10,1 tỷ USD: Tesla(TSLA) cân nhắc xây nhà máy pin mặt trời tại Texas

Tesla(TSLA) đang xem xét xây dựng một nhà máy sản xuất tế bào và mô-đun pin mặt trời trị giá 10,1161 tỷ USD tại hạt Fort Bend, bang Texas, Mỹ. Được biết đến chủ yếu là hãng xe điện, Tesla hiện đã bắt đầu quy trình xin ưu đãi thuế từ chính quyền bang và học khu địa phương nhằm mở rộng năng lực sản xuất pin mặt trời.

Theo hồ sơ JETI (chương trình ưu đãi việc làm, năng lượng, công nghệ và đổi mới sáng tạo của bang Texas) mà Tesla nộp lên Văn phòng Kiểm toán bang Texas (Texas Comptroller), dự án mang tên "Crystal Sun" có thể được xây dựng trên khu đất thuộc hạt Fort Bend, nằm trong địa giới Học khu Hợp nhất Lamar (Lamar Consolidated Independent School District). Hồ sơ được ký ngày 22 tháng 7 năm 2026.

Dự án được phân loại là cơ sở sản xuất tế bào pin mặt trời, với mục tiêu hoàn thành xây dựng vào năm 2028 và bắt đầu vận hành thương mại từ năm 2029.

Kế hoạch đầu tư được chia theo từng giai đoạn: 2,33377 tỷ USD trong năm 2026, 3,2895 tỷ USD trong năm 2027 và 4,49283 tỷ USD trong năm 2028, nâng tổng vốn đầu tư lên 10,1161 tỷ USD.

Trong đó, phần đầu tư bất động sản là khoảng 1,5174 tỷ USD, còn phần thiết bị và tài sản mang tính cá nhân chiếm tới khoảng 8,5987 tỷ USD. Tỷ trọng nghiêng hẳn về *thiết bị và dây chuyền sản xuất* thay vì đất đai hay nhà xưởng, đặc điểm thường thấy ở các nhà máy quy mô lớn.

Theo kế hoạch, nhà máy sẽ sản xuất tế bào pin mặt trời và mô-đun pin mặt trời dạng lắp ráp, cho ra thành phẩm phục vụ các dự án điện mặt trời quy mô tiện ích (utility-scale), thương mại và phân tán (distributed).

Trong danh mục tài sản đủ điều kiện ưu đãi, Tesla liệt kê thiết bị chế tạo tấm wafer, thiết bị chế tạo thỏi silicon (ingot), thiết bị phủ lớp, dây chuyền kim loại hóa và in, cùng thiết bị kiểm tra và kiểm soát chất lượng tế bào. Hệ thống tự động hóa, hậu cần, phòng sạch (cleanroom) và cơ sở lưu trữ, cung cấp hóa chất cũng nằm trong danh sách này.

Hồ sơ cũng đề cập đến hiệu ứng việc làm. Tesla ước tính khi nhà máy vận hành hết công suất, công ty sẽ tuyển dụng mới 9.712 lao động toàn thời gian, với tổng quỹ lương hàng năm vào khoảng 1,3 tỷ USD.

Trong giai đoạn xây dựng, dự án có thể tạo ra tối đa khoảng 1.147 việc làm xây dựng tạm thời. Số lao động toàn thời gian được dự kiến bắt đầu ở mức 1.942 người vào năm 2029 và tăng dần lên 9.712 người vào năm 2033.

Yếu tố then chốt trong hồ sơ là *ưu đãi thuế*. JETI là chương trình của bang Texas cho phép giới hạn giá trị chịu thuế trong một thời gian nhất định, nhằm thu hút các khoản đầu tư lớn vào lĩnh vực việc làm, năng lượng, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo quy trình của Văn phòng Kiểm toán bang Texas, việc phê duyệt cần có đề xuất của kiểm toán viên bang, cùng đánh giá của thống đốc bang và học khu địa phương. Học khu phải tổ chức điều trần công khai, và chỉ khi cả văn phòng thống đốc lẫn học khu đều đưa ra đánh giá tích cực thì thỏa thuận giới hạn giá trị chịu thuế mới được tiến hành.

Trong hồ sơ, Tesla cho biết khu đất tại hạt Fort Bend đang cạnh tranh với các địa điểm khác tại Mỹ. Công ty giải thích rằng thuế tài sản là một trong những chi phí vận hành chính đối với các dự án đòi hỏi vốn lớn, và nếu không có ưu đãi, tính kinh tế của địa điểm tại Texas có thể kém hấp dẫn hơn so với các phương án cạnh tranh khác.

Cần lưu ý đây là nội dung trình bày trong hồ sơ xin xét duyệt ưu đãi thuế, chưa phải quyết định địa điểm cuối cùng. TechCrunch đưa tin ngày 13 (giờ Hàn Quốc) rằng dự án nhà máy pin mặt trời quy mô lớn này được triển khai tại khu vực cách Houston khoảng 45 phút về phía tây nam.

Phân tích tác động kinh tế trong hồ sơ cho thấy dự án có thể tạo ra khoảng 1,1 tỷ USD thuế theo giá trị tài sản (ad valorem) cho toàn bộ các cơ quan thuế liên quan. Ngoài ra, nguồn thu thuế trực tiếp cho bang và địa phương được ước tính khoảng 4 tỷ USD, còn tổng nguồn thu trực tiếp và gián tiếp cho bang và địa phương vào khoảng 6,4 tỷ USD.

*Bình luận*: Kế hoạch lần này cho thấy mảng năng lượng mặt trời của Tesla đang được chú ý trở lại, bên ngoài cấu trúc kinh doanh vốn xoay quanh xe điện. Tuy nhiên, việc xây dựng nhà máy và vận hành thương mại vẫn còn ở giai đoạn dự kiến, trong khi quy trình xét duyệt ưu đãi thuế và quyết định địa điểm cuối cùng vẫn chưa ngã ngũ.

Nguồn tham khảo: hồ sơ JETI nộp lên Texas Comptroller, quy trình JETI của Texas Comptroller, TechCrunch.