Lãi gấp 100 lần dụ nạn nhân coin chưa niêm yết thành người lôi kéo mới

Một hình thức lừa đảo đầu tư đa cấp núp bóng coin chưa niêm yết đang biến chính nạn nhân thành người đi mời gọi thêm người mới. Nhà đầu tư bỏ tiền vì được hứa hẹn giá có thể tăng vài chục đến 100 lần sau khi lên sàn, rồi trong lúc chần chừ chưa trình báo, họ lại lôi kéo thêm người khác tham gia.

Hãng tin Yonhap (연합뉴스) đưa tin ngày 16, gần ga Seolleung trên tuyến số 2 tàu điện ngầm Seoul, nơi từng được nhắc đến là điểm nóng của các hoạt động mời gọi đầu tư đa cấp, có một người đàn ông được gọi là ông A đang chèo kéo nhà đầu tư rót tiền vào coin chưa niêm yết. Gặp phóng viên tại hiện trường, ông A cho biết bản thân cũng đã mất 60 triệu won trong một vụ đầu tư khác.

Ông A chính là người thuyết phục nhà đầu tư rằng rót tiền vào coin chưa niêm yết có thể kiếm được khoản lớn. Thế nhưng ông thừa nhận bản thân cũng bị lừa trong một vụ đầu tư coin chưa niêm yết khác, và đến nay vẫn chưa trình báo cơ quan chức năng.

Cả đồng coin mà ông A mời gọi người khác đầu tư lẫn đồng coin mà ông tự nhận là nạn nhân đều không tra được trên Coinmarketcap (CoinMarketCap), nền tảng dữ liệu cung cấp thông tin giá và dự án tiền mã hóa, cho thấy đây là những dự án chưa rõ thực thể đứng sau.

Việc không xuất hiện trên Coinmarketcap không đủ để khẳng định đó là lừa đảo. Nhưng vì nhà đầu tư thông thường khó kiểm chứng thông tin lưu hành, khả năng giao dịch hay chủ thể phát hành, đây vẫn được xem là một tín hiệu rủi ro cần lưu ý.

Vấn đề nằm ở chỗ việc trình báo thường bị trì hoãn. Nhà đầu tư coin chưa niêm yết thường nghe những lời hứa kiểu “sẽ trả lại tiền sớm” hay “chờ thêm một chút sẽ nhận lại cả gốc lẫn lãi”, nên cứ chần chừ không tố cáo.

Trong quá trình đó, những người đã lỗ tiền tìm cách gỡ gạc bằng cách kéo thêm người quen tham gia, khiến ranh giới giữa nạn nhân và người chiêu dụ dần trở nên mờ nhạt. Thiệt hại vì thế không dừng lại ở một cá nhân mà có thể lan rộng theo mạng lưới quan hệ gia đình, bạn bè, đồng nghiệp.

Một người khác, ông B, đang kinh doanh liên quan đến coin tại Busan, cũng mô tả một cấu trúc tương tự. Ông kể rằng một người môi giới tên C nói với ông rằng coin sẽ tăng giá trị hàng trăm lần nếu được niêm yết, khiến ông rót hàng chục triệu won vào nhiều loại coin khác nhau rồi bị lừa.

Sau đó ông B lại bước vào lĩnh vực kinh doanh liên quan đến coin, và tiền của những người quen cũng theo đó đổ vào. Ông thừa nhận vì đã bỏ số tiền lớn nên không dám trình báo, cứ chờ đợi 6 tháng rồi 1 năm, và tình cảnh kéo dài đến tận bây giờ.

Chiêu thức này lợi dụng sự bất cân xứng thông tin của coin chưa niêm yết. Những đồng coin trước khi lên sàn thường rất khó để người ngoài kiểm chứng cách định giá, chủ thể phát hành, kế hoạch lưu hành hay việc có đang được sàn giao dịch xem xét niêm yết hay không.

Người chiêu dụ thường đưa ra các lý do như “sắp niêm yết trên sàn lớn”, “cơ hội đầu tư giai đoạn đầu”, “khả năng thu hồi vốn gốc”. Nhưng trên thực tế, lời hứa niêm yết hay cam kết lợi nhuận phần lớn không được xác nhận, và kỳ vọng niêm yết chỉ được dùng như công cụ tác động đến quyết định đầu tư.

Đại diện Bonanza Factory, công ty chuyên về tuân thủ blockchain, nhận định rằng nhiều vụ lừa đảo dạng này được thiết kế sẵn cả phương án né tránh điều tra và xử lý pháp lý ngay từ đầu. Người này lưu ý việc trình báo càng chậm thì thời gian vàng để truy vết và phong tỏa dòng tiền càng bị thu hẹp.

Yoon Seung-sik (윤승식), Giám đốc Trung tâm nghiên cứu tại Tiger Research, nhận định coin vẫn là chủ đề dễ bị gán cho câu chuyện tăng 10 lần, 100 lần khi lên sàn, và những kẻ lừa đảo khai thác đúng điểm này để kích thích tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO) của nhà đầu tư. Ông Yoon cho biết thêm rằng các sàn giao dịch lớn trong và ngoài nước không bao giờ hứa hẹn hay đảm bảo niêm yết trước, nên nếu ai đó quảng cáo “chắc chắn niêm yết trên sàn lớn” thì xác suất đó là lừa đảo lên tới 99,9%.

TokenPost trước đó từng đưa tin về trường hợp 35 nạn nhân của máy ATM tiền mã hóa tại Arizona được hoàn trả toàn bộ số tiền. Việc từng có nạn nhân lừa đảo qua ATM tiền mã hóa đáp ứng đủ điều kiện trình báo và được hoàn tiền đầy đủ cho thấy trình báo sớm và lưu giữ bằng chứng có thể là bước khởi đầu để khôi phục thiệt hại.

Vụ việc lần này thực chất gần với vấn đề về cấu trúc mời gọi đầu tư hơn là biến động giá tiền mã hóa. Nếu đã chịu thiệt hại, nhà đầu tư cần lưu giữ lại quá trình được mời gọi, tài khoản chuyển tiền, địa chỉ ví, tài liệu giới thiệu đầu tư và các đoạn hội thoại liên quan để tiến hành thủ tục trình báo với cơ quan điều tra.