Goldman Sachs: Đầu tư AI đạt 600 tỷ USD nhưng hiệu ứng ròng lên GDP Mỹ chỉ 0,2 điểm phần trăm

Đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) tại Mỹ được dự báo đạt 600 tỷ USD (khoảng 850.200 tỷ won) vào năm 2026, nhưng hiệu ứng trực tiếp lên tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) chỉ ở mức 0,1 điểm phần trăm, theo một phân tích vừa được công bố.

Theo báo cáo công bố ngày 10 của Goldman Sachs(GS), đầu tư AI tại Mỹ năm 2026 sẽ chiếm khoảng 2% GDP và hơn 10% tổng vốn đầu tư cố định của doanh nghiệp. Ngân hàng này nhận định quy mô đầu tư tuy lớn nhưng phần thực sự được phản ánh vào số liệu tăng trưởng lại nhỏ hơn nhiều.

Báo cáo cho rằng cần tách biệt quy mô đầu tư AI với mức đóng góp thực tế vào kinh tế vĩ mô. Phần lớn chi tiêu cho thiết bị AI được dùng để nhập khẩu máy móc, trong khi chi tiêu cho trung tâm dữ liệu, chất bán dẫn, điện toán đám mây và hạ tầng điện không phải lúc nào cũng chuyển hóa thành mức tăng sản lượng trong nước.

GDP đo lường giá trị hàng hóa và dịch vụ được sản xuất mới trong phạm vi một quốc gia. Khi doanh nghiệp mua thiết bị từ nước ngoài, khoản chi này được ghi nhận là đầu tư lớn, nhưng không tương ứng với mức tăng sản lượng trong nước ở cùng quy mô.

Goldman Sachs cho biết sau khi điều chỉnh theo tiêu chuẩn thống kê, mức đóng góp vào tăng trưởng có thể tăng lên khoảng 0,3 điểm phần trăm. Tuy nhiên, nếu tính thêm hiệu ứng của cải, hiệu ứng chèn lấn (crowding-out) và chi phí điện tăng, hiệu ứng ròng thực tế chỉ còn khoảng 0,2 điểm phần trăm, ngân hàng này nêu trong báo cáo ngày 10.

Hiệu ứng chèn lấn đối với các hoạt động kinh tế khác cũng được đánh giá là không lớn. Goldman Sachs ước tính đầu tư AI năm 2026 sẽ thay thế khoảng 50 tỷ USD (khoảng 70.850 tỷ won) hoạt động kinh tế khác.

Cụ thể, phần thay thế cho các khoản đầu tư công nghệ khác vào khoảng 30 tỷ USD (khoảng 42.510 tỷ won), đầu tư xây dựng ngoài lĩnh vực AI giảm khoảng 10 tỷ USD (khoảng 14.170 tỷ won), còn hiệu ứng tăng lãi suất do phát hành trái phiếu doanh nghiệp liên quan đến AI cũng làm giảm khoảng 10 tỷ USD (khoảng 14.170 tỷ won).

Tác động từ lãi suất không lớn. Báo cáo cho biết nhu cầu vốn liên quan đến AI đã đẩy chi phí vay trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp tăng, nhưng mức tăng chỉ khoảng 5 điểm cơ bản (bp), kéo theo mức giảm đầu tư ngoài AI ước tính cũng chỉ khoảng 10 tỷ USD.

Jessica Rindels, chuyên gia kinh tế phụ trách thị trường Mỹ tại Goldman Sachs, nhận định: “Cả hai luận điểm cho rằng AI đóng góp cực lớn vào tăng trưởng GDP Mỹ, đồng thời chèn ép phần lớn các hoạt động kinh tế khác, đều đang bị thổi phồng”. Bình luận này cho thấy Goldman Sachs thận trọng với cả hai chiều quan điểm: kỳ vọng AI sẽ ngay lập tức kéo tăng trưởng vọt lên, lẫn lo ngại AI sẽ lấn át diện rộng các khoản đầu tư khác.

Phân tích này không phủ nhận ý nghĩa của đầu tư hạ tầng AI đối với nền kinh tế. Chi tiêu cho trung tâm dữ liệu, chất bán dẫn, điện toán đám mây và hạ tầng điện vẫn đang tiếp tục mở rộng.

Tuy nhiên, trọng tâm trong tính toán của Goldman Sachs là cần phân biệt rõ giữa tổng giá trị đầu tư AI và mức đóng góp vào tăng trưởng kinh tế Mỹ. Ngân hàng này lưu ý quy mô đầu tư lớn không đồng nghĩa với việc có thể khẳng định chắc chắn mức đóng góp vào tăng trưởng chung của toàn bộ nền kinh tế Mỹ.

Việc mở rộng cách diễn giải này sang thị trường tài sản số cũng có giới hạn nhất định. Các vấn đề được xác nhận trong báo cáo lần này chỉ giới hạn ở quy mô chi vốn cho AI tại Mỹ, mức độ phản ánh vào GDP và mối quan hệ thay thế với các khoản đầu tư khác.