Mỹ chi 4 tỷ USD phát triển mỏ scandium tại Australia

Chính phủ Mỹ sẽ cấp khoản vay có điều kiện trị giá 400 triệu USD để hỗ trợ Sunrise Energy Metals của Australia phát triển mỏ scandium, trong nỗ lực mở rộng chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu vốn đang phụ thuộc nặng vào Trung Quốc sang các nước đồng minh.

Financial Times (FT) đưa tin Văn phòng Vốn Chiến lược (Office of Strategic Capital) thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ sẽ rót vốn cho dự án Scandium Syerston (Syerston Scandium Project), nằm gần thị trấn Parkes ở phía tây bang New South Wales. Khoản vay được cho là có điều kiện đi kèm là đáp ứng các yêu cầu pháp lý và kỹ thuật, đổi lại phía Mỹ sẽ được quyền ưu tiên mua sản phẩm khai thác từ mỏ này.

Tuy nhiên, việc ký thỏa thuận vay có điều kiện không đồng nghĩa với việc giải ngân hay sản xuất ngay lập tức. Dự án còn phải trải qua các bước tiếp theo như hoàn tất thu xếp tài chính, thẩm định pháp lý và kỹ thuật.

Scandium là kim loại chiến lược, được dùng để tăng độ bền đồng thời giảm trọng lượng cho hợp kim nhôm. Kim loại này được ứng dụng trong hàng không vũ trụ, quốc phòng, ô tô, cũng như trong lĩnh vực bán dẫn viễn thông và điện toán.

Sunrise Energy Metals giới thiệu dự án Syerston là nguồn cung scandium chi phí thấp, dài hạn cho thị trường phương Tây. Công ty đặt mục tiêu cung cấp kim loại tinh chế phục vụ các ngành năng lượng, quốc phòng, vận tải và điện toán.

Khoản hỗ trợ lần này nằm trong khuôn khổ hợp tác về khoáng sản thiết yếu và đất hiếm mà Mỹ và Australia đã ký ngày 21 tháng 10 năm 2025. Văn phòng Thủ tướng Australia khi đó cho biết hai nước sẽ mỗi bên đầu tư ít nhất 1 tỷ USD vào các dự án khoáng sản thiết yếu ưu tiên của nhau trong vòng 6 tháng.

Nhà Trắng cũng cho biết, theo khuôn khổ hợp tác này, chính phủ hai nước dự kiến rót hơn 3 tỷ USD vào các dự án khoáng sản thiết yếu trong 6 tháng. Đây không chỉ là việc phát triển một mỏ đơn lẻ, mà là ý tưởng tái cấu trúc nguồn cung khoáng sản thiết yếu theo hướng tập trung vào các nước đồng minh.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Trung Quốc chiếm 91% công suất tinh chế đất hiếm toàn cầu vào năm 2024, trong khi tỷ trọng sản xuất nam châm vĩnh cửu lên tới 94%.

Nam châm vĩnh cửu từ đất hiếm được sử dụng trong xe điện, tua-bin gió, động cơ công nghiệp, trung tâm dữ liệu AI, thiết bị y tế, hàng không vũ trụ và quốc phòng. Việc tinh chế và sản xuất nam châm vĩnh cửu tập trung quá mức vào một số quốc gia khiến việc đa dạng hóa không chỉ nguồn nguyên liệu mà cả công đoạn chế biến trở thành bài toán trong chính sách chuỗi cung ứng.

FT cho biết sau thông báo trên, cổ phiếu Sunrise Energy Metals đã tăng 18%, đẩy giá trị vốn hóa công ty lên 3,2 tỷ AUD, tương đương khoảng 2,2 tỷ USD.

Truyền thông Australia ghi nhận quy mô giao dịch này ở mức 560-566 triệu AUD. Con số này được cho là quy đổi từ mức 400 triệu USD sang đô la Australia, tuy nhiên tỷ giá áp dụng cụ thể không được công bố.

Chính quyền bang New South Wales cho biết dự án Syerston dự kiến khởi công vào nửa cuối năm 2026 và bắt đầu sản xuất vào giữa năm 2028. Việc nguồn cung có thực sự mở rộng hay không sẽ được xác nhận sau khi hoàn tất các thủ tục thu xếp tài chính, thẩm định, dựa trên tiến độ sản xuất thực tế vào năm 2028.