Thuế 25% chip, 15% polysilicon: Mỹ mở rộng tái cấu trúc chuỗi cung ứng sang năng lượng mặt trời

Mỹ đang mở rộng chiến lược tái cấu trúc chuỗi cung ứng nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, từ chất bán dẫn, khoáng sản quan trọng, mua sắm quốc phòng cho đến vật liệu năng lượng mặt trời. Giới quan sát cho rằng đây không đơn thuần là chính sách thuế quan theo từng mặt hàng, mà là nỗ lực thiết kế lại cấu trúc mua sắm và sản xuất theo từng ngành.

Theo Cục Phân tích Kinh tế thuộc Bộ Thương mại Mỹ (BEA), thâm hụt thương mại hàng hóa và dịch vụ của Mỹ năm 2025 đạt 901,5 tỷ USD (khoảng 1.277 nghìn tỷ won). Thâm hụt thương mại hàng hóa với Trung Quốc là 202,1 tỷ USD (khoảng 286 nghìn tỷ won), giảm 93,4 tỷ USD (khoảng 132 nghìn tỷ won) so với năm trước đó.

Đáng chú ý, đối tác có thâm hụt thương mại hàng hóa lớn nhất của Mỹ trong năm này không phải Trung Quốc mà là Liên minh châu Âu (EU). Thâm hụt với EU đạt 218,8 tỷ USD (khoảng 310 nghìn tỷ won), cao hơn 16,7 tỷ USD (khoảng 24 nghìn tỷ won) so với thâm hụt với Trung Quốc.

Nhà Trắng công bố biện pháp theo Mục 232 Đạo luật Mở rộng Thương mại đối với chất bán dẫn, thiết bị sản xuất bán dẫn và các sản phẩm phái sinh vào ngày 14/1. Một số dòng chip điện toán cao cấp và sản phẩm phái sinh bị áp thuế 25%.

Mục 232 Đạo luật Mở rộng Thương mại là cơ chế cho phép điều tra hàng nhập khẩu có ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, từ đó áp dụng các biện pháp điều chỉnh như thuế quan hoặc hạn chế nhập khẩu. Cùng ngày, quy trình đàm phán và điều chỉnh nhập khẩu cũng được khởi động đối với khoáng sản quan trọng và các sản phẩm phái sinh.

Việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng còn lan sang lĩnh vực mua sắm chính phủ và hợp đồng công nghiệp quốc phòng. Ngày 20/7, chính quyền Mỹ ban hành Sắc lệnh hành pháp số 14415, siết chặt quy định phê duyệt ngoại lệ nhằm giảm phụ thuộc vào các quốc gia bị chỉ định, trong đó có Trung Quốc, trong chuỗi cung ứng quốc phòng.

Gần đây, polysilicon - vật liệu dùng cho năng lượng mặt trời - đã được bổ sung vào diện đối tượng chính sách. Theo Guardian, chính phủ Mỹ đưa ra phương án áp thuế 15% đối với các sản phẩm liên quan đến polysilicon nhập khẩu, đồng thời áp giá nhập khẩu tối thiểu đối với polysilicon, tấm wafer, pin mặt trời và module năng lượng mặt trời.

Thời điểm biện pháp này có hiệu lực được ấn định là ngày 4/12. Giá nhập khẩu tối thiểu là công cụ ngăn hàng nhập khẩu bán dưới một mức giá nhất định, qua đó bảo vệ các nhà sản xuất trong nước trước sự cạnh tranh của hàng giá rẻ.

Polysilicon là vật liệu silicon đa tinh thể có độ tinh khiết cao, được dùng trong sản xuất tấm pin mặt trời và chất bán dẫn. Tuy nhiên, do độ tinh khiết và quy trình sản xuất yêu cầu khác nhau tùy mục đích sử dụng, khó có thể khẳng định biện pháp đối với vật liệu năng lượng mặt trời sẽ tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng bán dẫn.

Ngành sản xuất Mỹ đang tái bố trí chuỗi cung ứng theo hướng nội địa hóa. T1 Energy(TE) cho biết vào ngày 15/8/2025 rằng công ty đã đảm bảo nguồn polysilicon và wafer sản xuất tại Mỹ thông qua hợp đồng cung ứng ký với Corning(GLW). Công ty cho biết sẽ dùng nguồn cung này để xây dựng chuỗi giá trị năng lượng mặt trời kết nối giữa bang Michigan và Texas.

First Solar, trong báo cáo kết quả kinh doanh quý 1/2026, đánh giá rằng nền tảng sản xuất tại Mỹ - độc lập với chuỗi cung ứng silicon tinh thể của Trung Quốc - giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của công ty. Với giả định môi trường chính sách được duy trì như hiện tại, công ty vẫn giữ nguyên dự báo kết quả kinh doanh năm 2026.

Ở chiều ngược lại, gánh nặng chi phí là mặt trái của quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng. Thuế quan và giá nhập khẩu tối thiểu có thể giúp tăng sức cạnh tranh về giá cho các nhà sản xuất Mỹ, nhưng đồng thời cũng có thể đẩy chi phí linh kiện và lắp đặt năng lượng mặt trời lên cao, kéo theo chi phí đầu tư hạ tầng điện tăng theo.

Viện nghiên cứu Brookings (Brookings Institution) phân tích rằng giá trị gia tăng có nguồn gốc từ Trung Quốc vẫn có thể tiếp tục xuất hiện trong hàng nhập khẩu vào Mỹ thông qua các nước thứ ba như Mexico và Việt Nam. Điều này đồng nghĩa dù áp thuế, nếu cấu trúc chuyển tải và tái xuất khẩu vòng qua nước khác vẫn tồn tại, việc giảm phụ thuộc vào Trung Quốc có thể mất nhiều thời gian hơn.

Trung Quốc cũng duy trì các biện pháp phòng vệ thương mại liên quan đến vật liệu năng lượng mặt trời. Bộ Thương mại Trung Quốc ngày 13/1 cho biết sẽ gia hạn thêm 5 năm, kể từ ngày hôm sau, mức thuế chống bán phá giá áp dụng đối với polysilicon cấp năng lượng mặt trời nhập khẩu từ Mỹ và Hàn Quốc.

Đối với thị trường tiền mã hóa, đây có thể không phải là yếu tố tác động trực tiếp đến giá, mà là yếu tố gián tiếp thông qua kênh chi phí. Khi đầu tư vào bán dẫn, năng lượng mặt trời và lưới điện đan xen với nhau, chi phí điện năng và chu kỳ đầu tư thiết bị của các trung tâm dữ liệu AI có thể thay đổi. Cùng với thay đổi trong chính sách AI của Nhà Trắng, cũng cần theo dõi tác động đến chi phí khai thác và hạ tầng của Bitcoin(BTC). Các biện pháp thuế quan và giá nhập khẩu tối thiểu liên quan đến polysilicon dự kiến sẽ có hiệu lực từ ngày 4/12.