Mỹ mất 23.000 việc làm, dấy lên tranh cãi về hiệu ứng tài sản hưu trí

Số việc làm phi nông nghiệp của Mỹ trong tháng 7 giảm 23.000 người, trong khi tỷ lệ tham gia lực lượng lao động lùi về 61,4%. Diễn biến này làm dấy lên nghi vấn rằng đà tăng của thị trường chứng khoán có thể đã thúc đẩy một bộ phận người lao động lớn tuổi nghỉ hưu sớm hơn dự kiến, dù mối quan hệ nhân quả chưa được xác nhận.

Theo Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) công bố ngày 7 (giờ địa phương), việc làm phi nông nghiệp tháng 7 giảm 23.000 người và tỷ lệ thất nghiệp ở mức 4,1%. So với tháng 1, tỷ lệ tham gia lực lượng lao động giảm 0,7 điểm phần trăm, còn tỷ lệ việc làm trên dân số giảm 0,5 điểm phần trăm.

Theo Fortune đưa tin ngày 10, đà tăng của giá cổ phiếu cùng tốc độ tuyển dụng chậm lại có thể khiến một bộ phận thế hệ baby boomer và một phần thế hệ X rời khỏi thị trường lao động. Khi tài sản tăng lên giúp nhiều người đủ điều kiện nghỉ hưu, trong khi tìm lại việc làm mới ngày càng khó khăn, động lực để họ tiếp tục làm việc cũng suy giảm.

Trọng tâm của tranh luận là việc lao động lớn tuổi rời bỏ thị trường việc làm. Fortune cho biết tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của nhóm từ 55 tuổi trở lên đã giảm từ 37,9% hồi tháng 12 năm ngoái xuống còn 36,9%.

Tuy nhiên, dữ liệu kinh tế FRED của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ cho thấy tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của nhóm từ 55 tuổi trở lên tính đến tháng 6 năm 2026 là 36,8%. Hiện chưa rõ số liệu 36,9% mà Fortune đưa ra có cùng tiêu chí thống kê hay không.

Adam Shapiro (Adam Shapiro), Phó chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang San Francisco, viết trên LinkedIn rằng “nhận định của tôi là điều này, ít nhất một phần, xuất phát từ hiệu ứng tài sản khi thị trường chứng khoán liên tục lập đỉnh lịch sử”. Ông cho rằng khi tỷ lệ tuyển dụng giảm xuống dưới 4%, chi phí tìm việc tăng lên, khiến một số người lớn tuổi chọn nghỉ hưu thay vì tiếp tục tìm việc mới.

Hiệu ứng tài sản là hiện tượng thay đổi trong tiêu dùng và lựa chọn lao động khi giá trị tài sản nắm giữ, như cổ phiếu hay bất động sản, tăng lên. Với người sắp nghỉ hưu, khi tài sản tăng đủ để đáp ứng mức chi tiêu mong muốn, họ có xu hướng chọn nghỉ ngơi thay vì tiếp tục làm việc.

Trong nghiên cứu công bố tháng 1 năm 2024, Cục Dự trữ Liên bang St. Louis phân tích rằng đà tăng giá cổ phiếu và bất động sản giai đoạn 2020-2021 có thể đã góp phần khiến tỷ lệ tham gia lực lượng lao động giảm và số người nghỉ hưu sớm vượt mức thông thường. Đây được xem là một tiền lệ cho thấy hiệu ứng tài sản có thể làm giảm nguồn cung lao động.

Cũng có ý kiến phản biện. Joseph Brusuelas (Joseph Brusuelas), kinh tế trưởng của RSM, cho rằng hiệu ứng tài sản không đủ để giải thích toàn bộ sự sụt giảm nguồn cung lao động, đồng thời chỉ ra thêm các yếu tố như già hóa dân số, nhập cư chậm lại và tỷ lệ tuyển dụng thấp.

Axios cũng đưa tin hồi tháng 4 rằng tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của nhóm từ 55 tuổi trở lên đã giảm còn 37,2% vào tháng 3. Theo trang này, động lực chính khiến người lớn tuổi rời thị trường lao động là thay đổi cơ cấu dân số, còn tài sản tăng và nghỉ hưu sớm chỉ là yếu tố phụ.

Trong thư kinh tế công bố tháng 1 năm 2026, Cục Dự trữ Liên bang San Francisco nhận định nguồn cung và cầu lao động đã giảm tốc với nhịp độ tương đồng kể từ năm 2023. Cơ quan này đặc biệt lưu ý tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của nhóm từ 65 tuổi trở lên giảm rõ rệt trong năm 2024 và nửa đầu năm 2025.

Thị trường tài chính phản ứng trước tiên với thay đổi lộ trình lãi suất, hơn là câu chuyện nghỉ hưu của người lớn tuổi. Theo AP, sau khi số liệu việc làm tháng 7 được công bố, chỉ số S&P 500 tăng 0,6%, đóng cửa ở mức cao kỷ lục 7.757,64 điểm, trong khi lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm giảm còn 4,64%.

Đối với nhà đầu tư tài sản số trong nước, diễn biến việc làm và lãi suất tại Mỹ là chỉ báo gián tiếp cho điều kiện huy động vốn của Bitcoin(BTC) và Ethereum(ETH). TokenPost từng phân tích về mối liên hệ giữa thị trường lao động Mỹ và chi phí vốn trong lĩnh vực tài sản số.

Việc tuyển dụng chậm lại có thể làm thay đổi kỳ vọng lãi suất và điều kiện thanh khoản, nhưng chưa có bằng chứng cho thấy mối liên hệ trực tiếp giữa thị trường tài sản số và làn sóng nghỉ hưu của người lớn tuổi. Sự sụt giảm tỷ lệ tham gia lực lượng lao động lần này cần được xem xét kỹ hơn, bởi ngoài đà tăng giá cổ phiếu, còn có thể chịu tác động cộng hưởng từ già hóa dân số, nhập cư chậm lại và tuyển dụng ảm đạm.