Hàng trăm người Guinea bị chặn rút tiền mã hóa, ngân hàng trung ương vào cuộc điều tra

Hàng trăm người dân Guinea đã nạp tiền vào các nền tảng đầu tư tiền mã hóa hứa hẹn lợi nhuận cao nhưng sau đó không thể rút tiền ra. Ngân hàng Trung ương Guinea (BCRG) và cơ quan tư pháp nước này đã bắt đầu phong tỏa các tài khoản liên quan và xác minh những người chịu trách nhiệm.

Đài Phát thanh Quốc tế Pháp (RFI) đưa tin gần đây rằng nhiều nhà đầu tư tại Guinea đã chuyển từ vài trăm đến vài nghìn euro vào nhiều nền tảng tài sản số khác nhau nhưng không lấy lại được tiền. Theo RFI, các nạn nhân bị thu hút bởi quảng cáo và lời mời chào lợi nhuận cao, sau đó rơi vào cảnh bị chặn rút tiền.

Ngân hàng Trung ương Guinea ra thông báo khẳng định tiền mã hóa không có tư cách pháp định tại nước này và không được nhà nước bảo đảm. Ngân hàng trung ương xác định bản chất của loại hình lừa đảo lần này là mô hình Ponzi.

Mô hình Ponzi là hình thức lừa đảo dùng tiền của nhà đầu tư mới để trả lợi nhuận cho nhà đầu tư cũ, qua đó tạo dựng lòng tin. Khi dòng tiền mới ngừng chảy vào, cả hệ thống sụp đổ. Vì lợi nhuận trả cho nhà đầu tư không đến từ hoạt động đầu tư thực tế mà phụ thuộc vào nguồn tiền mới liên tục đổ vào, thiệt hại thường lộ rõ khi số người yêu cầu rút tiền tăng lên.

Một trong những nền tảng bị nêu tên trong vụ việc, McGivern, đã đóng cửa vào ngày 10 tháng 8. Ngân hàng trung ương đã chỉ đạo các hệ thống thanh toán số như Orange Money chặn và đánh dấu các tài khoản giao dịch liên quan.

Cơ quan tư pháp cũng đã vào cuộc điều tra để xác định những người chịu trách nhiệm, đồng thời hỗ trợ nạn nhân trong quá trình thu hồi một phần thiệt hại. Quy mô thiệt hại và số tiền có thể thu hồi hiện chưa được xác định.

Vụ việc lần này cho thấy trọng tâm không nằm ở biến động giá tiền mã hóa mà ở cấu trúc lừa đảo kết hợp giữa cam kết lợi nhuận cao và hạn chế rút tiền. Việc nhà đầu tư có thực sự nắm giữ tài sản blockchain hay không, nền tảng có kết nối với sàn giao dịch bên ngoài hay không, và tiền của khách hàng có được tách bạch quản lý hay không đều chưa được xác nhận.

Do ngân hàng trung ương đã khẳng định rõ tiền mã hóa không có tư cách pháp định và không được bảo đảm, phản ứng của giới chức hiện tập trung vào việc phong tỏa mạng lưới thanh toán và tiến hành thủ tục hình sự. Khi tài sản số được giao dịch ngoài phạm vi quản lý, khả năng thu hồi thiệt hại phụ thuộc rất lớn vào việc truy vết tài khoản của các đơn vị thanh toán và xác minh bên vận hành.

Trước đó, Guinea cũng đã tổ chức các buổi tập huấn ứng phó với hoạt động rửa tiền qua tiền mã hóa và tài sản số. Đại sứ quán Guinea tại Tây Ban Nha cho biết trong tài liệu công bố ngày 26 tháng 6 rằng các cán bộ tư pháp và điều tra phụ trách tội phạm kinh tế đã thảo luận về biện pháp đối phó với rửa tiền thông qua tiền mã hóa và tài sản số.

Đây là một ví dụ cho thấy lừa đảo liên quan tài sản số có thể dẫn đến thiệt hại cho người tiêu dùng và sự vào cuộc của cơ quan tư pháp. Ở nhiều nơi khác trên thế giới, các vụ việc kết hợp giữa mời gọi đầu tư tài sản số và từ chối cho rút tiền cũng liên tục được ghi nhận.

Với độc giả Việt Nam, điểm mấu chốt cũng tương tự. Việc một nền tảng nước ngoài chấp nhận nạp tiền bằng ngoại tệ như euro không đồng nghĩa nền tảng đó chịu sự giám sát của cơ quan quản lý sở tại, và điều kiện rút tiền có rõ ràng hay không lại là vấn đề khác.

Hiện giới chức Guinea đang tiến hành phong tỏa tài khoản và xác minh những người chịu trách nhiệm. Kết quả xác minh các tài khoản liên quan và bên vận hành nền tảng được cho là sẽ quyết định phạm vi thiệt hại có thể thu hồi.

Nguồn tham khảo: Bản thu thập gốc từ Wublock (https://www.wublock123.com/news/guinea-hundreds-fall-crypto-ponzi-scheme-central-bank-judiciary-probe-66463), xác minh qua tìm kiếm trên RFI (https://www.rfi.fr/fr/podcasts/afrique-%C3%A9conomie/20260208-guin%C3%A9e-pourquoi-la-p%C3%A9nurie-de-liquidit%C3%A9s-perdure), tài liệu Đại sứ quán Guinea tại Tây Ban Nha (https://es.ambaguinee.org/?p=136212)