31 tấn vàng: Venezuela đòi Anh hoàn trả, chờ phán quyết pháp lý

Chính phủ và phe đối lập Venezuela đang cùng thúc đẩy yêu cầu Ngân hàng Trung ương Anh (Bank of England) hoàn trả 31 tấn vàng hiện được lưu giữ tại đây, số vàng này hiện có giá trị khoảng 4 tỷ USD. Venezuela cho biết muốn dùng khoản tiền này để khắc phục hậu quả trận động đất hồi tháng 6.

Theo Financial Times (FT), chính phủ và phe đối lập Venezuela đang phối hợp hành động nhằm thu hồi tài sản dự trữ quốc tế của nước này đang nằm tại Ngân hàng Trung ương Anh. Trong tuyên bố chung, hai bên cho biết đang thúc đẩy việc thu hồi số tài sản dự trữ quốc tế gửi tại ngân hàng này.

Số vàng trên bị phong tỏa từ năm 2018, sau khi Anh ngừng công nhận chính phủ của Nicolás Maduro (Nicolás Maduro). FT cho biết quyền Tổng thống Venezuela Delcy Rodríguez (Delcy Rodríguez) đã gửi yêu cầu hoàn trả vàng tới Quốc vương Charles III (King Charles III).

Tâm điểm tranh cãi không nằm ở quyền sở hữu vàng, mà ở việc ai có thẩm quyền đại diện Ngân hàng Trung ương Venezuela để ra chỉ thị đối với tài sản đặt tại Anh. Theo tóm tắt vụ kiện tại Tòa án Tối cao Anh, cả hội đồng quản trị theo phe Maduro lẫn hội đồng theo phe Juan Guaidó (Juan Guaidó) đều tuyên bố có quyền đại diện ngân hàng trung ương Venezuela, đồng thời đưa ra các chỉ thị trái ngược nhau đối với tài sản dự trữ gửi tại Ngân hàng Trung ương Anh và khoản tiền liên quan đến giao dịch hoán đổi vàng với Deutsche Bank.

Hồ sơ tòa án Anh năm 2023 cũng ghi nhận cấu trúc tranh chấp tương tự. Tài liệu mô tả đây là tranh chấp quyền kiểm soát khoảng một nửa dự trữ vàng của Venezuela, khi đó được định giá khoảng 1,95 tỷ USD.

Ngân hàng Trung ương Anh đã đề nghị tòa án phán quyết nên tuân theo chỉ thị của hội đồng nào. Lý do là nếu cơ quan lưu giữ tài sản dự trữ chỉ làm theo chỉ thị của một bên đang tranh giành quyền lực chính trị, mà sau đó phán quyết về quyền đại diện thay đổi, ngân hàng có thể đối mặt với rủi ro pháp lý.

Việc ngân hàng trung ương gửi vàng ở nước ngoài thường nhằm đảm bảo uy tín thanh toán và tính thanh khoản. Nhưng khi vấn đề công nhận chính phủ, trừng phạt và tranh chấp quyền đại diện cùng xảy ra, tài sản lưu giữ vừa là tài sản tài chính, vừa trở thành đối tượng tranh chấp ngoại giao và pháp lý.

Tình hình đã thay đổi từ đầu năm nay. Theo Thư viện Hạ viện Anh, Mỹ đã bắt giữ ông Maduro tại Caracas vào ngày 3/1, còn bà Rodríguez tuyên thệ nhậm chức quyền Tổng thống vào ngày 5/1.

Trong tuyên bố ngày 3/1, Văn phòng Thủ tướng Anh đề cập đến việc chính quyền Maduro chấm dứt, đồng thời khẳng định ủng hộ một quá trình chuyển giao an toàn và hòa bình tại Venezuela. Vấn đề công nhận chính trị từ phía chính phủ Anh vẫn là bối cảnh khiến Ngân hàng Trung ương Anh yêu cầu sự rõ ràng về mặt pháp lý.

Trong nội bộ Venezuela, hai bên cũng đang bàn về cơ chế minh bạch trong việc sử dụng khoản tiền này. Một nhân vật phe đối lập nói với FT rằng hai bên đang thảo luận cơ chế để đảm bảo khoản tiền hoàn trả không bị sử dụng sai mục đích.

Đà tăng của giá vàng cũng khiến quy mô vụ việc lớn hơn. Trong thời gian bị phong tỏa, giá trị số vàng này đã tăng lên khoảng 4 tỷ USD, được xem là nguồn tài chính có thể giúp Venezuela giảm bớt áp lực ngân sách do vừa khắc phục hậu quả động đất vừa chịu tác động kéo dài từ các lệnh trừng phạt.

Với nhà đầu tư, câu chuyện này ít liên quan đến biến động giá vàng, mà phản ánh vấn đề lưu giữ, trừng phạt và kiểm soát pháp lý đối với tài sản dự trữ của ngân hàng trung ương. Trước đó, TokenPost từng đưa tin Ngân hàng Trung ương Anh cùng cơ quan quản lý tài chính Anh công bố tầm nhìn chung về token hóa thị trường tài chính bán buôn.

Tuy nhiên, yêu cầu lần này chưa đồng nghĩa với việc vàng sẽ được hoàn trả ngay. FT cho biết Ngân hàng Trung ương Anh vẫn đang chờ sự rõ ràng về mặt pháp lý liên quan đến việc ai có thẩm quyền đại diện.

Để việc hoàn trả vàng thực sự diễn ra, cần có sự thống nhất giữa vấn đề đại diện của Ngân hàng Trung ương Venezuela, sự công nhận từ phía chính phủ Anh và tiến trình tố tụng tại tòa án. Theo tài liệu công khai hiện tại, chưa có mốc thời gian cụ thể nào được đưa ra cho việc hoàn trả.