Nợ công Mỹ vượt 40.000 tỷ USD, lãi vay vượt 1.000 tỷ USD/năm

Nợ liên bang Mỹ đã vượt mốc 40.000 tỷ USD vào ngày 19 (giờ miền Đông nước Mỹ), lập kỷ lục cao nhất từ trước đến nay. Chỉ 5 tháng sau khi vượt 39.000 tỷ USD, khoản nợ đã phình thêm 1.000 tỷ USD, kéo theo áp lực tăng lên lãi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn dài và lãi suất vay mua nhà.

Theo báo cáo cập nhật tài chính hàng ngày của Bộ Tài chính Mỹ, tổng nợ liên bang đã chính thức vượt 40.000 tỷ USD trong ngày. Đài NPR dẫn số liệu cho biết chi tiêu chính phủ năm nay dự kiến vượt nguồn thu thuế hơn 2.000 tỷ USD.

Tốc độ tăng nợ hiện là biến số then chốt trên thị trường lãi suất. Riêng tiền lãi phải trả cho khoản nợ tích lũy của chính phủ Mỹ đã vượt 1.000 tỷ USD mỗi năm.

NPR cho biết chi phí trả lãi đã trở thành khoản chi ngân sách lớn thứ hai, chỉ sau an sinh xã hội. Trong 10 tháng đầu năm tài khóa này, chi phí lãi vay tăng 15% so với cùng kỳ năm trước, do quy mô nợ phình to cộng với việc nhà đầu tư đòi lãi suất cao hơn để nắm giữ trái phiếu chính phủ Mỹ.

Margaret Spellings (Margaret Spellings), Chủ tịch Trung tâm Chính sách Lưỡng đảng (Bipartisan Policy Center), nói với NPR rằng "quỹ đạo tài khóa hiện tại rõ ràng không bền vững". Bà nhận định ngay cả trong kịch bản lạc quan nhất, nước Mỹ vẫn đang tiến gần đến rủi ro tài khóa.

Nhà Trắng đổ trách nhiệm cho tình trạng tài khóa xấu đi lên chính quyền tiền nhiệm và đảng Dân chủ. Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai (Kush Desai) cho biết "Tổng thống Trump đã cam kết dọn dẹp hậu quả điều hành tài khóa yếu kém của Joe Biden", đồng thời khẳng định "chính quyền Trump đang tập trung cắt giảm lãng phí, gian lận và lạm dụng trong chi tiêu liên bang, đồng thời thúc đẩy tăng trưởng kinh tế".

Tuy vậy, nguồn thu tăng vẫn không theo kịp đà tăng chi tiêu. NPR cho biết nguồn thu năm tài khóa này tăng 3%, nhưng tốc độ tăng chi tiêu còn nhanh hơn.

Việc Tòa án Tối cao Mỹ tuyên vô hiệu phần lớn mức thuế quan mà Tổng thống Trump áp đặt cũng được xem là yếu tố khiến thâm hụt phình to, khi Bộ Tài chính phải hoàn trả hơn 100 tỷ USD tiền thuế nhập khẩu đã thu trái quy định. Việc hoàn thuế quan này thực chất là đảo ngược khoản thu đã ghi nhận trước đó, nên càng làm nặng thêm gánh nặng cân đối ngân sách.

Thị trường trái phiếu đã phản ánh áp lực này từ trước. NPR cho biết lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 30 năm đã chạm đỉnh 19 năm trong tuần này, còn lãi suất vay mua nhà cố định 30 năm trung bình theo số liệu của Freddie Mac tuần trước đã tiệm cận 6,7%.

Lãi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn dài đóng vai trò tham chiếu cho lãi vay mua nhà và chi phí vay vốn của doanh nghiệp. Khi chi phí vay của chính phủ tăng, chi phí huy động vốn của hộ gia đình và doanh nghiệp cũng có thể tăng theo.

Ngày 19, Bộ Tài chính Mỹ thông báo sẽ tăng quy mô mua lại trái phiếu chính phủ kỳ hạn dài từ 2 tỷ USD lên tối thiểu 4 tỷ USD mỗi đợt, bắt đầu từ ngày 9 tháng 9. Hãng tin AP cho biết sau thông báo này, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm và 30 năm đã giảm xuống lần lượt khoảng 4,66% và 5,2%.

Carolyn Bourdeaux (Carolyn Bourdeaux), Giám đốc điều hành tổ chức Concord Action, nói với NPR rằng "con số 40.000 tỷ USD phải là hồi chuông cảnh báo", đồng thời cho biết "cả Quốc hội lẫn Tổng thống đều chưa có kế hoạch đáng tin cậy nào để chặn đà tăng nợ". Yêu cầu về trách nhiệm tài khóa đang lớn dần, nhưng đồng thuận chính trị về cắt giảm chi tiêu và tăng nguồn thu vẫn chưa xuất hiện.

Với nhà đầu tư, diễn biến lãi suất dài hạn và thanh khoản USD của Mỹ là biến số tác động trực tiếp. TokenPost từng đưa tin lợi suất phát hành trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 30 năm đã lên mức cao nhất 25 năm, và việc nợ công Mỹ phình to đang kích thích câu chuyện Bitcoin(BTC) và vàng như tài sản thay thế.

Tuy nhiên, tác động trực tiếp của biến động lãi suất trái phiếu dài hạn lên các tài sản rủi ro như Bitcoin(BTC) vẫn cần được xác nhận thêm. Mốc thời gian đã được xác nhận tiếp theo là ngày 9 tháng 9, khi Bộ Tài chính Mỹ bắt đầu tăng quy mô mua lại trái phiếu kỳ hạn dài.