Thưởng 1.000 tỷ USD của Musk có thể rút ngắn nếu Tesla(TSLA) bị thâu tóm

Tesla(TSLA) có thể áp dụng một điều khoản miễn trừ đặc biệt trong gói thưởng của Elon Musk nếu công ty bị thâu tóm hoặc quyền kiểm soát được chuyển giao: một nửa số mục tiêu hiệu suất trong gói thưởng sẽ được coi như đã hoàn thành. Nếu SpaceX đứng ra mua lại Tesla, con đường để Musk nhận khoản thưởng cổ phiếu trị giá tới 1.000 tỷ USD có thể được rút ngắn đáng kể.

Theo Wall Street Journal (WSJ) đưa tin ngày 12 (giờ Hàn Quốc), gói thưởng dành cho Musk đã được cổ đông Tesla thông qua có chứa điều khoản coi một phần mục tiêu hiệu suất là đã đạt được khi xảy ra sáp nhập hoặc mua lại. Điểm mấu chốt nằm ở điều khoản miễn trừ áp dụng khi Tesla bị mua lại hoặc chuyển giao quyền kiểm soát, chứ không phải bản thân việc sáp nhập.

Trong điều kiện thông thường, gói thưởng yêu cầu Musk phải hoàn thành 12 mục tiêu về dòng tiền và vận hành kinh doanh để nhận tối đa 423,7 triệu cổ phiếu. Quy mô chi trả phụ thuộc vào kết quả kinh doanh thực tế và việc đạt các mục tiêu vốn hóa thị trường.

Các mục tiêu vận hành bao gồm △giao 20 triệu xe Tesla lũy kế △bán 1 triệu robot △vận hành 1 triệu xe robotaxi. Đây là cấu trúc gắn kết quả kinh doanh thực tế của công ty với phần thưởng cổ phiếu.

Tuy nhiên, nếu Tesla bị mua lại hoặc quyền kiểm soát đổi chủ, một nửa trong số các mục tiêu hiệu suất này sẽ được xem như đã hoàn thành trên thực tế. Sau đó, trọng tâm tính toán khoản thưởng sẽ chuyển sang mục tiêu vốn hóa thị trường của công ty hợp nhất mới.

Mary Ellen Carter, giáo sư kế toán tại Boston College, nhận định: "Khoản thưởng 1.000 tỷ USD từng được xem là đặt ra dựa trên mục tiêu rất khó đạt được, nhưng tình huống sẽ khác đi nếu xảy ra thâu tóm". Bà cho biết thêm dù giá cổ phiếu Tesla giảm, mức giá mà SpaceX đưa ra khi mua lại vẫn có thể được dùng làm cơ sở tính thưởng. Theo cách diễn giải của bà, giá mua lại càng cao thì khả năng Musk đáp ứng điều kiện nhận thưởng càng lớn.

WSJ cho biết nếu giá trị doanh nghiệp của Tesla được định giá ở mức 8.500 tỷ USD, gấp khoảng sáu lần vốn hóa thị trường hiện tại, Musk có thể nhận số cổ phiếu trị giá khoảng 1.000 tỷ USD như trong gói thưởng. Đây là giả định cho thấy giá trị của công ty hợp nhất có thể ảnh hưởng thế nào đến cách tính khoản thưởng.

Hợp đồng thưởng theo hiệu suất là cơ chế chi trả cổ phiếu hoặc tài sản khác khi công ty đạt các mục tiêu về kết quả kinh doanh và giá trị doanh nghiệp do chính công ty đặt ra. Đây là công cụ giúp gắn kết lợi ích giữa ban điều hành và cổ đông, nhưng điều khoản miễn trừ áp dụng khi bị mua lại hoặc chuyển giao quyền kiểm soát có thể làm thay đổi mối liên hệ giữa kết quả kinh doanh thực tế và quy mô khoản thưởng.

Trong các thương vụ mua bán doanh nghiệp thông thường, giá mua lại ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị thị trường của công ty mục tiêu và lợi ích kinh tế của cổ đông. Ở trường hợp này, giá mua lại còn có thể liên quan đến điều kiện nhận thưởng của Musk, khiến lợi ích giữa bên mua và cổ đông Tesla trở nên phức tạp hơn.

Musk hiện nắm quyền kiểm soát biểu quyết tại SpaceX, trong khi tỷ lệ quyền biểu quyết của ông tại Tesla được cho là ở mức khoảng 20%. Ngay cả khi SpaceX đứng ra mua lại, thương vụ vẫn cần được cổ đông Tesla thông qua.

Đối với cổ đông Tesla, không chỉ giá mua lại mà cả quy mô khoản thưởng có thể tăng thêm cho Musk sau sáp nhập cũng là yếu tố cần cân nhắc. Việc chi trả thưởng bằng cổ phiếu có thể ảnh hưởng đến tỷ lệ sở hữu và cơ cấu quyền biểu quyết của các cổ đông hiện hữu.

Trước đó, TokenPost từng đưa tin gói thưởng 1.000 tỷ USD của Tesla có chứa điều khoản có thể miễn một số tiêu chí hiệu suất khi sáp nhập với SpaceX. Phân tích lần này làm rõ hơn cách điều khoản đó có thể tác động đến việc tính thưởng cho Musk trong một cấu trúc mua lại cụ thể, dựa trên giả định về giá trị doanh nghiệp.

Tuy nhiên, con số 8.500 tỷ USD không đồng nghĩa thương vụ sáp nhập đã được chốt hay giá mua lại thực tế đã được ấn định. Giá mua lại, mức độ mở rộng khoản thưởng của Musk và việc cổ đông Tesla có thông qua hay không đều là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến việc thương vụ có thành hiện thực hay không.

Vấn đề lần này thiên về cấu trúc quản trị doanh nghiệp và cách thiết kế thưởng theo hiệu suất, hơn là hướng đi của giá cổ phiếu Tesla. Điều khoản miễn trừ trong gói thưởng chỉ có hiệu lực thực tế khi việc mua lại Tesla hoặc chuyển giao quyền kiểm soát thực sự diễn ra.