Yên Nhật giảm về 159,34 yên/USD, Arthur Hayes nêu kịch bản FIMA lan sang Bitcoin(BTC)

Tỷ giá USD/JPY tăng lên gần mốc 159,34 yên, khiến đà giảm của yên Nhật và bất ổn trên thị trường trái phiếu chính phủ Nhật Bản trở thành biến số mới đối với thanh khoản USD toàn cầu. Arthur Hayes, đồng sáng lập BitMEX, đưa ra kịch bản rằng nếu Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) kích hoạt cơ chế repo dành cho các cơ quan tiền tệ nước ngoài và quốc tế (FIMA), dòng thanh khoản có thể lan sang Bitcoin(BTC) và vàng.

Theo Wall Street Journal đưa tin ngày 11 tháng 8 (giờ địa phương), tỷ giá USD/JPY dao động quanh mốc 159,34 yên. Giới phân tích cho rằng nhu cầu giao dịch chênh lệch lãi suất (carry trade) — vay yên với lãi suất thấp để đầu tư vào tài sản có lợi suất cao hơn — là yếu tố hỗ trợ cho đà giảm của yên.

Trong bài viết “Woomph” đăng trên Medium ngày 27 tháng 1, Hayes diễn giải yên Nhật và thị trường trái phiếu chính phủ Nhật Bản như những tín hiệu cảnh báo đối với thanh khoản toàn cầu. Ông cho rằng nếu yên bất ngờ đảo chiều tăng mạnh, hoặc lãi suất dài hạn của Nhật Bản biến động, áp lực bán trái phiếu Mỹ từ dòng vốn Nhật Bản có thể gia tăng.

Ông nêu ra một đường đi cụ thể: Nhật Bản có thể dùng lượng trái phiếu Mỹ đang nắm giữ làm tài sản đảm bảo cho FIMA repo để vay USD, rồi dùng số USD đó mua yên. Theo nhận định của Hayes, nếu Fed qua đó bơm thêm USD ra thị trường, điều này cũng có thể tác động tới Bitcoin và vàng.

FIMA repo là cơ chế cho phép ngân hàng trung ương nước ngoài và các cơ quan tiền tệ quốc tế vay USD tạm thời từ Fed, dùng trái phiếu Mỹ đang nắm giữ làm tài sản đảm bảo. Đây được xem là van an toàn thanh khoản, giúp các bên huy động USD mà không cần bán trực tiếp trái phiếu Mỹ ra thị trường.

Giao dịch chỉ thực hiện bằng USD, và tài sản đảm bảo là trái phiếu Mỹ được áp dụng mức ký quỹ toàn phần. Theo văn bản của Ủy ban Thị trường mở Liên bang (FOMC) công bố năm 2022, hạn mức giao dịch cho mỗi đối tác được phê duyệt trước là 60 tỷ USD mỗi ngày.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa sự tồn tại của cơ chế này và kịch bản chính sách mà Hayes đưa ra. Fed mô tả FIMA repo là công cụ dự phòng để cấp USD cho các cơ quan tiền tệ nước ngoài trong giai đoạn khủng hoảng, không xem đây là chương trình nới lỏng định lượng thường trực nhằm bảo vệ yên hay mua trái phiếu Nhật Bản.

Fed thiết kế lãi suất FIMA repo cao hơn lãi suất repo trên thị trường tư nhân khi thị trường trái phiếu Mỹ hoạt động bình thường. Cấu trúc này chỉ nhằm phục vụ những thời điểm xuất hiện áp lực huy động USD bất thường, vượt ra ngoài điều kiện thị trường thông thường.

Con số 1.373 tỷ USD mà Hayes đưa ra liên quan đến lượng nắm giữ của Nhật Bản cũng cần được đối chiếu cẩn trọng với số liệu chính thức. Tổng dự trữ ngoại hối và lượng trái phiếu Mỹ mà Nhật Bản nắm giữ là hai chỉ số khác nhau về phạm vi thống kê và thời điểm chốt số liệu.

Theo Bộ Tài chính Nhật Bản, dự trữ ngoại hối tính đến cuối tháng 3 năm 2026 đạt 1.374,734 tỷ USD, trong đó chứng khoán ngoại tệ chiếm 1.009 tỷ USD.

Trong khi đó, theo Thống kê vốn quốc tế (TIC) của Bộ Tài chính Mỹ, lượng trái phiếu dài hạn Mỹ mà Nhật Bản nắm giữ tính đến ngày 30 tháng 6 năm 2025 là 1.023,995 tỷ USD. Con số mà Hayes đưa ra không khớp với bất kỳ số liệu nào trong hai thống kê chính thức trên.

Tâm lý cảnh giác quanh đà giảm của yên và khả năng can thiệp thị trường vẫn tiếp diễn. Theo Reuters đưa tin ngày 8 tháng 5, các vị thế đầu cơ đặt cược yên tiếp tục giảm giá đã giảm xuống còn 61.738 hợp đồng sau khi cơ quan chức năng can thiệp thị trường.

Scott Bessent, Bộ trưởng Tài chính Mỹ, ngày 19 tháng 5 phát biểu theo hướng rằng nếu chính phủ Nhật Bản trao đủ quyền tự chủ cho Kazuo Ueda, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ), thì ông Ueda có thể triển khai các biện pháp cần thiết. Phát biểu này đã khơi dậy kỳ vọng của thị trường về hướng đi chính sách lãi suất của BOJ.

Điều mà thị trường tiền mã hóa cần theo dõi không phải là việc cơ chế FIMA repo có tồn tại hay không, mà là quy mô sử dụng thực tế của nó. Hayes đề xuất nên quan sát mục tài sản bằng ngoại tệ trên bảng cân đối kế toán H.4.1 của Fed, đồng thời ông cũng thừa nhận rằng kịch bản mình đưa ra chưa được xác nhận bằng dòng vốn thực tế nào.

Trước đó, TokenPost từng đưa tin về nhận định của Hayes cho rằng nếu FIMA được sử dụng trong quá trình bảo vệ yên, điều này có thể ảnh hưởng tới thanh khoản USD và thị trường Bitcoin. Việc cơ chế FIMA có được triển khai trên thực tế hay không sẽ được phản ánh qua bảng cân đối kế toán H.4.1 của Fed và quy mô sử dụng thực tế của cơ chế này.

Nguồn tham khảo: bài viết “Woomph” trên Medium của Arthur Hayes, FAQ về cơ chế FIMA repo của Fed, biên bản họp FOMC tháng 1/2022, số liệu dự trữ ngoại hối của Bộ Tài chính Nhật Bản, Thống kê vốn quốc tế (TIC) của Bộ Tài chính Mỹ, Reuters, Wall Street Journal.