7,8%: Tỷ lệ giao dịch perpetual on-chain so với CEX, tăng gấp 3 lần

Giao dịch hợp đồng perpetual futures on-chain đã tăng lên 6,7 nghìn tỷ USD trong năm 2025, mở rộng thị phần trong thị trường phái sinh tiền mã hóa vốn do các sàn giao dịch tập trung (CEX) chi phối. Tỷ lệ khối lượng giao dịch giữa sàn giao dịch phi tập trung (DEX) perpetual và CEX perpetual đã tăng từ 2,5% lên 7,8% chỉ trong một năm.

Theo báo cáo thường niên năm 2025 của CoinGecko, tổng khối lượng giao dịch của 10 sàn perpetual DEX hàng đầu đã tăng 346%, từ 1,5 nghìn tỷ USD năm 2024 lên 6,7 nghìn tỷ USD năm 2025. Trong cùng kỳ, khối lượng giao dịch của các sàn perpetual CEX hàng đầu đạt 86,2 nghìn tỷ USD.

Cần lưu ý, con số 7,8% không phải là thị phần của perpetual DEX trong toàn bộ thị trường phái sinh. Đây là tỷ lệ giữa khối lượng giao dịch perpetual DEX và khối lượng giao dịch perpetual CEX, cho thấy khoảng cách giữa hai hình thức giao dịch này đã thu hẹp đến đâu.

Hợp đồng perpetual futures là loại hợp đồng tương lai không có ngày đáo hạn. Nhà giao dịch thường sử dụng ký quỹ và đòn bẩy, trong khi sàn giao dịch áp dụng cơ chế phí tài trợ (funding fee) định kỳ để giữ giá hợp đồng bám sát giá tài sản cơ sở.

Tài sản cơ sở cho giao dịch perpetual cũng đang mở rộng, không còn giới hạn ở Bitcoin (BTC) và Ethereum (ETH) mà lan sang cổ phiếu, chỉ số, hàng hóa và lãi suất — những tài sản mang tính chất tài sản thực (RWA). Điều này đồng nghĩa cả danh mục tài sản lẫn cách thức mở thị trường giao dịch của các sàn đều đang được mở rộng song song.

Hyperliquid (HYPE) tiếp tục giữ vị trí sàn perpetual DEX hoạt động sôi nổi nhất trong năm 2025, với khối lượng giao dịch cả năm đạt 2,9 nghìn tỷ USD. Đứng sau là Lighter với 1,3 nghìn tỷ USD.

Yếu tố khuyến khích từ từng nền tảng cũng góp phần thúc đẩy khối lượng giao dịch. CoinGecko chỉ ra rằng các chương trình ưu đãi và hoạt động cày airdrop từ Lighter, Aster, edgeX, GRVT và Paradex là một trong những nguyên nhân khiến giao dịch tăng mạnh trong năm 2025.

Đây cũng là lý do khiến khối lượng giao dịch khó có thể được xem là thước đo hoàn toàn chính xác cho nhu cầu thực của thị trường. Một phần giao dịch có thể xuất phát từ hành vi lặp lại nhằm tích điểm hoặc kỳ vọng nhận token trong tương lai, vì vậy cần xem xét cả cách thống kê của từng nền tảng lẫn cấu trúc khuyến khích đi kèm.

Trong bản phân tích công bố ngày 9 tháng 4 năm 2026, Andreessen Horowitz (a16z) nhận định giao dịch perpetual futures đã lan rộng sang thị trường on-chain trong năm 2025. Theo quỹ này, trong vài tuần gần thời điểm công bố, tỷ lệ perpetual RWA trong khối lượng giao dịch của Hyperliquid có lúc lên tới 44%.

Tính năng HIP-3 của Hyperliquid được thiết kế để cho phép các builder đủ điều kiện tự triển khai thị trường perpetual riêng. Theo đó, bên vận hành có thể tự cấu hình thị trường, oracle, thông số hợp đồng, cách định giá và giới hạn đòn bẩy — khác với mô hình truyền thống nơi sàn giao dịch quyết định niêm yết sản phẩm nào.

Đối với nhà đầu tư, ngoài việc tài sản giao dịch ngày càng đa dạng, cấu trúc thanh lý (liquidation) cũng là yếu tố cần cân nhắc. TokenPost từng đưa tin rằng mức độ rủi ro của hợp đồng perpetual futures không chỉ nằm ở bản chất sản phẩm mà còn phụ thuộc nhiều vào cách sàn giao dịch thiết kế cơ chế thanh lý.

Bước sang năm 2026, đà tăng trưởng so với cùng kỳ năm trước vẫn tiếp diễn. Khối lượng giao dịch trung bình hàng tháng của 12 sàn perpetual DEX hàng đầu đạt 611,57 tỷ USD, cao hơn 15,0% so với mức trung bình 531,65 tỷ USD của năm 2025.

Tuy nhiên, xu hướng theo từng tháng lại cho thấy dấu hiệu chững lại. Khối lượng giao dịch giảm từ 751,59 tỷ USD trong tháng 1 năm 2026 xuống còn 481,84 tỷ USD vào tháng 4, tương đương mức giảm 35,9%.

Tỷ lệ khối lượng giao dịch giữa perpetual DEX và CEX cũng giảm, từ 13% vào tháng 11 năm 2025 xuống còn 10% vào tháng 4 năm 2026. Xu hướng khối lượng giao dịch trung bình hàng tháng của 12 sàn perpetual DEX hàng đầu tăng lên diễn ra song song với đà chững lại trong ngắn hạn.

Rào cản từ quy định pháp lý vẫn tiếp tục tồn tại. Theo Andreessen Horowitz, phần lớn các sàn giao dịch tập trung lẫn phi tập trung hiện vẫn hạn chế người dùng tại Mỹ tiếp cận trực tiếp với giao dịch perpetual futures. Do đó, để đánh giá liệu thị trường perpetual on-chain có thực sự mở rộng hay không, cần xem xét đồng thời mức tăng khối lượng giao dịch, mức độ phụ thuộc vào khuyến khích, biến động theo tháng và các rào cản tiếp cận đối với người dùng.