghỉ” (Take a Break) ra mắt năm 2021, cho rằng hiệu quả hạn chế vì người dùng phải tự bật tính năng này.

Các nền tảng mạng xã hội kiếm tiền từ quảng cáo và hệ thống đề xuất dựa trên thời gian sử dụng và mức độ tương tác của người dùng. Phía các bang cho rằng cấu trúc này gắn liền với thiết kế nhằm kéo dài thời gian sử dụng của thanh thiếu niên, và đặt câu hỏi liệu Meta có biết rủi ro nhưng không khắc phục đầy đủ hay không.

Meta bác bỏ các cáo buộc. Luật sư Paul Schmidt của Meta phát biểu trong ngày đầu phiên tòa rằng “sức khỏe tâm thần của thanh thiếu niên và việc sử dụng mạng xã hội là vấn đề quan trọng, Meta có trách nhiệm đồng hành cùng thanh thiếu niên và phụ huynh để giải quyết”. Phát biểu này cho thấy Meta muốn nhấn mạnh thiện chí hợp tác thay vì phủ nhận hoàn toàn vấn đề. Công ty khẳng định cấm người dùng dưới 13 tuổi đăng ký tài khoản và vận hành theo Đạo luật Bảo vệ quyền riêng tư trực tuyến của trẻ em (COPPA).

COPPA là đạo luật của Mỹ yêu cầu phải có sự đồng ý của phụ huynh khi thu thập dữ liệu trực tuyến của trẻ em dưới 13 tuổi. Phiên tòa dự kiến sẽ làm rõ Meta đã xác minh và ngăn chặn người dùng ở độ tuổi này như thế nào trên thực tế, cũng như cách xử lý khi tài khoản Facebook và Instagram được liên kết với nhau.

Theo The Guardian đưa tin ngày 18 (giờ địa phương), phía các bang đang cố chứng minh tính gây nghiện của Instagram, nguy cơ gây hại cho sức khỏe tâm thần thanh thiếu niên và việc Meta đã biết trước những rủi ro này, thông qua tài liệu nội bộ và lời khai tại tòa. Meta phản bác rằng các tài liệu nội bộ bị trích dẫn ngoài ngữ cảnh, đồng thời khẳng định công ty đã thực hiện nhiều nghiên cứu và biện pháp để hỗ trợ người dùng thanh thiếu niên.

Quy mô tài chính của vụ kiện cũng không hề nhỏ. Theo Reuters đưa tin, Meta cho biết trong hồ sơ nộp lên tòa rằng 4 bang đang yêu cầu mức phạt lên tới 1.400 tỷ USD. Đây là con số do chính Meta nêu ra, còn mức bồi thường hay tiền phạt thực tế - nếu các bang thắng kiện - sẽ do tòa án quyết định.

Trước đó, TokenPost từng đưa tin rằng Meta đã không thể ngăn vụ kiện an toàn trẻ vị thành niên có nguy cơ bị phạt tới 1.400 tỷ USD diễn ra trước khi xét xử. Sau đó, phiên xét xử chính của vụ kiện an toàn trẻ em đã bắt đầu tại tòa án liên bang Oakland, và lời khai lần này là một phần quan trọng trong giai đoạn đầu của phiên tòa.

Vụ việc được xem là một phép thử cho hướng đi quản lý các tập đoàn công nghệ lớn tại Mỹ, bởi tâm điểm tranh luận là liệu doanh nghiệp nền tảng có phải chịu trách nhiệm pháp lý vì cách thiết kế dịch vụ - như đề xuất nội dung, thông báo, chỉ số phản hồi - chứ không chỉ vì nội dung do người dùng đăng tải hay không.

Vụ kiện có liên quan trực tiếp khá hạn chế đến thị trường tài sản số. Tuy nhiên, các tranh luận về quảng cáo, công nghệ đề xuất và cách sử dụng dữ liệu người dùng của Meta cũng gắn liền với mô hình tăng trưởng chung của ngành công nghệ.

Phiên tòa tại tòa án liên bang Oakland dự kiến kéo dài khoảng 6 tuần. Trong thời gian còn lại, ngoài lời khai của ông Béjar, tài liệu nội bộ của Meta, lời khai của lãnh đạo công ty và phạm vi chứng minh pháp lý của các bang sẽ tiếp tục là những điểm được chú ý.

Nguồn tham khảo: AP, The Guardian, Reuters/Investing.com