Ngưỡng 10^25 FLOPs: Sacks và Amodei tranh cãi giấy phép AI

David Sacks, cựu Giám đốc phụ trách AI và tiền mã hóa của Nhà Trắng kiêm đồng chủ tịch Hội đồng Cố vấn Khoa học và Công nghệ Tổng thống (PCAST), và Dario Amodei, CEO Anthropic, tiếp tục đối đầu về phạm vi quản lý các mô hình AI tiên phong (frontier AI). Tâm điểm tranh cãi là liệu quy định an toàn chỉ là công cụ tối thiểu cần thiết, hay thực chất là một dạng giấy phép có lợi cho các hãng AI lớn.

Theo Amodei chia sẻ trên X trung tuần tháng 8, lập luận cho rằng quản lý sẽ ngay lập tức dẫn tới tình trạng cơ quan quản lý bị thao túng và quyền lực tập trung là quá đơn giản. Trong cùng cuộc tranh luận, Sacks đáp trả rằng cách tiếp cận của Amodei thực chất giống “một cơ quan cấp phép kiểu DMV cho AI” và có thể làm chậm tốc độ phát triển của ngành AI Mỹ.

Tranh cãi bắt nguồn từ văn bản chính sách Anthropic công bố hồi tháng 6. Trong tài liệu mang tên Policy on the AI Exponential, Anthropic đề xuất chính phủ cần có quyền ngăn chặn hoặc hạn chế việc triển khai các mô hình frontier có mức độ rủi ro cao.

Phạm vi áp dụng mà Anthropic đưa ra gồm các mô hình sử dụng trên 10 mũ 25 FLOPs, các công ty có doanh thu liên quan đến AI vượt 500 triệu USD, và các công ty có chi tiêu nghiên cứu phát triển AI vượt 1 tỷ USD. Những yêu cầu đi kèm bao gồm kiểm thử bởi bên thứ ba, minh bạch thông tin công khai, đánh giá độc lập và xây dựng hệ thống bảo mật.

FLOPs là đơn vị đo lượng phép tính cần thiết để huấn luyện một mô hình AI. Frontier AI chỉ nhóm mô hình mạnh nhất ở trình độ công nghệ hiện tại, và lập luận của phe ủng hộ quản lý là hiệu năng càng cao thì rủi ro an toàn như tấn công mạng, nguy cơ sinh học hay khả năng tự ra quyết định càng lớn theo.

Amodei cho rằng bản thân việc quản lý không phải lúc nào cũng chỉ làm lợi cho quyền lực doanh nghiệp. Ông giải thích đề xuất của Anthropic được thiết kế để làm chậm các hãng AI hàng đầu, đồng thời vẫn chừa không gian cho những đối thủ nhỏ hơn phát triển.

Ông cũng nhìn nhận AI có xu hướng tập trung sức mạnh kinh tế do phụ thuộc vào hạ tầng tính toán và triển khai, nhưng khẳng định điều đó không đồng nghĩa giải pháp bắt buộc phải là một cơ chế quản lý tập trung. Theo Amodei, các rào chắn an toàn nên được giới hạn ở phạm vi hẹp, trong khi vẫn giữ chỗ cho các mô hình mã nguồn mở (open-weight).

Phản biện của Sacks tập trung vào rào cản gia nhập ngành. Ông cho rằng một hệ thống thẩm định kiểu FAA, FDA hay FINRA sẽ tạo ra hàng dài chờ kiểm thử và phê duyệt mô hình AI, khiến Mỹ bất lợi trước Trung Quốc — quốc gia không chịu ràng buộc tương tự.

Vấn đề Sacks đặt ra không nằm ở việc có cần quy định an toàn hay không, mà ở chỗ ai là người phê duyệt, theo tiêu chuẩn nào và tốc độ ra sao. Lập luận của ông là khi quyền thẩm định tích tụ lại, kết quả cuối cùng có thể có lợi cho các tập đoàn lớn vốn đã có sẵn vốn và bộ máy pháp lý, hơn là những người mới gia nhập thị trường.

Amodei giữ khoảng cách với quan điểm cấm hoàn toàn mô hình mã nguồn mở. Axios đưa tin ngày 27 tháng 7 rằng Amodei chưa từng ủng hộ việc cấm các mô hình open-weight.

Mô hình open-weight là loại AI công khai trọng số (weight) của mô hình, cho phép nhà phát triển bên ngoài tải về và sử dụng. Amodei cho rằng những mô hình không nguy hiểm mang tính chất hàng hóa công, nhưng với các mô hình mạnh hơn thì cần kiểm soát chip, ngăn chặn hành vi chưng cất mô hình (distillation) và kiểm thử an toàn.

Tranh luận này vượt ra ngoài phạm vi truyền thông chính sách của riêng Anthropic. Axios đưa tin ngày 16 tháng 7 rằng Amodei, Sam Altman — CEO OpenAI, và Demis Hassabis — CEO Google DeepMind, đã có sự đồng thuận nhất định về việc cần quản lý AI tiên phong.

Tuy nhiên, các bên vẫn chưa thống nhất liệu chính phủ nên trực tiếp nắm quyền quyết định cuối cùng, hay nên lập ra cơ quan thẩm định do ngành dẫn dắt, hay xây dựng hệ thống chứng nhận quốc tế. Đánh giá chung cho thấy dù đánh giá an toàn có thể trở thành ngôn ngữ chung, việc thiết kế thể chế cụ thể mới quyết định nó bảo vệ hay cản trở cạnh tranh.

Với độc giả quan tâm đến tiền mã hóa, điểm giao thoa giữa quy định AI và hạ tầng blockchain cũng đáng chú ý. Năng lực tấn công và phòng thủ mạng dựa trên AI liên quan trực tiếp đến bảo mật sàn giao dịch, ví điện tử và hạ tầng tài chính. TokenPost từng đưa tin về việc chính phủ Mỹ và các tập đoàn công nghệ lớn phối hợp xây dựng phương thức đánh giá bảo mật cho AI tiên phong.

Bình luận: cuộc khẩu chiến này không đơn thuần là “quản lý đối đầu đổi mới”. Amodei nghiêng về việc gắn rào chắn an toàn hẹp nhưng chặt cho các mô hình mạnh, còn Sacks lo ngại nếu những rào chắn đó cộng dồn, chúng sẽ dần đông cứng thành một cơ chế cấp phép.