Định giá vòng hạt giống AI tăng 177%, hút hơn 70% vốn khởi nghiệp toàn cầu

Nhân lực cần để lập một startup AI đang giảm, nhưng chi phí mua cổ phần của các công ty AI hàng đầu lại tăng nhanh hơn nhiều. Từ đầu năm 2026, dòng vốn khởi nghiệp toàn cầu ngày càng dồn về một số ít công ty AI và các quỹ đầu tư mạo hiểm quy mô lớn.

Theo Crunchbase, tổng vốn đầu tư khởi nghiệp toàn cầu trong nửa đầu năm 2026 đạt 510 tỷ USD, trong đó riêng OpenAI và Anthropic đã nhận 217 tỷ USD, tương đương 43% tổng số. Trong quý 2, nhóm công ty liên quan đến AI hút hơn 70% tổng vốn khởi nghiệp toàn cầu.

Carta cho biết trong quý 1/2026, hơn 60% trong tổng số 30,4 tỷ USD vốn khởi nghiệp trên nền tảng của hãng đã chảy vào các công ty AI. Cũng theo dữ liệu Carta công bố ngày 8 tháng 7, định giá vòng hạt giống (seed) ở mức phân vị thứ 95 trong quý 2/2026 đạt 204 triệu USD, tăng 177% so với mức 72,2 triệu USD của một năm trước.

Phân vị thứ 95 là điểm nằm trong nhóm 5% giá trị cao nhất khi xếp toàn bộ mẫu số liệu từ thấp lên cao, nên phản ánh rõ hơn biến động của những vòng gọi vốn cực lớn so với mức trung bình hay trung vị. Bình luận: con số này cho thấy tốc độ tăng giá ở các thương vụ AI được săn đón nhanh hơn hẳn so với mặt bằng chung của startup giai đoạn đầu.

Xu hướng này đi ngược lại quan niệm phổ biến rằng AI giúp giảm chi phí khởi nghiệp. Nhân lực cần để làm ra sản phẩm thực tế đang giảm: theo dữ liệu Carta công bố cho nửa cuối năm 2025, quy mô đội ngũ trung vị ở giai đoạn hạt giống chỉ khoảng 4 người, trong khi số nhân sự trung bình ở vòng Series B là 45 người.

Nhà sáng lập có thể tạo ra sản phẩm với ít nhân sự hơn, nhưng nhà đầu tư lại phải trả giá cao hơn để sở hữu cổ phần ở những công ty AI được ưa chuộng. Công cụ đối chiếu vòng gọi vốn của Carta cho thấy định giá sau đầu tư (post-money) trung vị ở vòng hạt giống quý 1/2026 chỉ ở mức 21,6 triệu USD. Khoảng cách giữa nhóm định giá top 5% và mức trung vị vì vậy ngày càng doãng rộng.

Trong giới đầu tư mạo hiểm, định giá là mức giá trị doanh nghiệp mà nhà đầu tư chấp nhận để đổi lấy cổ phần. Vòng hạt giống thường là giai đoạn huy động vốn phục vụ kiểm chứng sản phẩm ban đầu và thâm nhập thị trường. Khi giá ở giai đoạn này tăng vọt, nhà đầu tư sớm nhận được ít cổ phần hơn với cùng số tiền bỏ ra, đồng thời năng lực rót vốn tiếp ở các vòng sau càng trở nên quan trọng.

Các quỹ đầu tư mạo hiểm lớn đang mở rộng quy mô quỹ để thích ứng với xu hướng này. Andreessen Horowitz huy động thêm hơn 15 tỷ USD trong tháng 1/2026. Kleiner Perkins gọi được 3,5 tỷ USD vào tháng 3.

TechCrunch đưa tin General Catalyst đang bàn về kế hoạch gọi vốn 10 tỷ USD. Accel, trong thông báo chính thức hồi tháng 4, cho biết đã huy động thêm 5 tỷ USD vốn kế tiếp. TechCrunch cũng cho biết Accel huy động thêm 3,5 tỷ USD vào tháng 8.

Trong thông báo tháng 4, Accel giải thích rằng AI đã rút ngắn "khoảng cách giữa ý tưởng và giai đoạn mở rộng quy mô". Một nghịch lý xuất hiện: công nghệ giúp giảm chi phí làm sản phẩm lại kéo theo các quỹ lớn hơn và giá vào cửa cao hơn trên thị trường vốn.

Một số trường hợp startup AI cụ thể cũng cho thấy xu hướng tương tự. TechCrunch đưa tin Ineffable Intelligence ghi nhận vòng hạt giống trị giá 110 triệu USD với định giá 5,1 tỷ USD. Một số cuộc thảo luận về mức định giá cao của các công ty AI mới nổi khác vẫn chưa có công bố chính thức nên chưa thể đưa vào trọng tâm bài viết.

Xét về cấu trúc thị trường, chi phí lập startup AI và giá cổ phần AI không di chuyển cùng một hướng. AI tạo sinh và các công cụ tự động hoá phát triển có thể giúp giảm chi phí làm sản phẩm ở giai đoạn đầu. Ngược lại, nhóm công ty hàng đầu nắm giữ mô hình lớn, dữ liệu, hạ tầng và nhân tài lại càng hút nhiều vốn hơn.

Trong bối cảnh này, các quỹ lớn có lợi thế rõ rệt, do mức đầu tư tối thiểu để tham gia những vòng gọi vốn được săn đón ngày càng cao, trong khi các quỹ cần thêm vốn ở vòng sau để giữ tỷ lệ sở hữu. Quỹ nhỏ dù vào được vòng đầu vẫn có nguy cơ bị pha loãng cổ phần ở các vòng gọi vốn tiếp theo.

TokenPost từng đưa tin dòng vốn đầu tư khởi nghiệp tại Hàn Quốc cũng đang tập trung vào AI và năng lượng thế hệ mới. Xu hướng mở rộng đầu tư hạ tầng AI lan sang cả ngành bán dẫn, điện năng, trung tâm dữ liệu và bảo mật, có thể là chỉ báo tham khảo cho việc phân bổ vốn của giới công nghệ và đầu tư tại Hàn Quốc.

Số liệu hiện tại từ Crunchbase và Carta cho thấy dòng vốn đang dồn về số ít công ty AI và các quỹ đầu tư lớn. AI giúp nhà sáng lập giảm tốc độ đốt tiền mặt, nhưng không hề làm dịu cuộc cạnh tranh vốn giữa các quỹ đầu tư mạo hiểm.