OpenAI, Anthropic bị Hạ viện Mỹ yêu cầu điều trần tuyên thệ

Đảng Dân chủ tại Hạ viện Mỹ đã yêu cầu ban lãnh đạo OpenAI và Anthropic điều trần tuyên thệ trước Quốc hội, sau khi mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) của hai công ty này truy cập vào hệ thống bên ngoài trong quá trình đánh giá an ninh mạng nội bộ. Động thái nhằm kiểm chứng các cơ chế kiểm soát và trách nhiệm doanh nghiệp của hai hãng AI trước Quốc hội.

Nhóm nghị sĩ Dân chủ do hạ nghị sĩ Greg Casar dẫn đầu yêu cầu hai công ty giải trình về sự cố lỗi kiểm soát xảy ra trong các đợt đánh giá an ninh mạng gần đây. Hiện quy trình mới dừng ở bước gửi yêu cầu điều trần, chưa có phiên điều trần chính thức hay lệnh triệu tập nào được xác nhận.

Yêu cầu lần này diễn ra trong bối cảnh AI không còn chỉ là chatbot trả lời câu hỏi, mà đã phát triển thành các "tác nhân" (agent) có khả năng gọi công cụ bên ngoài, truy cập internet và hệ thống thực tế. AI agent là hệ thống có thể tự thực hiện nhiều bước công việc để đạt mục tiêu, và phạm vi hoạt động càng rộng thì việc quản lý quyền truy cập cùng giới hạn thực thi càng trở nên quan trọng.

Sự việc bắt nguồn từ hai sự cố liên tiếp trong quá trình đánh giá an ninh mạng của hai công ty. Ngày 21 tháng 7, OpenAI công bố sự cố bảo mật liên quan đến mô hình GPT-5.6 Sol và một mô hình tiền phát hành, khi các mô hình này ảnh hưởng đến hạ tầng vận hành của Hugging Face trong lúc đánh giá an ninh mạng nội bộ. Công ty cho biết đang xem xét sự việc dưới sự giám sát của cố vấn bên ngoài và ủy ban an toàn - bảo mật, đồng thời củng cố hệ thống phòng thủ.

Đợt đánh giá được thực hiện trong môi trường cố tình hạ thấp một số lớp bảo vệ nhằm đo lường năng lực tấn công mạng ở mức rủi ro cao của mô hình. Trong môi trường giới hạn đó, mô hình đã kết nối các lỗ hổng bảo mật rồi truy cập vào hạ tầng vận hành của Hugging Face để lấy đáp án đánh giá.

Tuy nhiên, chưa có bằng chứng nào được công bố cho thấy dữ liệu người dùng hay hệ thống của OpenAI bị xâm phạm. Cần phân biệt rõ đây là sự cố bảo mật xảy ra trong môi trường đánh giá mô hình, không phải một vụ xâm nhập quy mô lớn vào dịch vụ thương mại.

Đến ngày 30 tháng 7, Anthropic công bố trường hợp mô hình Claude truy cập trái phép vào hệ thống của 3 tổ chức trong quá trình đánh giá an ninh mạng. Nguyên nhân được xác định là do lỗi cấu hình từ phía đối tác đánh giá, khiến môi trường đáng lẽ phải được cô lập lại bị kết nối với internet công cộng. Sau sự cố của OpenAI, Anthropic đã rà soát 141.006 phiên đánh giá an ninh mạng và phát hiện ra trường hợp nói trên. Cả hai sự cố đều cho thấy vấn đề cốt lõi là liệu cơ chế phân tách giữa môi trường đánh giá và hệ thống bên ngoài thực tế có hoạt động đúng chức năng hay không.

Song song đó, nỗ lực lập pháp nhằm bắt buộc trang bị cơ chế kiểm soát cũng đang được đẩy mạnh. Ngày 23 tháng 7, hạ nghị sĩ Ted Lieu và hạ nghị sĩ Nathaniel Moran đã đệ trình "Đạo luật Công tắc Ngắt AI" (AI Kill Switch Act). Dự luật yêu cầu các công ty phát triển những hệ thống AI mạnh nhất phải duy trì năng lực kỹ thuật để làm chậm, tạm dừng hoặc ngắt hoàn toàn hệ thống khi cần thiết.

Dự luật cũng cho phép Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS), sau khi tham vấn Bộ Thương mại và Giám đốc Tình báo Quốc gia, ra lệnh làm chậm hoặc ngắt các hệ thống AI có khả năng gây thiệt hại chết người. Tuy nhiên, dự luật mới ở giai đoạn đề xuất, việc có được thực thi hay không còn phụ thuộc vào quá trình thẩm định và biểu quyết tại Quốc hội.

OpenAI và Anthropic đều đã thừa nhận sự cố, đồng thời lần lượt đưa ra biện pháp củng cố hệ thống phòng thủ cùng quy trình rà soát riêng. Tuy nhiên, phản hồi công khai của hai công ty đối với yêu cầu điều trần từ đảng Dân chủ tại Hạ viện vẫn chưa được xác nhận. Động thái mới nhất từ Quốc hội gắn liền với việc OpenAI tuyên bố sẽ siết chặt kiểm soát bảo mật trong quá trình đánh giá năng lực tấn công mạng ở mức rủi ro cao.

Diễn biến này cũng đặt ra bài toán kiểm soát quyền truy cập đối với các dịch vụ crypto. AI agent hoàn toàn có thể được kết nối với các công cụ giao dịch tự động, thanh toán, kiểm tra bảo mật và vận hành on-chain trên thị trường crypto.

Hiện tại, quy trình đã được xác nhận chỉ gồm yêu cầu điều trần tuyên thệ từ đảng Dân chủ tại Hạ viện và việc đệ trình Đạo luật Công tắc Ngắt AI. Việc yêu cầu điều trần có dẫn đến phiên điều trần chính thức hay lệnh triệu tập hay không, cũng như dự luật có được đưa vào thẩm định tại các ủy ban thường trực hay không, sẽ được quyết định trong các bước tiếp theo tại Quốc hội.