100 tỷ USD hoàn thuế quan chia rẽ cách đọc tăng trưởng Mỹ

Quy mô hoàn thuế quan của Mỹ đã vượt mốc 100 tỷ USD (khoảng 141,5 nghìn tỷ won), trở thành biến số mới trong cách nhìn nhận kết quả kinh doanh doanh nghiệp lẫn tốc độ tăng trưởng kinh tế. Giới phân tích tư nhân cho rằng khoản hoàn thuế này đã đẩy dòng tiền doanh nghiệp đi lên, nhưng Cục Phân tích Kinh tế Mỹ (BEA) lại xếp đây là khoản chuyển giao vốn, không được tính trực tiếp vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP).

Theo Fortune đưa tin ngày 16 (giờ Hàn Quốc), dựa trên phân tích của Torsten Slok, chuyên gia kinh tế trưởng tại Apollo Global Management, khoản hoàn thuế quan cộng hưởng với các yếu tố tăng trưởng khác đang giúp kinh tế Mỹ vận động ở tốc độ 4,3%/năm. Theo thống kê từ các công ty niêm yết, 40 doanh nghiệp thuộc chỉ số S&P 500 đã ghi nhận tổng cộng 9,6 tỷ USD (khoảng 13,584 nghìn tỷ won) tiền hoàn thuế, riêng Apple(AAPL) ghi nhận khoảng 2,2 tỷ USD (khoảng 3,113 nghìn tỷ won).

Mô hình GDPNow của Cục Dự trữ Liên bang Atlanta ngày 15 (giờ Hàn Quốc) đưa ra ước tính tăng trưởng GDP thực quý 3 năm 2026 ở mức 4,3%/năm. Đây là số liệu ước tính theo thời gian thực, đã giảm so với mức 5,8% hồi ngày 6 tháng 8.

Cùng kỳ, ước tính tăng trưởng chi tiêu tiêu dùng cá nhân quý 3 giảm từ 4,1% xuống còn 2,5%. Ước tính tăng trưởng đầu tư tư nhân trong nước thực tế cũng giảm từ 17,9% xuống 15,2%.

Ông Slok nói với Fortune rằng "kinh tế Mỹ vẫn đang tiếp tục nhận được sự hỗ trợ ngày càng lớn từ các yếu tố thuận lợi". Đây là nhận định từ giới phân tích tư nhân, cần được nhìn nhận tách biệt với cách xử lý của hệ thống tài khoản quốc gia chính thức.

Trong giải thích công bố ngày 30 tháng 4, BEA cho biết khoản hoàn thuế quan theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) được xử lý như một khoản chuyển giao vốn của chính phủ liên bang, vì khoản tiền này không phát sinh từ hoạt động sản xuất hiện tại, hoạt động nhập khẩu hiện tại hay chính sách thuế quan đang thực thi.

Chuyển giao vốn thường là giao dịch chuyển tài sản hoặc nợ mang tính một lần, không phải thu nhập từ hoạt động sản xuất hiện tại. BEA khẳng định khoản chuyển giao vốn này không ảnh hưởng đến lợi nhuận doanh nghiệp tính theo sản xuất hiện tại, GDP, tiết kiệm khu vực tư nhân hay tiết kiệm của chính phủ.

Phần lãi phát sinh trong thời gian chính phủ giữ khoản tiền này được hạch toán riêng như thu nhập từ tài sản. Nói cách khác, hoàn thuế quan có thể tác động đến sổ sách và dòng tiền doanh nghiệp, nhưng khó xem là yếu tố trực tiếp kéo tăng trưởng đi lên trong hệ thống tài khoản quốc gia chính thức.

Đợt hoàn thuế lần này vẫn còn vướng tranh cãi về phạm vi và đối tượng được hoàn, sau khi thuế quan IEEPA bị tuyên vô hiệu. Việc xác định ai được hoàn và hoàn ở phạm vi nào đối với khoản thuế quan IEEPA đã bị tòa án Mỹ vô hiệu hóa vẫn là điểm mấu chốt giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Phản ứng của từng doanh nghiệp cũng không đồng nhất. FedEx(FDX) cho biết trong báo cáo kết quả kinh doanh chính thức rằng công ty đang giữ khoảng 800 triệu USD (khoảng 1,132 nghìn tỷ won) tiền hoàn thuế IEEPA để hoàn lại cho khách hàng.

Theo Reuters, FedEx và UPS cho biết sẽ hoàn khoản tiền này lại cho khách hàng. UPS cho biết số thuế quan đã thu từ khách hàng vào khoảng 5 tỷ USD (khoảng 7,075 nghìn tỷ won).

Việc khoản hoàn thuế có thực sự đến tay người tiêu dùng cuối hay không lại là chuyện khác. Reuters cho biết nếu không phải là bên đứng tên nhập khẩu chính thức (importer of record), các nhà phân phối và bán lẻ có thể không nhận được khoản hoàn thuế này.

Các nghị sĩ Đảng Dân chủ Mỹ đã kêu gọi doanh nghiệp bán lẻ và logistics hoàn khoản tiền này lại cho người tiêu dùng.

Theo AP, hơn 80 vụ kiện tập thể liên quan đến hoàn thuế quan đã được nộp trên khắp nước Mỹ, trong đó các doanh nghiệp bị kiện có Costco, Nike, Amazon và Walmart.

Nội dung cốt lõi của các vụ kiện là nếu người tiêu dùng đã gánh chi phí thuế quan qua giá bán, thì khoản hoàn thuế cũng phải quay về tay người tiêu dùng. Ngược lại, phía doanh nghiệp và công ty logistics cho rằng đường đi của khoản hoàn thuế phụ thuộc vào ai đứng tên thông quan, ai là bên nộp thuế quan và cách quyết toán với khách hàng.

Điều đáng chú ý trong câu chuyện này không nằm ở con số tăng trưởng, mà ở cách hạch toán. Kết quả kinh doanh của doanh nghiệp Mỹ có thể phản ánh hiệu ứng hoàn thuế mang tính một lần, nhưng theo tiêu chuẩn của BEA, khoản này không được tính trực tiếp vào GDP hay lợi nhuận doanh nghiệp theo sản xuất hiện tại.

Vì vậy, khi nhìn nhận tình hình kinh tế Mỹ, cần tách bạch ba yếu tố: dòng tiền doanh nghiệp, khoản hoàn thuế cho người tiêu dùng và tiến trình các vụ kiện. Số liệu ước tính tăng trưởng quý 3 tiếp theo của GDPNow thuộc Fed Atlanta dự kiến sẽ được cập nhật vào ngày 18 tháng 8.