Iran, Oman sắp ra tuyên bố chung về tuyến hàng hải mới ở Hormuz

Iran và Oman đã bước vào giai đoạn hoàn tất văn bản tuyên bố chung về tuyến hàng hải mới tại eo biển Hormuz. Cuộc thảo luận quanh cửa ngõ trọng yếu của dòng chảy năng lượng thế giới tiến triển khiến thị trường tiền mã hóa cũng theo dõi diễn biến này như một biến số địa chính trị.

Hãng thông tấn Anadolu (Anadolu Agency) dẫn lời Bộ Ngoại giao Iran cho biết hai nước đã thống nhất tọa độ tuyến đường cho tàu thương mại qua lại, và tuyên bố chung hiện đang ở giai đoạn rà soát, hoàn thiện cuối cùng. Esmaeil Baqaei, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, nói rằng các cuộc thảo luận đã được xem xét trên các khía cạnh kỹ thuật, pháp lý, an ninh và môi trường, đồng thời nhấn mạnh điều kiện là các thế lực bên ngoài không được can thiệp vào tiến trình này.

Trang tin Crypto Briefing dẫn phát biểu của nghị sĩ Iran Abbas Moghtadaei cho biết Iran và Oman dự kiến sẽ công bố tuyên bố chung về tuyến hàng hải mới tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đây chưa phải giai đoạn thỏa thuận chính thức được chốt, mà chỉ có thể xem là bước tiến trong đàm phán về phương án quản lý eo biển.

Trước đó, hãng tin Tasnim (Tasnim News) đưa tin ngày 12 tháng 7 rằng Iran và Oman đã nhất trí tiếp tục đối thoại ở cấp độ chính trị, kỹ thuật và pháp lý về phương án quản lý giao thông hàng hải tại eo biển Hormuz. Nội dung thảo luận bao gồm an toàn hàng hải, quyền chủ quyền của hai quốc gia ven biển và việc thực thi các điều khoản trong biên bản ghi nhớ Islamabad.

Diễn biến lần này nối tiếp thông tin TokenPost từng đưa trước đó về việc thỏa thuận tuyến hàng hải Hormuz vẫn còn khâu điều phối bổ sung. Khi đó, điểm mấu chốt cũng là việc mở tuyến phía nam và việc bình thường hóa thông thương cần được nhìn nhận là hai vấn đề tách biệt.

Eo biển Hormuz là hành lang hàng hải hẹp nằm giữa Iran và Oman, nối liền vịnh Ba Tư với vịnh Oman. Vì dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ của các nước sản xuất dầu đều phải đi qua đây để ra thị trường quốc tế, eo biển này luôn là biến số nhạy cảm đối với giá năng lượng mỗi khi căng thẳng quân sự, ngoại giao gia tăng.

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), trong năm 2022, trung bình mỗi ngày có 21 triệu thùng dầu thô, condensate và các sản phẩm dầu mỏ đi qua eo biển Hormuz, tương đương khoảng 21% tổng lượng tiêu thụ nhiên liệu lỏng dầu mỏ toàn cầu thời điểm đó.

Hãng tin AP (Associated Press) đưa tin ngày 17 tháng 8 rằng Iran đang hoàn tất kế hoạch quản lý tàu thuyền qua lại cùng Oman, trong khi Mỹ yêu cầu phải có một thỏa thuận chấp nhận được về việc mở eo biển trước khi chấm dứt lệnh phong tỏa cảng biển đối với Iran. AP cho biết phương án được đề cập là tàu thuyền sẽ đi vào theo tuyến phía Iran và đi ra theo tuyến phía Oman.

Việc thống nhất tọa độ tuyến đường không đồng nghĩa với việc vận tải biển sẽ ngay lập tức bình thường hóa. Tính chất pháp lý của tuyến đường, chi phí thông thương, phương thức bảo đảm an toàn, cùng lập trường tiếp theo của Mỹ và Iran đều phải khớp với nhau thì hoạt động vận hành tàu thuyền thực tế cũng như các điều kiện bảo hiểm, thanh toán mới có thể ổn định.

Đối với thị trường tiền mã hóa, cuộc đàm phán này không phải là vấn đề blockchain trực tiếp mà thiên về một biến số vĩ mô. Bất ổn về giá năng lượng và vận tải biển có thể tác động đồng thời tới đồng USD, lãi suất và khẩu vị rủi ro, trong khi Bitcoin(BTC) và Ethereum(ETH) cũng từng chịu ảnh hưởng từ những thay đổi môi trường như vậy trước đây.

Crypto Briefing dẫn dữ liệu giá trên thị trường dự đoán cho biết khả năng tuyên bố chính thức được đưa ra trước ngày 31 tháng 8 đã giảm xuống còn 21,5%, so với mức 29% của ngày trước đó. Trong khi đó, khả năng đạt thỏa thuận trước ngày 30 tháng 9 được thị trường này phản ánh ở mức 62%.

Đây chỉ là mức giá phản ánh kỳ vọng trên thị trường dự đoán, không đảm bảo chắc chắn thỏa thuận sẽ thành hiện thực. Dù vậy, số liệu này cho thấy khả năng đạt thỏa thuận trong ngắn hạn đang giảm, trong khi kỳ vọng về một thỏa thuận trước cuối tháng 9 vẫn còn được thị trường duy trì.

Với nhà đầu tư trong nước, eo biển Hormuz cũng là biến số cần theo dõi song song cùng giá dầu, tỷ giá và tâm lý với tài sản rủi ro. TokenPost từng đưa tin trước đó rằng không thể khẳng định chắc chắn việc lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz giảm sẽ ngay lập tức kéo giá dầu tăng vọt.

Điểm cốt lõi được xác nhận vào thời điểm hiện tại là kế hoạch về tuyến hàng hải mới đang ở giai đoạn chuẩn bị công bố. Nội dung cuối cùng của tuyên bố chung, tọa độ tuyến đường cụ thể, cũng như lập trường tiếp theo của Mỹ và Iran sẽ chỉ có thể được đánh giá sau khi tuyên bố chung chính thức được công khai.