Trung Quốc kiểm soát xuất khẩu với 10 pháp nhân Mỹ, gồm loạt hãng drone

Trung Quốc đã cấm xuất khẩu vật tư lưỡng dụng cho 10 pháp nhân, trong đó có nhiều hãng drone của Mỹ, đồng thời siết chặt yêu cầu khai báo xuất khẩu liên quan đến thiết bị bay không người lái. Cùng lúc, Mỹ cũng hạn chế việc chứng nhận thiết bị đối với drone sản xuất ở nước ngoài, khiến căng thẳng công nghệ giữa hai nước lan sang chuỗi cung ứng drone.

Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết vào ngày 22 tháng 6 rằng đã đưa 10 pháp nhân Mỹ, gồm Red Cat Holdings, Teal Drones, IMSAR và MP Materials, vào danh sách kiểm soát xuất khẩu. Theo đó, hành vi xuất khẩu vật tư lưỡng dụng có nguồn gốc Trung Quốc cho các pháp nhân này, hoặc chuyển giao qua nước thứ ba, đều bị cấm. Trong một số trường hợp đặc biệt, doanh nghiệp xuất khẩu phải nộp đơn xin phép riêng tới Bộ Thương mại.

Biện pháp lần này không phải là lệnh cấm xuất khẩu drone toàn diện áp dụng cho toàn bộ nước Mỹ. Tính đến ngày 5 tháng 8, chưa xác nhận được văn bản chính thức nào của chính phủ Trung Quốc công bố một quy định hạn chế xuất khẩu drone riêng biệt áp dụng cho toàn nước Mỹ.

Tổng cục Hải quan Trung Quốc cũng đã điều chỉnh yêu cầu khai báo xuất khẩu đối với drone và vật tư liên quan, có hiệu lực từ ngày 30 tháng 6. Đối tượng áp dụng gồm thiết bị bay không người lái, khí cầu không người lái, các thiết bị và linh kiện liên quan, cùng hệ thống chống drone dùng cho mục đích dân sự. Doanh nghiệp xuất khẩu phải ghi rõ trong tờ khai việc vật tư có thuộc diện kiểm soát hay không cùng mã kiểm soát xuất khẩu, đồng thời nộp kèm hợp đồng, hóa đơn và tài liệu kỹ thuật.

Việc kiểm soát xuất khẩu drone của Trung Quốc đã được triển khai theo từng giai đoạn kể từ năm 2023. Vào ngày 31 tháng 7 năm 2023, Bộ Thương mại và Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã đưa động cơ dùng cho một số loại thiết bị bay và khí cầu không người lái nhất định, thiết bị hình ảnh hồng ngoại, radar khẩu độ tổng hợp, laser chỉ thị mục tiêu, thiết bị liên lạc vô tuyến và hệ thống chống drone dân sự vào diện phải xin giấy phép xuất khẩu. Quy định này chính thức có hiệu lực từ ngày 1 tháng 9 năm 2023.

Phía Mỹ cũng siết chặt quy định về drone. Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) vào ngày 22 tháng 12 năm 2025 đã bổ sung các hệ thống bay không người lái sản xuất ở nước ngoài cùng linh kiện cốt lõi vào Danh sách bị cấm (Covered List). FCC căn cứ vào đánh giá an ninh quốc gia của chính quyền, cho rằng các mặt hàng này gây ra “rủi ro không thể chấp nhận” đối với an ninh quốc gia Mỹ và sự an toàn của người dân nước này.

Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ (CRS) giải thích rằng biện pháp này xuất phát từ các cuộc thảo luận nhắm vào những hãng drone có nguồn gốc Trung Quốc như DJI và Autel Robotics. Các mẫu drone mới bị đưa vào Danh sách bị cấm sẽ không thể nhận được chứng nhận thiết bị của FCC, đồng nghĩa việc nhập khẩu, bán và sử dụng mới tại Mỹ bị hạn chế. Những drone đã được phê duyệt trước đó vẫn có thể tiếp tục sử dụng, và một số drone đồ chơi rủi ro thấp được miễn trừ.

Mối liên hệ trực tiếp với thị trường tiền mã hóa hiện khá hạn chế. Hợp đồng dự đoán “liệu ông Tập Cận Bình có thăm Mỹ trước năm 2027 hay không” trên nền tảng dự đoán Polymarket ghi nhận xác suất dự đoán 93% và khối lượng giao dịch 566.000 USD tính đến ngày 5 tháng 8. Đây là con số phản ánh kỳ vọng của giới tham gia thị trường về lịch trình ngoại giao Mỹ - Trung, chứ không phải chỉ báo giá liên quan đến việc kiểm soát drone.

Mối liên hệ trực tiếp với ngành bán dẫn cũng chưa được xác định. Tuy vậy, các linh kiện cốt lõi của drone bao gồm nhiều bộ phận điện tử như thiết bị liên lạc, cảm biến và bộ điều khiển bay. Nhìn chung, Trung Quốc đang siết chặt thủ tục cấp phép và khai báo xuất khẩu, trong khi Mỹ hạn chế việc chứng nhận thiết bị và các kênh nhập khẩu mới, qua đó cả hai bên đều đang kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ lưỡng dụng theo cách riêng của mình.