CPI 3,8%: Fed thận trọng trước rủi ro giá dầu Trung Đông

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 4 của Mỹ tăng 3,8% so với cùng kỳ năm trước, trong khi cú sốc giá dầu bắt nguồn từ Trung Đông nổi lên như một biến số có thể làm chao đảo lộ trình lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Giới phân tích nhận định nếu chi phí năng lượng và vận chuyển tăng cao kéo dài, áp lực giá cả và đà giảm tốc tiêu dùng có thể cùng lúc gia tăng.

Cheryl Venable, quyền Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Ngân hàng Dự trữ Liên bang Atlanta (Atlanta Fed), trong bài viết định kỳ hàng quý công bố ngày 12 tháng 5 đã chỉ ra xung đột Trung Đông là cú sốc mới đang tác động đến kinh tế Mỹ. Bà cho biết giá dầu và chi phí vận chuyển tăng có thể khiến gánh nặng chi phí của các nhà sản xuất và doanh nghiệp vận tải phình to.

Theo bà Venable, nếu cú sốc này kéo dài nhiều tháng, chi phí gia tăng của doanh nghiệp có thể lan thành một đợt tăng giá trên diện rộng, đồng thời sức mua của người tiêu dùng cũng suy yếu theo. Mức độ doanh nghiệp chuyển chi phí vào giá bán và tốc độ hộ gia đình cắt giảm chi tiêu sẽ là yếu tố quyết định chiều hướng của lạm phát và tăng trưởng kinh tế.

CPI tháng 4 của Mỹ tăng 3,8% so với cùng kỳ năm trước. Bà Venable cho biết lạm phát vẫn cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% mà Fed đặt ra. Bà cũng nói người tiêu dùng Mỹ đã chi thêm 81 tỷ USD (khoảng 114.777 nghìn tỷ won) theo tỷ lệ quy đổi hàng năm cho các sản phẩm năng lượng như xăng dầu trong tháng 3 so với tháng trước đó.

Thông điệp chính sách lần này nghiêng về quan sát hơn là nới lỏng lãi suất. Bà Venable nói: “Trong bối cảnh lạm phát vẫn cao hơn nhiều so với mục tiêu và áp lực giá mới đang hình thành từ gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu, đây chưa phải lúc nới lỏng chính sách vì có thể kích thích thêm lạm phát.” Phát biểu này cho thấy Fed đang ưu tiên sự thận trọng hơn là hành động sớm.

Bà cũng cho rằng phản ứng quá mạnh tay trước áp lực giá mới có thể làm xáo trộn thế cân bằng của thị trường lao động, vì vậy cách tiếp cận “chờ và quan sát” (wait and see) là phù hợp ở thời điểm hiện tại. Theo bà, rất khó để vội thắt chặt chỉ vì lo ngại lạm phát, hay vội nới lỏng chỉ vì lo ngại kinh tế giảm tốc.

Biên bản cuộc họp Ủy ban Thị trường mở Liên bang (FOMC) ngày 16-17 tháng 6 của Fed cũng đưa ra nhận định tương tự. Fed cho biết xung đột Trung Đông, các chỉ số kinh tế vững chắc, lạm phát cao và dòng vốn đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) đều đang tác động đến nền kinh tế và giá tài sản.

FOMC là cơ quan hoạch định chính sách tiền tệ của Fed, quyết định hướng đi lãi suất cơ bản của Mỹ. Tại thời điểm đó, lãi suất điều hành được giữ ở mức 3,5-3,75%.

Theo biên bản, chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) tháng 4 tăng 3,8%, trong khi PCE lõi tăng 3,3%. Chỉ số giá PCE là thước đo Fed thường dùng để đưa ra quyết định chính sách tiền tệ, còn chỉ số lõi loại trừ nhóm thực phẩm và năng lượng vốn biến động mạnh để phản ánh xu hướng giá cả nền tảng.

Fed nêu thuế quan, chi phí năng lượng phát sinh từ Trung Đông và nhu cầu đầu tư AI là những yếu tố gây áp lực lên giá cả. Điều này cho thấy Fed không quy nguyên nhân lạm phát chỉ về tình hình Trung Đông, mà nhìn nhận đây là kết quả cộng hưởng giữa chi phí nguồn cung và nhu cầu đầu tư.

Biên bản cũng ghi nhận giới đầu tư dự đoán Fed sẽ giữ nguyên lãi suất đến đầu năm 2027 và kỳ vọng một lần giảm lãi suất vào quý II năm sau. Tuy nhiên, giá thị trường cũng phản ánh một phần khả năng tăng lãi suất một lần vào giữa năm 2027.

Cú sốc giá dầu vẫn chưa phản ánh toàn diện vào quyết định giá của doanh nghiệp. Theo khảo sát kỳ vọng lạm phát doanh nghiệp của Fed Atlanta tính đến ngày 22 tháng 7, kỳ vọng lạm phát trong 1 năm tới ở mức 2,2%, trong khi tốc độ tăng chi phí đơn vị hàng năm của doanh nghiệp giảm xuống mức trung bình 2,3%.

Reuters đưa tin ngày 27 tháng 7 (giờ địa phương) rằng các công ty môi giới lớn đánh giá quyết định của FOMC tháng 7 là “cuộc đua sít sao”. Khi giá dầu Brent chạm mốc 100 USD/thùng và căng thẳng tại khu vực Vùng Vịnh leo thang trở lại, một số tổ chức để ngỏ khả năng tăng lãi suất, nhưng phần lớn vẫn giữ kịch bản cơ sở là giữ nguyên lãi suất.

Đối với nhà đầu tư, tổ hợp lãi suất và giá dầu có liên hệ mật thiết với môi trường thanh khoản của các tài sản rủi ro, trong đó có Bitcoin(BTC). TokenPost trước đó cũng đưa tin về nhận định của thị trường rằng giá dầu tăng có thể gây áp lực lên giá Bitcoin. Tuy nhiên, bà Venable và biên bản FOMC không đưa ra định hướng giá cụ thể cho bất kỳ tài sản nào.

Nếu tình hình Trung Đông xấu đi trở lại, việc nguồn cung dầu bị gián đoạn và chi phí vận chuyển tăng có phản ánh vào các chỉ số giá hay không sẽ là tiêu chí đánh giá tiếp theo. Fed dự kiến sẽ quyết định lộ trình lãi suất dựa trên các chỉ số giá cả và thị trường lao động được công bố trong thời gian tới.